Najważniejsze
- •Leki przeciwbólowe bez recepty, m.in. ibuprofen, paracetamol i ASS, nie powinny być stosowane długotrwale bez konsultacji z farmaceutą lub lekarzem.
- •Niemiecka izba aptekarska zaleca, by samodzielnie nie przyjmować takich preparatów dłużej niż 4 dni z rzędu i łącznie ponad 10 dni w miesiącu.
- •Nadużywanie NLPZ, takich jak ibuprofen, diklofenak czy naproksen, może zwiększać ryzyko owrzodzeń żołądka i uszkodzeń nerek, a paracetamolu — uszkodzenia wątroby.
- •Szczególnej ostrożności wymagają dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze, chorzy przewlekle oraz pacjenci przyjmujący kilka leków jednocześnie.
- •Istotne są interakcje, m.in. między ASS a lekami przeciwzakrzepowymi oraz między ASS i ibuprofenem, dlatego przy stałej terapii warto skonsultować dobór leku przeciwbólowego.
Apothekerkammer Niedersachsen ostrzegła, że niewłaściwe stosowanie leków przeciwbólowych bez recepty może prowadzić do interakcji oraz uszkodzeń narządów.
Apothekerkammer Niedersachsen ostrzegła 10 września 2026 r. w Hanowerze, że leki przeciwbólowe bez recepty, takie jak ibuprofen, paracetamol i ASS, mogą przy niewłaściwym stosowaniu powodować interakcje, uszkodzenia narządów oraz bóle głowy związane z nadużywaniem. Izba zaleciła pacjentom, aby przed dłuższym stosowaniem takich preparatów korzystali z porady farmaceuty lub lekarza.
Według komunikatu izby pacjenci nie powinni przyjmować leków przeciwbólowych bez konsultacji dłużej niż cztery dni z rzędu ani łącznie przez więcej niż dziesięć dni w miesiącu. Zalecenie dotyczy samodzielnego stosowania preparatów dostępnych bez recepty. Izba wskazała też, że takiego schematu nie należy powtarzać co miesiąc bez oceny specjalisty.
Ryzyko działań niepożądanych i nadużywania
Apothekerkammer Niedersachsen podała, że zbyt częste lub zbyt długie stosowanie ibuprofenu, diklofenaku i naproksenu zwiększa m.in. ryzyko owrzodzeń żołądka i uszkodzeń nerek. Nadmierne przyjmowanie paracetamolu może uszkadzać wątrobę. Izba zwróciła również uwagę na ryzyko bólów głowy po odstawieniu leków stosowanych przez długi czas oraz na możliwość rozwoju bólu głowy z nadużywania leków.
Farmaceuci mają, według izby, pomagać pacjentom w doborze preparatu do rodzaju i nasilenia bólu, a także do wieku i stanu zdrowia chorego. Szczególnej ostrożności wymagają dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze, chorzy przewlekle, pacjenci z chorobami nerek, astmą lub alergiami oraz osoby przyjmujące kilka leków jednocześnie. Izba podkreśliła, że w takich przypadkach przed rozpoczęciem samoleczenia istotna jest ocena możliwych działań niepożądanych i interakcji.
Przykłady możliwych interakcji
W komunikacie wskazano przykłady możliwych interakcji. Kwas acetylosalicylowy, czyli ASS, działa przeciwpłytkowo i może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, stosowanych m.in. po udarze. Ibuprofen może z kolei osłabiać przeciwpłytkowe działanie ASS.
Izba podała, że osoby przyjmujące niskie dawki ASS i potrzebujące ibuprofenu powinny zachować odpowiedni odstęp między dawkami: ASS należy przyjąć co najmniej 30 minut przed ibuprofenem albo co najmniej osiem godzin po jego zastosowaniu. Ibuprofen może też osłabiać działanie leków obniżających ciśnienie, a w połączeniu z kortykosteroidami zwiększać ryzyko uszkodzeń błony śluzowej żołądka oraz krwawień.
W Niemczech leki przeciwbólowe bez recepty są powszechnie dostępne i często znajdują się w domowych apteczkach. Briefing i komunikaty źródłowe nie podają danych o skali ich nadużywania ani wyników konkretnych badań naukowych. Apothekerkammer Niedersachsen reprezentuje ponad 8,5 tys. farmaceutów w Dolnej Saksonii.
Izba zaleciła, aby pacjenci z utrzymującym się bólem zgłaszali się do lekarza w celu wyjaśnienia przyczyny dolegliwości. Dla aptek oznacza to dalsze wzmacnianie roli doradztwa przy samoleczeniu i kontroli bezpieczeństwa terapii.
Najważniejsze liczby z zaleceń dotyczących samodzielnego stosowania leków przeciwbólowych OTC
| Informacja | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Maksymalny czas stosowania bez konsultacji | 4 dni z rzędu | Dotyczy samodzielnego stosowania leków przeciwbólowych bez recepty |
| Maksymalna łączna liczba dni w miesiącu | 10 dni | Nie należy powtarzać takiego schematu co miesiąc bez oceny specjalisty |
| Odstęp: ASS przed ibuprofenem | co najmniej 30 minut | Dla osób przyjmujących niskie dawki ASS i potrzebujących ibuprofenu |
| Odstęp: ibuprofen przed ASS | co najmniej 8 godzin | Alternatywny odstęp wskazany przez izbę |
| Farmaceuci reprezentowani przez izbę | ponad 8,5 tys. | Apothekerkammer Niedersachsen w Dolnej Saksonii |
Źródło: komunikat Apothekerkammer Niedersachsen z 10 września 2026 r., przytoczony w artykule.
Bezpieczniejsze samoleczenie bólu — kiedy przerwać i zapytać specjalistę
Opracowanie na podstawie zaleceń Apothekerkammer Niedersachsen opisanych w artykule.
Najczęściej wymieniane leki przeciwbólowe OTC — na co uważać
Ibuprofen / diklofenak / naproksen (NLPZ)
Paracetamol
ASS / kwas acetylosalicylowy
Słownik pojęć
- Ibuprofen
- Niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ) stosowany przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, który przy dłuższym lub niewłaściwym stosowaniu może uszkadzać żołądek i nerki.
- Paracetamol
- Lek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy; w nadmiernych dawkach może prowadzić do uszkodzenia wątroby.
- ASS (kwas acetylosalicylowy)
- Lek przeciwbólowy i przeciwpłytkowy, stosowany także w prewencji incydentów sercowo-naczyniowych; może wchodzić w interakcje z innymi lekami.
- NLPZ
- Niesteroidowe leki przeciwzapalne, grupa leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych obejmująca m.in. ibuprofen, diklofenak i naproksen.
- Interakcje lekowe
- Niepożądane wzajemne oddziaływanie leków, które może osłabiać ich działanie lub zwiększać ryzyko działań ubocznych.
- Ból głowy z nadużywania leków
- Przewlekły ból głowy wynikający z częstego stosowania leków przeciwbólowych, który może nasilać się po ich odstawieniu.
