Szczepionka HPV niemal wyeliminowała zgony na raka szyjki macicy przed 30. rokiem życia w Anglii

Dzieci zaszczepione przeciwko HPV w wieku 12–13 lat mają niemal zerowe ryzyko śmierci z powodu raka szyjki macicy przed 30. rokiem życia – wynika z nowych badań prowadzonych w Anglii. Analiza pokazuje też, że od czasu wprowadzenia programu szczepień w szkołach w 2008 roku szczepionka uratowała tam około 200 osób, a w latach 2020–2024 nie zarejestrowano żadnego zgonu z tej przyczyny w grupie wiekowej 20–24 lata.

Badanie przygotowali naukowcy z Queen Mary University of London, a sfinansowało je Cancer Research UK. Profesor Peter Sasieni, główny autor analizy, powiedział, że szczepienie przeciw HPV „prawie eliminuje” ryzyko zgonu z powodu tego nowotworu przed 30. rokiem życia. Według szacunków zespołu bez programu szczepień w grupie 20–24 lata można byłoby oczekiwać około 23 zgonów. W całej populacji kobiet zaszczepionych w młodym wieku ryzyko śmierci z powodu raka szyjki macicy spadło tak mocno, że w analizowanych rocznikach stało się niemal zerowe.

Rak szyjki macicy pozostaje jednak istotnym problemem zdrowia publicznego. W Wielkiej Brytanii to 14. najczęstszy nowotwór u kobiet, a każdego roku diagnozuje się około 3300 przypadków. HPV, czyli wirus brodawczaka ludzkiego, odpowiada za około 99 proc. zachorowań na ten nowotwór. Zakażenie często ustępuje samoistnie, ale w części przypadków prowadzi do zmian komórkowych, które po latach mogą rozwinąć się w raka.

Program szczepień przeciwko HPV rozpoczął się w Anglii w 2008 roku i początkowo obejmował dziewczęta w wieku 12–13 lat. Od 2019 roku szczepionkę podaje się także chłopcom, by chronić ich przed innymi nowotworami związanymi z HPV, w tym rakiem odbytu, prącia, gardła i jamy ustnej, a także ograniczać dalsze szerzenie wirusa. Naukowcy podkreślają, że kolejne korzyści zdrowotne będą widoczne wraz ze starzeniem się zaszczepionych roczników.

Jednocześnie instytucje medyczne zwracają uwagę na spadek wyszczepienia. Cancer Research UK oceniło wyniki badania jako przełomowe, ale ostrzegło, że poziom szczepień w Anglii jest niższy od zalecanego. Według danych przywołanych przez BBC w latach 2024–2025 zaszczepiono 76 proc. dziewcząt do 15. roku życia, czyli wyraźnie mniej niż 90 proc. wskazywane przez Światową Organizację Zdrowia jako próg potrzebny do eliminacji raka szyjki macicy.

W praktyce oznacza to, że program HPV już przynosi mierzalne efekty, ale dalsze spadki zainteresowania szczepieniami mogą osłabić ten trend. Brytyjskie władze zapowiadają działania zwiększające dostępność i liczbę szczepień uzupełniających, a także przypominają, że kobiety w wieku 25–64 lata nadal powinny zgłaszać się na badania przesiewowe.