WHO: Ukraina musi skuteczniej chronić młodzież przed nikotyną

W Ukrainie rośnie używanie produktów nikotynowych wśród dzieci i młodzieży, a Biuro WHO wskazuje na potrzebę skuteczniejszego egzekwowania prawa. Andrzej Skipalski, kierownik wydziału chorób niezakaźnych Biura WHO w Ukrainie, powiedział 17 czerwca 2026 roku, że w 2023 roku e-papierosów używało 19,6 proc. nastolatków, a tradycyjne wyroby tytoniowe, w tym papierosy i produkty do podgrzewania, 14 proc. dzieci.

Skipalski podkreślił, że problem nie dotyczy wyłącznie klasycznych papierosów, lecz także nowych form nikotyny, które szybko trafiają do młodych odbiorców. Zwrócił uwagę, że nikotyna należy do substancji najszybciej uzależniających i może negatywnie wpływać na rozwój mózgu, zdolności poznawcze oraz zdrowie psychiczne młodzieży. Wskazał też na zjawisko poliużywania, czyli jednoczesnego korzystania z kilku rodzajów produktów nikotynowych.

Zdaniem przedstawiciela WHO Ukraina ma już podstawy prawne do kontroli rynku tytoniowego i nikotynowego, ale kluczowe pozostaje ich skuteczne wdrażanie. Regulacje dostosowane do standardów europejskich przyjęto na początku 2022 roku z dwuletnim okresem przejściowym. Jak powiedział Skipalski, obecnie problemem są luki w przepisach wykonawczych, trudności w kontrolach i ograniczone możliwości nadzoru w czasie wojny.

W rozmowie z Ukrinformem Skipalski mówił także o nowych produktach, takich jak nikotynowe „poduszeczki”. Zaznaczył, że w Ukrainie nie ma dziś wyraźnego ustawowego zakazu sprzedaży tych wyrobów nieletnim. Przypomniał, że podobnie długo trwało porządkowanie zasad sprzedaży e-papierosów, które przez lata funkcjonowały na rynku bez pełnej regulacji dotyczącej sprzedaży młodszym.

W 2026 roku mają pojawić się kolejne przepisy, które — według Skipalskiego — zamkną część obecnych luk prawnych i ułatwią dostosowanie prawa do wymogów integracji europejskiej. W grudniu 2026 roku spodziewana jest też nowa dyrektywa Unii Europejskiej dotycząca produktów tytoniowych i nikotynowych, co oznacza kolejną rundę zmian w ukraińskim prawie.

Ukraina w ostatnich latach zbliżała swoje przepisy do standardów unijnych, ale — jak wynika z rozmowy z przedstawicielem WHO — sam proces legislacyjny nie nadąża za tempem pojawiania się nowych produktów na rynku. To właśnie ta luka, zdaniem ekspertów, zwiększa ryzyko, że kolejne roczniki młodych ludzi szybciej sięgną po nikotynę i trudniej będzie ograniczyć ich uzależnienie.