Najważniejsze
- •Królewskie Kolegium Pediatrii i Zdrowia Dziecka (RCPCH) wzywa brytyjski rząd do zakazu e-papierosów o określonych smakach.
- •Apel opiera się na analizie 81 badań, które wiążą wapowanie z problemami oddechowymi, pogorszeniem stanu jamy ustnej oraz zaburzeniami psychicznymi.
- •Wielka Brytania boryka się z wysokim odsetkiem młodzieży eksperymentującej z e-papierosami (ok. 20% nastolatków), co przewyższa wskaźniki m.in. z USA.
- •Brytyjski rząd planuje zaostrzenie przepisów, w tym zakaz reklamy od 2027 roku oraz wdrożenie ustawy Tobacco and Vapes Act.
- •Trwa spór między lekarzami żądającymi całkowitego zakazu smaków a organizacją ASH proponującą jedynie zakaz atrakcyjnych nazw marketingowych.
Brytyjskie Królewskie Kolegium Pediatrii i Zdrowia Dziecka (RCPCH) w sierpniu 2026 roku wezwało rząd Wielkiej Brytanii do zakazania sprzedaży e-papierosów o określonych smakach. Celem tej regulacji ma być ochrona zdrowia najmłodszych.
W sierpniu 2026 roku Królewskie Kolegium Pediatrii i Zdrowia Dziecka (RCPCH) wezwało brytyjski rząd do zaostrzenia przepisów i zakazania sprzedaży e-papierosów o określonych smakach. Lekarze oparli swój apel na opublikowanym w czasopiśmie „Archives of Disease in Childhood” przeglądzie 81 badań naukowych. Prace te wyselekcjonowano z bazy ponad 14 tysięcy artykułów. Analiza wykazała wyraźne powiązanie między wapowaniem a problemami z układem oddechowym, pogorszeniem stanu zdrowia jamy ustnej, zaburzeniami psychicznymi oraz negatywnym wpływem na rozwój płodu. Profesor Will Carroll wskazał również na bezpośrednią zależność między używaniem e-papierosów a uzależnieniem od nikotyny i późniejszym sięganiem po tradycyjne wyroby tytoniowe.
Skala problemu wśród brytyjskiej młodzieży
Problem ten dotyczy w Wielkiej Brytanii bardzo dużej grupy młodzieży. Z badania ankietowego organizacji Action on Smoking and Health (ASH) wynika, że blisko 20 proc. osób w wieku od 11 do 17 lat próbowało już wapowania. Z kolei dane The Children’s Society wskazują, że około 10 proc. uczniów szkół średnich regularnie korzysta z e-papierosów, a jedna czwarta nastolatków w wieku 11–15 lat eksperymentowała z tymi produktami. Przedstawiciele tej organizacji donoszą również o przypadkach konfiskaty u dzieci nielegalnych urządzeń, które zamiast deklarowanego THC lub CBD zawierały syntetyczny narkotyk Spice.
Od liberalnej polityki do surowych zakazów
Przez ostatnie lata Wielka Brytania prowadziła liberalną politykę zdrowotną, promując e-papierosy jako narzędzie rekomendowane przez publiczną służbę zdrowia (NHS) w celu pomocy dorosłym w rzuceniu palenia. Strategia ta przyczyniła się jednak do gwałtownego wzrostu popularności wapowania wśród nieletnich. Odsetek eksperymentujących nastolatków wynosi tam obecnie około 20 proc. To jeden z najwyższych wyników w Europie, który przewyższa wskaźniki z USA plasujące się na poziomie 7,7 proc. Postulaty pediatrów oznaczają wycofanie się z dotychczasowej strategii redukcji szkód na rzecz bardziej restrykcyjnego podejścia, zalecanego przez Światową Organizację Zdrowia (WHO).
Brytyjski Departament Zdrowia i Opieki Społecznej (DHSC) wprowadził już zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów oraz przyjął przepisy zakazujące ich reklamy i sponsoringu od 2027 roku. Wdrożenie ustawy Tobacco and Vapes Act ma również wprowadzić dożywotni zakaz zakupu tytoniu dla osób urodzonych po 2009 roku. Obecnie trwa spór o ostateczny kształt regulacji. Podczas gdy lekarze z RCPCH żądają całkowitego zakazu sprzedaży określonych kategorii smaków, organizacja ASH postuluje jedynie zakaz stosowania ich atrakcyjnych, marketingowych nazw.
Popularność wapowania i eksperymentowania z e-papierosami wśród młodzieży (dane statystyczne)
| Wskaźnik / Grupa docelowa | Wielka Brytania (%) | USA (%) |
|---|---|---|
| Próba wapowania (młodzież 11–17 lat) | 20% | Brak danych |
| Regularne korzystanie z e-papierosów (szkoły średnie) | 10% | Brak danych |
| Eksperymentowanie z e-papierosami (dzieci 11–15 lat) | 25% | Brak danych |
| Ogólny odsetek eksperymentujących nastolatków (porównanie) | ok. 20% | 7,7% |
Dane na podstawie organizacji ASH, The Children's Society oraz danych porównawczych z artykułu.
Porównanie proponowanych rozwiązań dotyczących smaków e-papierosów
Stanowisko ASH (zakaz nazw marketingowych)
Stanowisko RCPCH (całkowity zakaz smaków)
Harmonogram i etapy zaostrzania przepisów antynikotynowych w Wielkiej Brytanii
Opracowanie własne na podstawie planowanych regulacji brytyjskiego Departamentu Zdrowia i Opieki Społecznej (DHSC).
Słownik pojęć
- RCPCH
- Królewskie Kolegium Pediatrii i Zdrowia Dziecka – brytyjskie stowarzyszenie zawodowe pediatrów, odpowiedzialne m.in. za standardy szkolenia i rekomendacje zdrowotne dotyczące dzieci.
- Wapowanie
- Inaczej e-palenie lub używanie e-papierosów; proces wdychania i wydychania aerozolu generowanego przez podgrzewanie płynu (liquid).
- Spice
- Syntetyczny kannabinoid, silna i niebezpieczna substancja psychoaktywna o działaniu znacznie silniejszym i bardziej nieprzewidywalnym niż naturalna marihuana.
- Redukcja szkód (Harm Reduction)
- Strategia w polityce zdrowotnej mająca na celu minimalizowanie negatywnych skutków zdrowotnych i społecznych związanych z ryzykownymi zachowaniami (np. paleniem), bez konieczności całkowitego ich eliminowania.
- DHSC
- Brytyjski Departament Zdrowia i Opieki Społecznej – ministerstwo odpowiedzialne za politykę zdrowotną w Anglii.
