Najważniejsze
- •W 2025 roku na gruźlicę zachorowało około 10,6 mln osób, a 1,1 mln zmarło.
- •Liczba zgonów z powodu gruźlicy spadła od 2015 roku o 35 proc., ale liczba nowych zachorowań zmniejszyła się tylko o 14 proc.
- •WHO nie osiągnęła celu zakładającego 50-procentowy spadek zachorowalności do 2025 roku.
- •Około 2,2 mln przypadków gruźlicy pozostało nierozpoznanych lub niezgłoszonych, co wskazuje na problemy z wykrywaniem choroby.
- •Konieczne są większe inwestycje w szybką diagnostykę, leczenie gruźlicy lekoopornej i badania nad chorobą.
Według danych WHO przedstawionych w raporcie „Global Tuberculosis Report 2026” w 2025 roku na gruźlicę zachorowało około 10,6 mln osób na świecie, a 1,1 mln zmarło. Liczba zgonów spadła o 35 proc. w porównaniu z 2015 rokiem, ale liczba nowych zachorowań zmniejszyła się w tym czasie tylko o 14 proc.
WHO zakładała, że do 2025 roku globalna zachorowalność spadnie o połowę. Cel ten nie został osiągnięty. Według danych rozpoznano około 8,4 mln przypadków, a 2,2 mln pozostało niezdiagnozowanych lub niezgłoszonych. Liczby te obejmują globalne szacunki, a nie tylko przypadki zarejestrowane przez systemy ochrony zdrowia.
Szybki test diagnostyczny rekomendowany przez WHO zastosowano u 59 proc. pacjentów, u których nowo rozpoznano gruźlicę. Organizacja wyznaczyła na 2027 rok cel na poziomie 100 proc. Wśród około 370 tys. osób z gruźlicą oporną na ryfampicynę leczenie otrzymało 42 proc. pacjentów. Taki sam odsetek odnotowano wśród chorych leczonych zalecanym sześciomiesięcznym schematem terapii. W 2024 roku wynosił on 18 proc. Są to dwa odrębne wskaźniki.
Krajowe finansowanie programów dotyczących gruźlicy wzrosło w 2025 roku o 14 proc., do 5,6 mld dolarów. Jednocześnie zmniejszyło się finansowanie międzynarodowe, ale materiały WHO nie podają jego dokładnej wartości ani skali spadku. Na badania nad gruźlicą przeznaczono 1,2 mld dolarów w 2023 roku. Roczny cel na 2027 rok wynosi 5 mld dolarów.
Spadek liczby zgonów pokazuje postęp w leczeniu, ale nie świadczy o wystarczającym ograniczeniu transmisji. Liczba nowych zachorowań spadała znacznie wolniej, a luka między szacowaną liczbą chorych a liczbą rozpoznanych przypadków wskazuje na problemy z wykrywaniem i zgłaszaniem choroby. WHO określa gruźlicę jako główną przyczynę zgonów spowodowanych przez pojedynczy czynnik zakaźny.
Dyrektor generalny WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus wezwał państwa i partnerów do zwiększenia dostępu do profilaktyki, szybkiej diagnostyki i leczenia, a także do ochrony finansowania programów. W praktyce dla systemów medycznych oznacza to dalszą presję na poprawę wykrywania przypadków i leczenia gruźlicy lekoopornej.
Najczęstsze pytania
Ile osób zachorowało na gruźlicę w 2025 roku?▼
Ile osób zmarło na gruźlicę w 2025 roku?▼
Czy świat osiągnął cel WHO dotyczący ograniczenia zachorowalności?▼
Ile przypadków gruźlicy nie zostało rozpoznanych lub zgłoszonych?▼
Jak często stosowano szybki test diagnostyczny WHO?▼
Jak zmieniło się krajowe finansowanie programów dotyczących gruźlicy?▼
Słownik pojęć
- Gruźlica
- Choroba zakaźna wywoływana przez prątki gruźlicy, najczęściej zajmująca płuca.
- Zachorowalność
- Liczba nowych przypadków choroby w określonej populacji i czasie.
- Gruźlica lekooporna
- Gruźlica wywołana przez prątki niewrażliwe na co najmniej jeden lek stosowany w terapii.
- Szybki test diagnostyczny
- Badanie umożliwiające szybkie wykrycie gruźlicy i wybranych cech oporności na leki.
- Nierozpoznane przypadki
- Szacowana liczba osób chorych, u których gruźlica nie została wykryta przez system ochrony zdrowia.
- Strategia End TB
- Globalna strategia WHO ukierunkowana na ograniczenie zachorowań i zgonów z powodu gruźlicy.
Najważniejsze dane dotyczące gruźlicy na świecie
| Wskaźnik | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Nowe zachorowania w 2025 roku | 10,6 mln | Szacunek globalny WHO |
| Zgony w 2025 roku | 1,1 mln | Gruźlica pozostaje główną przyczyną zgonów z powodu pojedynczego czynnika zakaźnego |
| Spadek liczby zgonów od 2015 roku | 35 proc. | Pierwszy cel dotyczący umieralności osiągnięty pięć lat później niż planowano |
| Spadek zachorowalności od 2015 roku | 14 proc. | Cel na 2025 rok wynosił 50 proc. |
| Rozpoznane przypadki | 8,4 mln | Około 2,2 mln przypadków pozostało nierozpoznanych lub niezgłoszonych |
| Krajowe finansowanie w 2025 roku | 5,6 mld dolarów | Wzrost o 14 proc. rok do roku |
| Finansowanie badań w 2023 roku | 1,2 mld dolarów | Cel roczny na 2027 rok wynosi 5 mld dolarów |
Postęp w ograniczaniu zgonów i zachorowań na gruźlicę
Zgony z powodu gruźlicy
Nowe zachorowania
Wykrywanie przypadków
Gruźlica na świecie w 2025 roku: skala problemu i priorytety
Dane: WHO, Global Tuberculosis Report 2026; wartości przedstawione w artykule i materiałach źródłowych.
Oferty pracy w tej specjalizacji
Lekarz pulmonolog
CENTRUM MEDYCZNE MEDICENTER SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · WARSZAWA
Lekarz POZ / Specjalista medycyny rodzinnej /Internista /Lekarz bez specjalizacji
SAMODZIELNY ZESPÓŁ PUBLICZNYCH ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ W JABŁONNIE · JABŁONNA
Pielęgniarka/Pielęgniarz POZ
UNITY CARE SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ · WARSZAWA
Centrum Medyczne zaprasza Lekarzy Innowatorów oraz Głównych Badaczy (Principal Investigators)
VB Idea · Warszawa
Czynniki związane z wynikami fałszywie ujemnymi szybkiego testu molekularnego w rozpoznawaniu gruźlicy płuc w stanie São Paulo w Brazylii
Revista brasileira de epidemiologia = Brazilian journal of epidemiology
Wykrywanie przeoczonych infekcji bakteryjnych w próbkach plwociny negatywnych w teście Gene Xpert MTB/RIF u dorosłych pacjentów z podejrzeniem gruźlicy w Harar, wschodnia Etiopia
PloS one