Najważniejsze
- •Przegląd systematyczny 69 badań klinicznych z udziałem 153 902 osób starszych wskazuje, że rutynowa suplementacja witaminą D, wapniem lub obiema substancjami ma mały lub żaden wpływ na zapobieganie złamaniom i upadkom.
- •Wyniki dotyczą przede wszystkim profilaktycznego stosowania suplementów „na wszelki wypadek”, a nie leczenia potwierdzonego niedoboru witaminy D, osteomalacji czy celowanej terapii osteoporozy.
- •Autorzy sugerują, że obecne ogólne rekomendacje dotyczące rutynowej suplementacji u seniorów mogą wymagać ponownej oceny w świetle aktualnych dowodów.
- •Wnioski nie muszą odnosić się do wszystkich pacjentów — wyjątki mogą dotyczyć m.in. osób z chorobami kości, niedoborem witaminy D oraz części chorych leczonych z powodu osteoporozy.
- •Artykuł wpisuje się w szerszą debatę o tym, czy większy nacisk w profilaktyce złamań i upadków u seniorów powinien być kładziony na rozpoznawanie niedoborów, dietę, aktywność fizyczną i indywidualną ocenę ryzyka.
Przegląd 69 badań, opublikowany 20 maja w „BMJ”, wskazuje, że rutynowa suplementacja witaminą D i wapniem u seniorów ma niewielki lub żaden wpływ na ryzyko złamań i upadków.
Zespół badaczy z Quebecu opublikował 20 maja 2026 r. w „BMJ” przegląd systematyczny 69 badań klinicznych, z którego wynika, że rutynowa suplementacja witaminą D, wapniem lub obiema substancjami u starszych dorosłych miała niewielki lub żaden wpływ na zapobieganie złamaniom i upadkom. Analiza może wpłynąć na praktykę kliniczną w zakresie profilaktycznego stosowania tych suplementów w tej grupie.
Przegląd objął 153 902 uczestników. Badacze porównali działanie suplementów wapnia, witaminy D oraz suplementacji łączonej z placebo lub brakiem leczenia. Według autorów preparaty miały „little to no effect”, czyli niewielki lub żaden wpływ, na ryzyko jakiegokolwiek złamania oraz upadków. W omówieniach publikacji wskazywano też, że podobny brak istotnego efektu dotyczył analiz odnoszących się m.in. do złamań biodra i innych wybranych typów złamań.
Autorzy przypomnieli, że upadki są częstym problemem zdrowotnym w starszym wieku. Z danych przywoływanych w materiałach prasowych wynika, że około 30 proc. osób w wieku 65 lat i więcej doświadcza co najmniej jednego upadku rocznie. W publikacji zacytowano także wniosek, że uzyskane wyniki „nie wspierają” rutynowej suplementacji wapniem i witaminą D w celu zapobiegania złamaniom i upadkom. Badanie prowadził zespół z CIUSSS du Nord-de-l'Île-de-Montréal w Kanadzie.
Wnioski nie dotyczą wszystkich pacjentów
Jednocześnie omówienia badania zaznaczają, że wnioski nie muszą odnosić się do wszystkich pacjentów. Zastrzeżenia dotyczą m.in. osób z określonymi chorobami kości, potwierdzonym niedoborem witaminy D oraz części pacjentów leczonych z powodu osteoporozy. W dostarczonych materiałach nie ma pełnych danych o podgrupach, dlatego zakres tych wyjątków wymaga doprecyzowania w oryginalnej publikacji.
Wyniki dotyczą przede wszystkim rutynowej suplementacji „na wszelki wypadek”, a nie leczenia rozpoznanego niedoboru witaminy D, osteomalacji czy celowanej terapii osteoporozy. Jest to istotne także w kontekście obecnych zaleceń w Wielkiej Brytanii. NHS zaleca witaminę D nie tylko w odniesieniu do złamań, lecz szerzej — dla utrzymania jej prawidłowego stężenia, zwłaszcza jesienią i zimą. W przypadku wapnia zalecenia żywieniowe wskazują przede wszystkim na odpowiednią podaż z diety. W materiałach prasowych podawano, że dorośli w Wielkiej Brytanii potrzebują 700 mg wapnia dziennie.
Publikacja może wzmocnić debatę o zasadności rutynowego przepisywania suplementów seniorom bez wyraźnych wskazań. Nie oznacza jednak automatycznie, że osoby z niedoborem witaminy D lub innymi konkretnymi wskazaniami powinny z nich rezygnować.
Najważniejsze dane liczbowe z przeglądu BMJ i kontekstu artykułu
| Wskaźnik | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Liczba badań klinicznych | 69 | Przegląd systematyczny opublikowany w BMJ |
| Liczba uczestników | 153 902 | Łączna liczba osób objętych analizą |
| Odsetek osób 65+ z co najmniej jednym upadkiem rocznie | około 30% | Dane przywołane w materiałach o badaniu |
| Dzienne zapotrzebowanie na wapń u dorosłych w Wielkiej Brytanii | 700 mg | Wartość podawana w materiałach prasowych i zaleceniach żywieniowych |
| Data publikacji przeglądu | 20 maja 2026 | Publikacja zespołu z Quebecu w BMJ |
Źródło: treść artykułu oraz przytoczone materiały prasowe o publikacji BMJ.
Co naprawdę obejmują wnioski z publikacji BMJ?
Na podstawie treści artykułu o przeglądzie BMJ.
Słownik pojęć
- Przegląd systematyczny
- Rodzaj opracowania naukowego, które zbiera i krytycznie analizuje wyniki wielu badań dotyczących tego samego pytania klinicznego.
- Rutynowa suplementacja
- Regularne przyjmowanie suplementów profilaktycznie, bez stwierdzonego niedoboru lub innego konkretnego wskazania medycznego.
- Osteoporoza
- Choroba kości prowadząca do zmniejszenia ich gęstości i zwiększonego ryzyka złamań.
- Osteomalacja
- Rozmiękanie kości u dorosłych, często związane z niedoborem witaminy D.
- Placebo
- Preparat nie zawierający substancji czynnej, stosowany w badaniach jako punkt odniesienia dla ocenianej interwencji.
- Niedobór witaminy D
- Stan, w którym stężenie witaminy D w organizmie jest zbyt niskie, co może wpływać m.in. na kości i mięśnie.
