Najważniejsze
- •W 2025 roku odnotowano 771 przypadków lub podejrzeń zatruć środkami zastępczymi (wskaźnik 2,06 na 100 tys. mieszkańców), co oznacza wzrost z 557 przypadków w 2024 roku.
- •Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak ponowiła apel do MEN o wprowadzenie systemowej profilaktyki uzależnień w szkołach.
- •W rejestrze SMIOD zgłoszono łącznie 3550 zatruć innymi substancjami psychoaktywnymi, a najliczniejszą grupą poszkodowanych byli mężczyźni w wieku 30–39 lat.
- •Znaczne różnice w liczbie zgłoszeń między województwami (np. 309 w Małopolsce vs 0 w Opolskiem) wynikają ze stopnia raportowania przez szpitalne oddziały ratunkowe, a nie z braku zjawiska.
Główny Inspektorat Sanitarny odnotował w 2025 roku 771 przypadków zatruć środkami zastępczymi. W odpowiedzi na te dane Rzeczniczka Praw Dziecka ponowiła apel do resortu edukacji o wdrożenie systemowej profilaktyki.
Zatrucia substancjami psychoaktywnymi w Polsce (2025)
Państwowa Inspekcja Sanitarna w 2025 roku zarejestrowała 771 przypadków zatruć lub podejrzeń zatruć środkami zastępczymi i nowymi substancjami psychoaktywnymi, co przekłada się na wskaźnik 2,06 interwencji medycznych na 100 tysięcy mieszkańców. Oznacza to wzrost w porównaniu z 2024 rokiem, w którym odnotowano 557 takich zdarzeń (wskaźnik wyniósł wówczas 1,48). W reakcji na te dane Rzeczniczka Praw Dziecka Monika Horna-Cieślak 12 marca 2026 roku ponowienie wystąpiła do Ministerstwa Edukacji Narodowej z apelem o wprowadzenie systemowej profilaktyki w szkołach.
Statystyki zatruć i profil geograficzny
Z raportu Głównego Inspektora Sanitarnego, opartego na danych z systemu SMIOD, wynika, że oprócz środków zastępczych w 2025 roku zgłoszono 3550 przypadków zatruć innymi substancjami psychoaktywnymi – m.in. klasycznymi narkotykami i lekami. Mężczyźni stanowili 64,33% wszystkich pacjentów. Najliczniejszą grupą wiekową wymagającą interwencji medycznej były osoby między 30. a 39. rokiem życia. Wśród niepełnoletnich odnotowano 79 zatruć. Choć oznacza to spadek w stosunku do 2024 roku (92 przypadki), wynik pozostaje wyższy niż w latach 2023 i 2022, gdy zgłoszono odpowiednio 58 i 49 zdarzeń.
Statystyki pokazują znaczne zróżnicowanie geograficzne. Najwięcej interwencji medycznych w 2025 roku odnotowano w województwie małopolskim – 309 zgłoszeń. W województwie śląskim podjęto 123 interwencje, a w wielkopolskim – 75. Dla porównania w województwie podkarpackim zgłoszono zaledwie 1 przypadek zatrucia, natomiast w rejestrze SMIOD z województwa opolskiego nie znalazło się ani jedno zgłoszenie.
Zmiana rynku substancji i przyczyny rozbieżności w danych
Obecny poziom zgłoszeń pozostaje znacząco niższy niż w latach 2015–2018, kiedy roczna liczba zatruć tzw. dopalaczami w Polsce sięgała od 4 do ponad 7 tysięcy. Rynek substancji psychoaktywnych w ostatnich latach uległ jednak przekształceniu – ich dystrybucja przeniosła się ze sklepów stacjonarnych do sieci internetowej, komunikatorów oraz przesyłek kurierskich. Z kolei skrajne różnice w liczbie zgłoszeń między województwami wynikają przede wszystkim z różnego poziomu skrupulatności personelu szpitalnych oddziałów ratunkowych w wypełnianiu formularzy SMIOD, a nie z rzeczywistego braku problemu w niektórych rejonach.
Pierwszy apel Rzeczniczki Praw Dziecka w sprawie profilaktyki trafił do resortu edukacji 2 czerwca 2025 roku, lecz pozostał bez odpowiedzi. Wdrożenie zapowiadanych działań edukacyjnych zależy obecnie od decyzji kierownictwa Ministerstwa Edukacji Narodowej, do którego skierowano pytania prasowe.
Monitoring of new psychoactive substances in France: update of addictovigilance data.
European journal of public health
Statystyka zgłoszeń zatruć środkami zastępczymi i nowymi substancjami psychoaktywnymi w latach 2022–2025
| Rok | Liczba zgłoszeń ogółem | Wskaźnik na 100 tys. mieszkańców | Zgłoszenia wśród niepełnoletnich |
|---|---|---|---|
| 2022 | brak danych | brak danych | 49 |
| 2023 | brak danych | brak danych | 58 |
| 2024 | 557 | 1,48 | 92 |
| 2025 | 771 | 2,06 | 79 |
Dane Głównego Inspektora Sanitarnego (system SMIOD)
Słownik pojęć
- Środki zastępcze
- Substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo w takich samych celach.
- Nowe substancje psychoaktywne (NSP)
- Substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego działające na ośrodkowy układ nerwowy, niedopuszczone do obrotu jako leki, stwarzające zagrożenie dla zdrowia lub życia publicznego.
- System SMIOD
- System Monitorowania Interwencji i Odczynów popoczęstunkowych/Zatruć prowadzony przez Główny Inspektorat Sanitarny w celu rejestracji zdarzeń medycznych związanych z użyciem środków zastępczych i substancji psychoaktywnych.
- Profilaktyka systemowa
- Zorganizowany, ciągły proces działań wychowawczych, edukacyjnych i zapobiegawczych realizowany w placówkach oświatowych w celu zapobiegania zachowaniom ryzykownym i uzależnieniom.
