Najważniejsze
- •Pocienienie kory mózgowej widoczne w badaniu MRI wyprzedza o co najmniej 7 lat moment wykrycia blaszek amyloidowych w badaniu PET.
- •Wyniki norweskich naukowców podważają dotychczasowe założenie, że gromadzenie amyloidu jest pierwszym etapem choroby Alzheimera.
- •Badanie MRI jest tańsze i bardziej dostępne niż PET, ale wykrycie wczesnych zmian wymaga wieloletniej cyfrowej analizy porównawczej skanów.
- •Pocienienie kory mózgowej nie jest wskaźnikiem swoistym – może być skutkiem naturalnego starzenia, stanu zapalnego czy zaburzeń naczyniowych.
Strukturalne zmiany w mózgu pojawiają się co najmniej siedem lat przed możliwością wykrycia blaszek amyloidowych w badaniu PET — wynika z publikacji naukowców z Oslo na łamach „Nature Neuroscience”.
Strukturalne zmiany w mózgu pojawiają się co najmniej siedem lat przed możliwością wykrycia blaszek amyloidowych za pomocą badania PET — wykazali naukowcy z Uniwersytetu w Oslo w publikacji z września 2026 roku na łamach czasopisma „Nature Neuroscience”.
Badacze z Centrum Zmian Życiowych w Mózgu i Poznaniu (LCBC) pod kierunkiem dr. Jamesa Michaela Roe oraz prof. Andersa Martina Fjella przeprowadzili retrospektywną analizę wieloletnich obrazów rezonansu magnetycznego (MRI). W trwającym blisko 20 lat badaniu wzięły udział osoby starsze, które w momencie rozpoczęcia obserwacji nie wykazywały zaburzeń poznawczych. Zespół porównał tempo zmian struktury mózgu u pacjentów, u których w późniejszych latach rozwinęły się blaszki amyloidowe, z wynikami osób wolnych od takich zmian anatomopatologicznych.
Wczesne wskaźniki neurodegeneracji
Z analizy obrazów MRI wynika, że scieńczenie kory mózgowej wyprzedza o co najmniej siedem lat moment, w którym akumulacja białka amyloidowego osiąga poziom wykrywalny w tradycyjnym badaniu PET. Odkrycie sugeruje, że procesy neurodegeneracyjne rozpoczynają się znacznie wcześniej, niż wskazywały dotychczasowe wskaźniki diagnostyczne. Zjawisko to może być skutkiem wczesnych procesów towarzyszących gromadzeniu się amyloidu lub konsekwencją innych mechanizmów, takich jak przewlekły stan zapalny, zaburzenia naczyniowe czy niewydolność układu glimfatycznego.
Wyzwania i ograniczenia nowej metody
Dotychczas to pozytonowa tomografia emisyjna (PET) ukierunkowana na płytki amyloidowe stanowiła uznany standard wykrywania wczesnych etapów choroby Alzheimera. Wyniki norweskich naukowców podważają jednak założenie, że powstawanie blaszek amyloidowych jest pierwszym ogniwem tego schorzenia. Choć w diagnostyce stosuje się także osoczowy biomarker p-tau217, badanie to stwarza ryzyko uzyskania wyników fałszywie dodatnich lub fałszywie ujemnych. Skanowanie metodą MRI jest łatwiej dostępne i tańsze niż badanie PET, jednak wykrycie opisywanych zmian wymaga długofalowej analizy cyfrowej skanów gromadzonych u pacjenta przez wiele lat.
Otrzymane rezultaty wskazują jedynie na korelację czasową i nie dowodzą bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między scięńczeniem kory a rozwojem choroby Alzheimera. Ubytek grubości kory cechuje się niską swoistością i może towarzyszyć również naturalnym procesom starzenia. Dostępne materiały naukowe nie precyzują liczby uczestników badania ani ich parametrów demograficznych. Główny autor publikacji, dr James Michael Roe, w chwili ogłoszenia wyników pracował jako International Scientific Lead w firmie Cercare Medical, rozwijającej komercyjne oprogramowanie do analizy obrazów MRI.
Porównanie metod diagnostycznych we wczesnym wykrywaniu choroby Alzheimera
Badanie MRI (Rezonans magnetyczny)
Badanie PET (Tomografia emisyjna)
Osoczowy biomarker p-tau217
Oś czasu wczesnych zmian neurodegeneracyjnych w mózgu
Słownik pojęć
- PET
- Pozytonowa tomografia emisyjna – technika obrazowania izotopowego pozwalająca na ocenę procesów metabolicznych oraz lokalizację m.in. złogów amyloidowych w mózgu.
- MRI
- Rezonans magnetyczny – nieinwazyjna metoda obrazowania medycznego oparta na działaniu pola magnetycznego i fal radiowych, służąca m.in. do oceny struktury mózgu.
- Blaszki amyloidowe
- Nienaturalne złogi białka beta-amyloid gromadzące się w przestrzeni pozakomórkowej mózgu, będące jednym z głównych wskaźników histopatologicznych choroby Alzheimera.
- Układ glimfatyczny
- Fizjologiczny system oczyszczania mózgu, odpowiedzialny za usuwanie ubocznych produktów przemiany materii oraz neurotoksycznych białek z OUN.
- Biomarker p-tau217
- Fosforylowane białko tau oznaczane we krwi lub płynie mózgowo-rdzeniowym, wykorzystywane jako biomarker w diagnostyce choroby Alzheimera.
