Najważniejsze
- •Latem rośnie liczba zakażeń pokarmowych, m.in. bakteryjnych zakażeń jelitowych, a sprzyjają im wyjazdy, jedzenie poza domem i gorsza higiena.
- •Niemyte owoce leśne, zwłaszcza jagody, maliny i poziomki, mogą być źródłem zakażenia bąblowcem wielokomorowym przenoszonym przez jaja pasożyta.
- •Campylobacter często wiąże się z mięsem drobiowym i może przenosić się przez zanieczyszczone deski, noże oraz inne powierzchnie kuchenne.
- •WZW A szerzy się drogą pokarmową i przez brudne ręce, a najskuteczniejszą profilaktyką przed wyjazdem do regionów ryzyka jest szczepienie.
- •Podstawą ochrony pozostają proste działania: mycie rąk, dokładne mycie owoców i ostrożność przy przygotowywaniu oraz przechowywaniu żywności.
Latem w Polsce rośnie liczba zakażeń przenoszonych drogą pokarmową, a lekarze ostrzegają przed niemytymi owocami leśnymi i gorszą higieną podczas wyjazdów.
Latem rośnie ryzyko zakażeń przenoszonych drogą pokarmową, a lekarze wiążą to z wakacyjnymi wyjazdami, jedzeniem poza domem i mniejszą dbałością o higienę. O zagrożeniu mówi dr Beata Logiewa-Bazger ze Szpitala Specjalistycznego w Chorzowie, która ostrzega przed niemytymi owocami leśnymi i zakażeniami szerzącymi się w sezonie urlopowym.
Według danych Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH – PIB od 1 stycznia do 31 maja 2026 roku w Polsce odnotowano 12 006 bakteryjnych zakażeń jelitowych. Rok wcześniej w tym samym okresie było ich 10 932. Wśród zakażeń wyraźnie wzrosła liczba zachorowań wywołanych przez Campylobacter. W 2026 roku potwierdzono 970 takich przypadków, wobec 663 rok wcześniej. Zwiększyła się też liczba zakażeń enterokrwotoczną pałeczką E. coli, z 46 do 80 przypadków.
Lekarze zwracają uwagę, że sezon letni sprzyja takim infekcjom, bo Polacy częściej jedzą posiłki w plenerze, korzystają z cateringu i sięgają po żywność przygotowaną poza domem. W tym czasie łatwiej też o błędy w przechowywaniu i przygotowaniu jedzenia. Campylobacter często występuje w mięsie drobiowym, a zakażenie może się szerzyć także przez zanieczyszczone deski, noże lub inne powierzchnie używane przy przygotowywaniu posiłków.
Dr Logiewa-Bazger zwraca również uwagę na problem owoców leśnych spożywanych bez mycia. Jej zdaniem jaja pasożyta mogą znajdować się na jagodach, malinach i poziomkach zanieczyszczonych odchodami lisów. Spożycie takich owoców może prowadzić do zakażenia bąblowcem wielokomorowym. Pasożyt ten może wywołać bąblowicę, która najczęściej rozwija się w wątrobie, ale może też zajmować płuca lub ośrodkowy układ nerwowy. Choroba rozwija się powoli, a leczenie bywa długotrwałe i wieloletnie.
Ekspertka przypomina także o wirusowym zapaleniu wątroby typu A, które przenosi się drogą pokarmową i bywa nazywane chorobą brudnych rąk. Ryzyko zakażenia rośnie podczas podróży do krajów o niższym standardzie sanitarnym, ale zakażenie może też szerzyć się przy niewłaściwej higienie rąk lub przez skażoną żywność i wodę. WZW A zwykle daje objawy ostrego zapalenia wątroby, takie jak żółtaczka i podwyższone próby wątrobowe.
W praktyce lekarze zalecają przede wszystkim mycie rąk i spożywanie wyłącznie umytych owoców leśnych. Osobom planującym wyjazdy do regionów o większym ryzyku zakażeń rekomendują też szczepienie przeciwko WZW A. Sezon wakacyjny dopiero się rozpoczyna, więc przy rosnących liczbach zakażeń znaczenie profilaktyki może być większe niż zwykle.
Zakażenia jelitowe i wybrane patogeny w Polsce (1 stycznia–31 maja)
| Kategoria / patogen | 2025 | 2026 | Zmiana r/r |
|---|---|---|---|
| Bakteryjne zakażenia jelitowe | 10 932 | 12 006 | +1 074 |
| Campylobacter | 663 | 970 | +307 |
| Enterokrwotoczna pałeczka E. coli | 46 | 80 | +34 |
Opracowanie własne na podstawie danych Zakładu Epidemiologii Chorób Zakaźnych i Nadzoru NIZP PZH – PIB przytoczonych w artykule.
Jak zmniejszyć ryzyko zakażeń pokarmowych latem
Na podstawie zaleceń i informacji przytoczonych w artykule.
Słownik pojęć
- Campylobacter
- Bakteria często obecna w mięsie drobiowym; może wywoływać zakażenia jelitowe po spożyciu skażonej żywności lub przez przeniesienie z kuchennych powierzchni.
- Enterokrwotoczna pałeczka E. coli
- Szczep bakterii E. coli mogący powodować cięższe infekcje jelitowe, często z biegunką i bólem brzucha.
- Bąblowiec wielokomorowy
- Pasożyt, którego jaja mogą znajdować się na zanieczyszczonych odchodami lisów owocach leśnych; może prowadzić do bąblowicy.
- Bąblowica
- Choroba pasożytnicza rozwijająca się zwykle w wątrobie, ale także w płucach lub ośrodkowym układzie nerwowym; bywa długo leczona.
- WZW A
- Wirusowe zapalenie wątroby typu A, choroba przenoszona drogą pokarmową, często związana z brudnymi rękami, skażoną wodą lub żywnością.
- Próby wątrobowe
- Badania laboratoryjne oceniające funkcję wątroby; mogą być podwyższone w przebiegu WZW A.
