Najważniejsze
- •Metaanaliza 43 badań obejmująca ponad 48 mln osób wykazała, że ekspozycja na H. pylori wiązała się średnio z 1,59-krotnie wyższym ryzykiem raka jelita grubego.
- •Wynik oznacza korelację, a nie dowód, że zakażenie bakterią bezpośrednio wywołuje nowotwór ani że eradykacja zapobiega chorobie.
- •Szacunek dotyczący udziału przypadków powiązanych z H. pylori wynosił do 22 proc., ale po uwzględnieniu tylko badań kohortowych spadał do około 10–12 proc.
- •Możliwe czynniki zakłócające obejmują m.in. status socjoekonomiczny, dietę, otyłość i dostęp do badań przesiewowych.
- •Nie ma obecnie wystarczających dowodów, by zalecać masowe leczenie H. pylori w celu zapobiegania rakowi jelita grubego; potrzebne są długoterminowe badania kliniczne.
Metaanaliza 43 badań wskazuje, że zakażenie Helicobacter pylori wiąże się z 59-proc. wyższym ryzykiem raka jelita grubego, ale nie dowodzi związku przyczynowego.
Co wynika z metaanalizy dotyczącej H. pylori i raka jelita grubego?
Opracowanie na podstawie treści artykułu i opisanej metaanalizy.
Międzynarodowy zespół naukowców wykazał związek między zakażeniem bakterią Helicobacter pylori a wyższym ryzykiem raka jelita grubego. Metaanaliza 43 badań, opublikowana 8 września 2026 roku w czasopiśmie eGastroenterology, objęła dane dotyczące ponad 48 mln osób. Autorzy podkreślają, że wynik wskazuje na korelację, a nie dowodzi, że bakteria bezpośrednio wywołuje nowotwór.
W analizie osoby zakażone H. pylori miały średnio 1,59 razy wyższe ryzyko zachorowania na raka jelita grubego niż osoby bez potwierdzonego zakażenia. Oznacza to wzrost ryzyka względnego o 59 proc. Wynik nie wskazuje jednak, o ile zwiększa się ryzyko u konkretnej osoby ani czy zakażenie było przyczyną choroby.
Znaczenie wyników i możliwe czynniki zakłócające
Badacze oszacowali, że z obecnością bakterii może być powiązanych nawet 22 proc. przypadków raka jelita grubego na świecie. Wynik ten zależy jednak od przyjętych założeń. Po ograniczeniu analizy do najbardziej wiarygodnych badań kohortowych szacunek spada do około 10–12 proc.
H. pylori jest powszechnie występującą bakterią. Według danych przywoływanych przez autorów nosi ją ponad połowa światowej populacji, często bez objawów. Zakażenie kojarzy się przede wszystkim z zapaleniem żołądka i chorobą wrzodową, a także z rakiem żołądka.
Związek z rakiem jelita grubego może częściowo wynikać z czynników zakłócających. Zakażenie H. pylori częściej występuje u osób o niższym statusie socjoekonomicznym. Ta sama grupa może być częściej narażona na dietę zwiększającą ryzyko nowotworu, otyłość lub ograniczony dostęp do badań przesiewowych. Rak jelita grubego pozostaje silniej powiązany z wiekiem, predyspozycjami genetycznymi, dietą bogatą w przetworzone mięso oraz otyłością.
Brak podstaw do masowego leczenia antybiotykami
Tylko cztery z 43 badań analizowały skutki eradykacji bakterii za pomocą antybiotyków. To zbyt mało, aby ocenić, czy leczenie zakażenia H. pylori zapobiega rakowi jelita grubego.
Eksperci ostrzegają, że masowe stosowanie antybiotyków bez potwierdzonej korzyści onkologicznej mogłoby nasilić globalny problem antybiotykooporności. Potrzebne są dalsze, długoterminowe badania kliniczne, zanim wyniki przełożą się na zalecenia medyczne.
Szacunki dotyczące wpływu H. pylori na przypadki raka jelita grubego
| Metodologia analizy | Szacowany odsetek przypadków raka jelita grubego powiązany z H. pylori |
|---|---|
| Analiza ogólna (wszystkie typy badań) | do 22 proc. |
| Badania kohortowe (bardziej wiarygodne) | 10–12 proc. |
Opracowanie własne na podstawie metaanalizy opublikowanej w eGastroenterology.
Słownik pojęć
- Helicobacter pylori (H. pylori)
- Bakteria zasiedlająca błonę śluzową żołądka; może powodować przewlekłe zapalenie żołądka, chorobę wrzodową i zwiększać ryzyko raka żołądka.
- Metaanaliza
- Metoda łącząca wyniki wielu badań dotyczących tego samego pytania, aby uzyskać bardziej precyzyjne oszacowanie zależności.
- Korelacja
- Statystyczny związek między dwoma zjawiskami; sama w sobie nie dowodzi, że jedno zjawisko powoduje drugie.
- Czynnik zakłócający
- Cecha lub okoliczność powiązana zarówno z badaną ekspozycją, jak i wynikiem, która może zniekształcać obserwowany związek.
- Ryzyko względne
- Porównanie prawdopodobieństwa wystąpienia choroby w jednej grupie z prawdopodobieństwem w grupie odniesienia.
- Eradykacja
- Leczenie mające na celu całkowite usunięcie H. pylori, zwykle z zastosowaniem kombinacji antybiotyków i leku zmniejszającego wydzielanie kwasu.
- Antybiotykooporność
- Zdolność bakterii do przetrwania działania antybiotyków, co utrudnia leczenie zakażeń.
