Najważniejsze
- •Tenekteplaza skraca czas od przyjęcia do podania leku (door-to-needle) o średnio 3,13 minuty w porównaniu do standardowej alteplazy.
- •Zastosowanie tenekteplazy skraca czas pobytu w pierwszym szpitalu przed transportem na trombektomię o 5,94 minuty.
- •Krótszy czas procedur wynika z formy podania leku – tenekteplazę podaje się w szybkim bolusie (5-10 sekund), podczas gdy alteplaza wymaga 60-minutowego wlewu.
- •Zaoszczędzenie około 3 minut w leczeniu ostrego udaru niedokrwiennego pozwala uratować blisko 5,7 miliona neuronów pacjenta.
Analiza danych 133 tysięcy pacjentów w USA wykazała, że zastosowanie tenekteplazy skraca czas door-to-needle o 3,13 minuty, a czas transportu chorych z udarem o 5,94 minuty. Publikacja ukazała się 13 lipca 2026 roku.
Analiza danych ponad 133 tysięcy pacjentów z USA, opublikowana 13 lipca 2026 roku w czasopiśmie medycznym „JAMA Network Open”, wykazała, że zastosowanie tenekteplazy zamiast standardowej alteplazy skraca średni czas door-to-needle (od przyjęcia pacjenta do podania leku) o 3,13 minuty. O 5,94 minuty skrócił się również czas transportu chorych do innego szpitala.
Retrospektywne badanie obserwacyjne objęło 133 228 dorosłych pacjentów z udarem niedokrwiennym mózgu, leczonych w Stanach Zjednoczonych między lipcem 2020 a czerwcem 2022 roku. Dane pochodziły z rejestru American Heart Association „Get With The Guidelines – Stroke”. W analizowanej grupie 10,5% chorych (13 988 osób) otrzymało tenekteplazę, natomiast pozostałe 89,5% (119 240 osób) przyjmowało alteplazę. Głównym autorem badania jest dr Steven J. Warach z Dell Medical School na Uniwersytecie Teksańskim w Austin.
Średni czas od przyjęcia do szpitala do wdrożenia leczenia wyniósł 47 minut w grupie tenekteplazy w porównaniu z 52,7 minuty w grupie alteplazy. Po skorygowaniu o czynniki kliniczne i szpitalne różnica ta wyniosła 3,13 minuty. Z kolei czas pobytu w pierwszej placówce przed transportem na trombektomię wyniósł średnio 108,3 minuty dla tenekteplazy i 114,1 minuty dla alteplazy. Po skorygowaniu danych dało to korzyść 5,94 minuty na rzecz nowej terapii. W podgrupie 158 szpitali, które w trakcie badania całkowicie zrezygnowały z alteplazy na rzecz tenekteplazy, średnie skrócenie czasu door-to-needle wyniosło 1,5 minuty.
W neurologii udarowej obowiązuje zasada, że „czas to mózg”. Szacuje się, że w każdej minucie udaru pacjent traci około 1,9 miliona neuronów, dlatego zysk trzech minut pozwala uratować blisko 5,7 miliona komórek nerwowych. Skrócenie procedur wynika z formy podania leku. Tenekteplazę aplikuje się w jednorazowym bolusie trwającym od 5 do 10 sekund. Tradycyjna alteplaza wymaga natomiast 60-minutowego wlewu kroplowego, co znacznie utrudnia logistykę w czasie pilnego transportu chorego. Obecne wytyczne amerykańskie oraz europejskie dopuszczają już stosowanie tenekteplazy jako alternatywy dla dotychczasowego standardu.
Autorzy publikacji zwracają jednak uwagę na ograniczenia badania. Praca miała charakter retrospektywny i obserwacyjny, a w analizowanym rejestrze brakowało części danych. Ponieważ tenekteplazę wdrażały najpierw duże, lepiej zorganizowane ośrodki akademickie, wykazana różnica czasowa może wynikać ze sprawności organizacyjnej tych placówek, a nie z właściwości samego leku. Dodatkowo badanie nie przedstawia bezpośrednich, długoterminowych wyników klinicznych pacjentów ani analizy kosztów obu terapii. Analizę współfinansował program AHA/ASA, a jej autorzy zadeklarowali powiązania finansowe z firmami dystrybuującymi oba leki.
Intravenous Tenecteplase Prior to Endovascular Treatment for Ischemic Stroke at 4.5 to 24 Hours: The TNK-PLUS Randomized Clinical Trial.
JAMA
Porównanie leków trombolitycznych: Tenekteplaza vs Alteplaza
Alteplaza (tPA)
Tenekteplaza (TNK)
Korzyści czasowe i kliniczne ze stosowania tenekteplazy
Opracowanie na podstawie badania dr. Stevena J. Waracha opublikowanego w JAMA Network Open.
Porównanie wskaźników czasowych leczenia udaru dla tenekteplazy i alteplazy
| Wskaźnik czasowy | Tenekteplaza (TNK) | Alteplaza (tPA) | Różnica (skorygowana) |
|---|---|---|---|
| Średni czas door-to-needle (od przyjęcia do podania leku) | 47,0 min | 52,7 min | -3,13 min (szybciej dla TNK) |
| Średni czas door-in-door-out (pobyt przed transportem na trombektomię) | 108,3 min | 114,1 min | -5,94 min (szybciej dla TNK) |
Dane na podstawie analizy rejestru Get With The Guidelines–Stroke opublikowanej w JAMA Network Open (lipiec 2026 r.)
Słownik pojęć
- Tenekteplaza (TNK)
- Lek trombolityczny nowej generacji, modyfikowany genetycznie aktywator plazminogenu. Podawany w szybkim bolusie dożylnym, charakteryzuje się wysoką specyficznością wobec fibryny.
- Alteplaza (tPA)
- Klasyczny rekombinowany tkankowy aktywator plazminogenu (rtPA), od lat stanowiący standardowy lek rozpuszczający skrzepliny w ostrej fazie udaru niedokrwiennego mózgu. Podawany we wlewie kroplowym.
- Czas door-to-needle (DTN)
- Wskaźnik określający czas, jaki upływa od momentu przybycia pacjenta z udarem na izbę przyjęć do momentu rozpoczęcia podawania leku trombolitycznego.
- Czas door-in-door-out (DIDO)
- Wskaźnik mierzący czas pobytu pacjenta w pierwszym szpitalu (od przyjazdu do opuszczenia go), który wymaga pilnego przekazania do ośrodka o wyższym stopniu referencyjności w celu przeprowadzenia zabiegu trombektomii.
- Trombektomia mechaniczna
- Zabieg wewnątrznaczyniowy polegający na mechanicznym usunięciu skrzepliny blokującej duże naczynie krwionośne w mózgu.
