Najważniejsze
- •Nowe badania sugerują, że w przypadku witaminy B12 problemem może być nie tylko niedobór, ale także bardzo wysoki poziom.
- •W dużej analizie pacjenci z rakiem jelita grubego i stężeniem B12 powyżej 1000 pg/ml mieli wyraźnie krótsze przeżycie niż osoby z poziomem 300–1000 pg/ml.
- •Wysoka B12 nie musi oznaczać, że witamina wywołuje nowotwór — może być markerem istniejącej choroby, jej zaawansowania lub zajęcia wątroby.
- •Witamina B12 pozostaje niezbędna dla produkcji czerwonych krwinek, układu nerwowego i naprawy DNA, więc zbyt niski poziom także jest niekorzystny.
- •Jednorazowo podwyższony wynik B12, zwłaszcza bez suplementacji, wymaga dalszej oceny lekarskiej, a nie samodzielnych wniosków o diecie.
Naukowcy opisali nowe związki między poziomem witaminy B12 a ryzykiem nowotworów, wskazując, że zarówno niedobór, jak i nadmiar mogą wiązać się z większym ryzykiem.
Naukowcy z różnych ośrodków badawczych opublikowali 27 maja 2026 roku analizy, które ponownie stawiają witaminę B12 w centrum dyskusji o nowotworach. Wyniki sugerują, że nie tylko niedobór tej witaminy, lecz także jej bardzo wysoki poziom może wiązać się z większym ryzykiem onkologicznym. W jednym z badań opisano zależność U-kształtną między spożyciem B12 a ryzykiem raka, co oznacza, że najniższe i najwyższe wartości wiązały się z gorszymi wynikami niż poziomy pośrednie.
Szczególną uwagę zwróciły dane dotyczące pacjentów z rakiem jelita grubego. W dużej analizie obejmującej ponad 37 tys. chorych osoby z poziomem B12 powyżej 1000 pg/ml żyły średnio około pięciu lat po diagnozie, podczas gdy u pacjentów z prawidłowym stężeniem 300–1000 pg/ml mediana przeżycia wynosiła ponad 11 lat. Niższy poziom B12, poniżej 300 pg/ml, nie wiązał się w tym badaniu z tak dużym spadkiem przeżycia jak wartości wysokie.
Autorzy badań zaznaczają jednak, że wysoki poziom witaminy nie musi oznaczać, iż sama B12 wywołuje nowotwór. Coraz częściej pojawia się interpretacja, że podwyższone stężenie może być wskaźnikiem obecności choroby lub jej zaawansowania. U pacjentów onkologicznych wysoka B12 była powiązana z przerzutami i gorszym rokowaniem, a w części analiz sugerowano, że nowotwór może wpływać na wątrobę, która magazynuje witaminę, albo na białka transportujące B12 we krwi.
Witamina B12 pozostaje niezbędna dla organizmu. Bierze udział w produkcji czerwonych krwinek, pracy układu nerwowego i naprawie DNA. Dotąd większość badań koncentrowała się na skutkach niedoboru, który może prowadzić do błędów w kopiowaniu materiału genetycznego i po latach zwiększać ryzyko niektórych nowotworów, zwłaszcza jelita grubego. Nowe analizy rozszerzają ten obraz o pytanie, czy także nadmiar może mieć znaczenie kliniczne.
Na razie badacze nie przesądzają o związku przyczynowym. W praktyce oznacza to, że jednorazowo wysoki wynik B12, zwłaszcza bez suplementacji, może wymagać dalszej oceny, a nie automatycznego traktowania jako problem dietetyczny. Kolejne badania mają pomóc ustalić, czy B12 jest jedynie markerem choroby, czy w niektórych sytuacjach także elementem procesu nowotworowego.
Poziom witaminy B12 a przeżycie pacjentów z rakiem jelita grubego
| Stężenie B12 | Mediana przeżycia | Interpretacja |
|---|---|---|
| Powyżej 1000 pg/ml | około 5 lat | Wynik związany z gorszym rokowaniem |
| 300–1000 pg/ml | ponad 11 lat | Zakres uznany w badaniu za prawidłowy |
| Poniżej 300 pg/ml | brak porównywalnego spadku jak przy wysokich wartościach | Niedobór nie wiązał się tu z tak wyraźnym pogorszeniem przeżycia jak nadmiar |
Na podstawie opisanego w artykule badania obejmującego ponad 37 tys. chorych z rakiem jelita grubego.
Jak interpretować wysoki wynik witaminy B12?
Na podstawie treści artykułu oraz opisanych w nim wniosków z badań.
Słownik pojęć
- Witamina B12 (kobalamina)
- Witamina niezbędna do produkcji czerwonych krwinek, pracy układu nerwowego i syntezy DNA.
- Zależność U-kształtna
- Relacja, w której zarówno niskie, jak i wysokie wartości badanego parametru wiążą się z gorszym wynikiem niż wartości pośrednie.
- Mediana przeżycia
- Wartość środkowa czasu przeżycia w badanej grupie; połowa chorych żyje krócej, a połowa dłużej.
- Marker choroby
- Wskaźnik laboratoryjny lub biologiczny, który może sygnalizować obecność choroby, ale nie musi być jej przyczyną.
- Przerzuty
- Rozsiew komórek nowotworowych do innych narządów lub tkanek poza miejsce pierwotnego guza.
- Białka transportujące
- Białka krwi, które wiążą i przenoszą witaminę B12 w organizmie.
