UNODC: 331 milionów osób używa narkotyków. Rośnie fala nowych syntetyków

W piątek w Wiedniu Biuro ONZ ds. Narkotyków i Przestępczości (UNODC) poinformowało, że w 2024 roku narkotyki używało na świecie 331 milionów osób. To 6,2 proc. populacji w wieku 15–64 lat. Organizacja wskazała jednocześnie na gwałtowny wzrost liczby nowych syntetycznych substancji, które trafiają na rynek szybciej, niż służby są w stanie je identyfikować.

Z raportu wynika, że w 2024 roku po raz pierwszy zgłoszono 118 nowych substancji psychoaktywnych. UNODC podało też, że łącznie w obiegu było 755 takich związków. Według agencji przejęcia narkotyków w 2024 roku ujawniły pięć razy więcej typów substancji niż przed 2000 rokiem. Szefowa UNODC Monica Juma powiedziała w oświadczeniu, że organizacja widzi „bezprecedensowy wzrost” nowych typów narkotyków na rynku, a część z nich jest silniejsza lub bardziej niebezpieczna niż wcześniejsze.

Raport wskazuje, że kannabis pozostaje najczęściej używaną substancją na świecie. W 2024 roku sięgało po niego niemal 5 proc. globalnej populacji w wieku 15–64 lat. Dalej znalazły się opioidy, amfetaminy, kokaina i ecstasy. UNODC zwraca uwagę, że producenci narkotyków tworzą nowe syntetyki, by omijać regulacje i utrudniać wykrycie przez służby.

Organizacja odnotowała także dynamiczny wzrost rynku kokainy. Produkcja tego narkotyku wzrosła w ciągu dekady ponad czterokrotnie. W tym samym czasie rosła dostępność syntetycznych opioidów, takich jak fentanyl, nitazeny i orfiny, które bywają poszukiwane jako zamiennik heroiny. UNODC podkreśliło, że zakaz uprawy maku wprowadzony przez talibów w Afganistanie w 2022 roku wciąż silnie wpływa na rynek opium i heroiny, co skłania handlarzy do sięgania po syntetyczne alternatywy.

W raporcie pojawia się też motyw nowych rynków dla metamfetaminy, produkowanej głównie w Mjanmie, ale również w Ameryce Północnej, Afryce Zachodniej i Południowej oraz w Azji Południowo-Zachodniej. UNODC zauważa, że zmiana od opiatów roślinnych w stronę syntetyków może trwale przestawić globalny rynek opioidów.

W praktyce oznacza to większą presję na systemy ochrony zdrowia, służby kontroli narkotyków i laboratoria zajmujące się wykrywaniem nowych substancji. UNODC sugeruje, że rządy i organizacje międzynarodowe będą musiały szybciej wymieniać dane, aktualizować systemy ostrzegania i dostosowywać przepisy do rynku, który zmienia się szybciej niż tradycyjne mechanizmy nadzoru.