Najważniejsze
- •Zidentyfikowano receptor P2RX7 w tkance mózgowej jako potencjalny biomarker powiązany z ciężkimi myślami samobójczymi.
- •U osób zmarłych śmiercią samobójczą lub poddanych eutanazji prawdopodobieństwo wykrycia sygnału końca N-terminalnego receptora P2RX7 było ok. 32-krotnie wyższe niż u zmarłych z przyczyn naturalnych.
- •Odkrycia dokonano w obrębie zakrętu zębatego hipokampa – obszaru kluczowego dla regulacji ludzkiego nastroju.
- •Badanie wskazuje na biologiczne podłoże głębokiego kryzysu psychicznego, co daje nadzieję na nowe formy diagnozy i terapii.
- •W kolejnym etapie planowane są badania u żyjących pacjentów przy użyciu tomografii PET, mimo istniejących barier technicznych.
Naukowcy z Holenderskiego Instytutu Neuronauki zidentyfikowali receptor P2RX7 w tkance mózgowej zmarłych dawców. Białko to może stanowić potencjalny biomarker powiązany z ciężkimi myślami samobójczymi.
Zespół badawczy z Holenderskiego Instytutu Neuronauki, którym kierowała dr Lin Zhang, zidentyfikował w tkance mózgowej zmarłych dawców receptor P2RX7 jako potencjalny biomarker powiązany z ciężkimi myślami samobójczymi. Wyniki analiz, prowadzonych we współpracy z Amsterdam UMC, ukazały się 17 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie naukowym „The British Journal of Psychiatry”.
Analiza próbek tkanki mózgowej
Badacze przeanalizowali 77 zabezpieczonych próbek tkanki mózgowej pobranej z zakrętu zębatego hipokampa, które udostępnił Holenderski Bank Mózgów. Materiał pochodził od 56 dawców ze zdiagnozowanymi zaburzeniami nastroju oraz 21 osób bez takich schorzeń (z czego 10 osób zmarło w wyniku samobójstwa). Szacowany odsetek jąder komórkowych z sygnałem końca N-terminalnego receptora P2RX7 wyniósł 17,7 procent u osób zmarłych w wyniku samobójstwa lub eutanazji. Dla porównania, w grupie zgonów z przyczyn naturalnych wskaźnik ten wyniósł zaledwie 0,55 procent. Model statystyczny wykazał około 32-krotnie wyższe prawdopodobieństwo wystąpienia tego sygnału u osób zmarłych śmiercią samobójczą lub poddanych eutanazji w porównaniu z osobami, które zmarły z przyczyn naturalnych.
Co ciekawe, różnice między grupami zaobserwowano wyłącznie przy użyciu metody barwienia wykrywającej koniec N-terminalny receptora. Metoda ukierunkowana na drugi koniec białka – koniec C-terminalny – nie wykazała żadnych różnic między badanymi grupami.
Znaczenie receptora P2RX7 i perspektywy badawcze
Receptor P2RX7 to ogólny marker stresu komórkowego oraz stanów zapalnych układu nerwowego. Występuje on również m.in. w chorobie Alzheimera czy stwardnieniu rozsianym. Nowatorstwo opisywanego odkrycia polega na zlokalizowaniu tego receptora wewnątrz jąder neuronów w zakręcie zębatym hipokampa, czyli w obszarze kluczowym dla regulacji nastroju. Badanie to dotyka problemu o ogromnej skali – w samej Holandii każdego dnia dochodzi średnio do pięciu samobójstw i dwudziestu prób samobójczych.
W kolejnym etapie autorzy projektu planują zweryfikować uzyskane wyniki u żyjących pacjentów. W tym celu wykorzystają badanie PET (pozytonową tomografię emisyjną) w Amsterdam UMC, co pozwoli prześledzić dynamikę zmian poziomu receptora. Dotychczasowa analiza ma jednak pewne ograniczenia metodologiczne. Należą do nich mała próba badawcza, brak informacji o historii farmakoterapii dawców oraz połączenie w jednej grupie przypadków nagłych samobójstw i procedur planowej eutanazji. W badaniach in vivo dodatkową przeszkodą mogą okazać się ograniczenia techniczne skanerów PET. Ich rozdzielczość utrudnia bowiem precyzyjne obrazowanie tak małych struktur, jak zakręt zębaty.
Porównanie występowania sygnału N-terminalnego receptora P2RX7 w badanych grupach
| Grupa badana / Sposób zgonu | Szacowany odsetek jąder komórkowych z sygnałem końca N-terminalnego P2RX7 (%) | Prawdopodobieństwo wystąpienia sygnału w porównaniu do grupy zgonów naturalnych |
|---|---|---|
| Śmierć samobójcza lub eutanazja | 17,7% | ok. 32-krotnie wyższe |
| Zgony z przyczyn naturalnych | 0,55% | Referencyjne (1x) |
Badanie Holenderskiego Instytutu Neuronauki opublikowane w „The British Journal of Psychiatry” (2026 r.)
Ścieżka badawcza nad biomarkerem myśli samobójczych
Holenderski Instytut Neuronauki / Amsterdam UMC
Słownik pojęć
- Receptor P2RX7
- Białko receptorowe pełniące rolę ogólnego markera stresu komórkowego i stanów zapalnych w układzie nerwowym, powiązane z chorobami neurodegeneracyjnymi oraz nastrojem.
- Zakręt zębaty hipokampa
- Część hipokampa w mózgu, która odgrywa kluczową rolę w regulacji nastroju, emocji oraz procesach pamięciowych.
- Biomarker
- Substancja, wskaźnik biologiczny, którego obecność lub stężenie pozwala na ocenę stanu zdrowia, obecności procesu chorobowego lub reakcji organizmu na leczenie.
- Koniec N-terminalny (N-koniec)
- Początkowy fragment łańcucha białkowego, w tym przypadku receptora P2RX7, którego barwienie pozwoliło na zróżnicowanie grup w badaniu.
- Pozytonowa tomografia emisyjna (PET)
- Zaawansowana metoda obrazowania medycznego pokazująca procesy metaboliczne w organizmie, planowana do wykorzystania w kolejnym etapie badań u żywych pacjentów.
