Najważniejsze
- •W norweskim badaniu obejmującym 92 551 dzieci mały rozmiar w stosunku do wieku ciążowego wiązał się średnio z niższymi wynikami z matematyki i czytania.
- •Różnice w wynikach szkolnych utrzymywały się także w wieku 14–15 lat, choć nie oznaczają, że każde małe dziecko będzie mieć trudności w nauce.
- •Dzieci urodzone w 37.–38. tygodniu miały początkowo nieco słabszy rozwój językowy i ruchowy, ale różnice te w większości zmniejszyły się do około piątego roku życia.
- •Badanie obserwacyjne pokazuje związek między rozmiarem przy urodzeniu a późniejszymi wynikami edukacyjnymi, lecz nie dowodzi związku przyczynowego.
- •Mały rozmiar dziecka nie oznacza automatycznie choroby ani ograniczenia wzrastania płodu, ponieważ część dzieci jest konstytucjonalnie drobna.
Norweskie badanie obserwacyjne objęło 92 551 dzieci urodzonych między 37. a 41. tygodniem ciąży. Dzieci małe w stosunku do wieku ciążowego uzyskiwały średnio niższe wyniki z matematyki i czytania, a różnice utrzymywały się także w wieku 14–15 lat.
Naukowcy połączyli dane z norweskiej kohorty MoBa, rejestru urodzeń oraz rejestrów edukacyjnych. Analizowali wiek ciążowy, rozmiar dziecka przy urodzeniu, rozwój we wczesnym dzieciństwie oraz późniejsze wyniki szkolne. Badanie przeprowadził zespół z University of Warwick i norweskich instytucji. Pierwszą autorką była Xuan Zhao.
Według opisu wyników dzieci małe w stosunku do wieku ciążowego uzyskały średnio o około 2,3 punktu mniej z matematyki w piątej klasie. W wieku 14–15 lat różnica wynosiła około 2 punktów. Źródła wskazują także na niższe wyniki z czytania, ale nie podają dokładnej wartości tej różnicy. Dane dotyczące języka angielskiego są mniej jednoznaczne. Nie wykazano wyraźnej różnicy związanej z małym rozmiarem dziecka. Natomiast dzieci urodzone w 37. tygodniu uzyskały w piątej klasie wynik o niespełna punkt niższy niż dzieci urodzone w 41. tygodniu.
Wcześniejsze różnice wiązały się przede wszystkim z samym wiekiem ciążowym. Dzieci urodzone w 37. tygodniu miały niższe oceny rozwoju językowego i ruchowego niż dzieci urodzone w 41. tygodniu. Podobny, lecz słabszy wzorzec dotyczył dzieci urodzonych w 38. tygodniu. Różnice te w większości zmniejszyły się do około piątego roku życia.
W badaniu za małe w stosunku do wieku ciążowego uznawano, według jednego z opisów, dzieci z masą urodzeniową należącą do najniższych 10 proc. wartości dla danej płci i tygodnia ciąży. Taki rozmiar nie oznacza automatycznie choroby ani ograniczenia wzrastania płodu. Część dzieci jest konstytucjonalnie drobna. Wyniki pokazują średnie dla dużej grupy i nie pozwalają przewidzieć losu konkretnego dziecka.
Badanie ma charakter obserwacyjny. Pokazuje związek między rozmiarem przy urodzeniu a późniejszymi wynikami, ale nie dowodzi, że mały rozmiar powoduje trudności w nauce. Nie rozstrzyga też, czy zmiana terminu porodu poprawiłaby wyniki edukacyjne. Autorzy wskazują na możliwość uważniejszego monitorowania rozwoju dzieci małych w stosunku do wieku ciążowego, jednak analiza nie oceniała skuteczności konkretnych form wsparcia.
Najczęstsze pytania
Co oznacza, że dziecko jest małe w stosunku do wieku ciążowego?▼
Czy mały rozmiar przy urodzeniu oznacza, że dziecko będzie mieć problemy w szkole?▼
Jakie różnice w wynikach szkolnych zaobserwowano?▼
Czy tydzień urodzenia miał znaczenie?▼
Czy badanie dowodzi, że mały rozmiar powoduje gorsze wyniki w nauce?▼
Słownik pojęć
- Wiek ciążowy
- Liczba tygodni trwania ciąży w chwili porodu.
- Małe w stosunku do wieku ciążowego
- Określenie dziecka, którego masa urodzeniowa jest wyjątkowo niska w porównaniu z dziećmi tej samej płci urodzonymi w tym samym tygodniu ciąży.
- Ograniczenie wzrastania płodu
- Stan, w którym płód nie osiąga oczekiwanego wzrostu z powodu czynników medycznych; mały rozmiar przy urodzeniu nie oznacza automatycznie tego zaburzenia.
- Badanie obserwacyjne
- Badanie, w którym analizuje się zależności między cechami i wynikami bez przypisywania uczestnikom konkretnej interwencji.
- Kohorta MoBa
- Norweska kohorta matek, ojców i dzieci, której dane wykorzystano w analizie rozwoju oraz wyników edukacyjnych.
Najważniejsze wyniki badania
| Analizowany czynnik | Zaobserwowana zależność | Kiedy obserwowano różnicę |
|---|---|---|
| Mały rozmiar w stosunku do wieku ciążowego | Niższe średnie wyniki z matematyki i czytania | Od piątej klasy do wieku 14–15 lat |
| Urodzenie w 37. tygodniu | Około 2,3 punktu mniej z matematyki w piątej klasie w przypadku dzieci małych w stosunku do wieku ciążowego; niespełna punkt mniej względem urodzonych w 41. tygodniu | Piąta klasa |
| Urodzenie w 38. tygodniu | Nieco słabszy wczesny rozwój językowy i ruchowy | Głównie we wczesnym dzieciństwie |
| Urodzenie w 39.–41. tygodniu | Punkt odniesienia dla późniejszego wieku ciążowego | Wczesne dzieciństwo i edukacja szkolna |
Rozmiar dziecka a wiek ciążowy — różne zależności
Małe w stosunku do wieku ciążowego
Urodzone w 37.–38. tygodniu
Urodzone w 39.–41. tygodniu
Co analizowano w norweskim badaniu?
Opracowano na podstawie opisu badania norweskiej kohorty MoBa, rejestru urodzeń i rejestrów edukacyjnych.
