Najważniejsze
- •Naukowcy zidentyfikowali ludzkiego adenowirusa typu 3 (HAdV-B3) jako potencjalny czynnik wyzwalający rzadki zespół VITT.
- •Odkrycie sugeruje, że mechanizm VITT może być rzadką odpowiedzią immunologiczną na białka adenowirusowe, a nie bezpośrednim skutkiem technologii szczepionkowej.
- •Opisany przypadek 12-letniego pacjenta z zatorowością płucną i zakrzepicą podkreśla wagę celowanej diagnostyki przeciwciał przeciwko czynnikowi płytkowemu 4 (PF4).
- •Badania prowadzone w ramach projektu „AdBHealth” mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa przyszłych terapii genowych i szczepionek opartych na wektorach adenowirusowych.
Naukowcy zidentyfikowali adenowirusa typu 3 jako przyczynę rzadkiego zespołu VITT u 12-letniego pacjenta. Odkrycie to rzuca nowe światło na mechanizmy immunologiczne towarzyszące infekcjom oraz szczepionkom.
Naukowcy z Niemiec i Austrii zidentyfikowali ludzkiego adenowirusa typu 3 (HAdV-B3) jako czynnik wyzwalający rzadki zespół VITT, czyli indukowaną wirusowo małopłytkowość i zakrzepicę. Wyniki badań, opublikowane 17 września 2026 roku w czasopiśmie „New England Journal of Medicine”, szczegółowo opisują przypadek 12-letniego pacjenta leczonego w Innsbrucku.
Objawy u chłopca wystąpiły tydzień po przebyciu infekcji dróg oddechowych. Lekarze zdiagnozowali u pacjenta zakrzepicę żył głębokich oraz zatorowość płucną. Ze względu na ciężki przebieg choroby do konsultacji włączono specjalistów z Instytutu Transfuzjologii Uniwersytetu Medycznego w Greifswaldzie, którzy od lat badają podłoże zespołu VITT. Zespół pod kierownictwem dr Lindy Schönborn oraz prof. Thomasa Thiele wykazał obecność przeciwciał skierowanych przeciwko czynnikowi płytkowemu 4 (PF4). Analiza wymazu potwierdziła obecność adenowirusa typu 3, co pozwoliło na wdrożenie celowanego leczenia. Pacjent odzyskał zdrowie i obecnie nie wykazuje objawów chorobowych.
Nowe spojrzenie na mechanizm VITT
Badanie stanowi element szerszego projektu naukowego „AdBHealth”, wspieranego przez Niemiecką Wspólnotę Badawczą (DFG) kwotą 5,9 mln euro. Celem konsorcjum jest analiza oddziaływań adenowirusów z układem odpornościowym człowieka oraz ich wykorzystanie w nowoczesnych terapiach.
Do tej pory zespół VITT łączono głównie z rzadkimi powikłaniami po zastosowaniu szczepionek wektorowych, w tym preparatów przeciwko COVID-19. Nowe odkrycie zmienia paradygmat rozumienia tego zjawiska. Mechanizm nie wynika z samej technologii szczepionkowej, lecz stanowi rzadką odpowiedź organizmu na konkretne białka adenowirusowe. Autorzy publikacji zaznaczają, że przypadek ten jest skrajnie rzadki w populacji ogólnej i nie wiąże się ze wzrostem zagrożenia zakrzepicą po standardowych infekcjach wirusowych.
Naukowcy podkreślają, że wyniki opierają się na analizie jednego przypadku, co ogranicza możliwość wyciągania daleko idących wniosków o populacyjnej skali zjawiska. Badacze planują dalszą analizę struktury białek wirusowych, aby w przyszłości móc eliminować ryzykowne fragmenty z projektów szczepionek i terapii genowych. Takie podejście może przyczynić się do zwiększenia bezpieczeństwa preparatów opartych na wektorach adenowirusowych.
Mechanizm rozwoju VITT po infekcji adenowirusem
Opracowanie własne na podstawie przypadku klinicznego.
Porównanie postrzegania zespołu VITT przed i po badaniu
| Kryterium | Dotychczasowa wiedza | Nowe odkrycie |
|---|---|---|
| Główna przyczyna | Szczepionki wektorowe (COVID-19) | Specyficzne białka adenowirusa (np. HAdV-B3) |
| Mechanizm patogenetyczny | Błąd technologii szczepionkowej | Rzadka odpowiedź immunologiczna na białka wirusowe |
| Zagrożenie dla populacji | Wiązane ze szczepieniami | Ekstremalnie rzadkie powikłanie infekcji |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu.
Słownik pojęć
- Zespół VITT
- Wirusowo indukowana małopłytkowość i zakrzepica (Vaccine-Induced Immune Thrombotic Thrombocytopenia), rzadki zespół charakteryzujący się obecnością zakrzepów przy jednoczesnym niskim poziomie płytek krwi.
- Adenowirus (HAdV)
- Grupa wirusów wywołujących infekcje dróg oddechowych, spojówek oraz układu pokarmowego. Stosowane również jako wektory w terapiach genowych.
- Czynnik płytkowy 4 (PF4)
- Białko wydzielane przez aktywowane płytki krwi; w przebiegu VITT organizm błędnie wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko niemu.
- Zakrzepica żył głębokich
- Stan kliniczny charakteryzujący się obecnością zakrzepu w żyłach głębokich, najczęściej kończyn dolnych.
- Szczepionka wektorowa
- Preparat medyczny wykorzystujący zmodyfikowanego wirusa (np. adenowirusa) do dostarczenia materiału genetycznego do komórek pacjenta.
