Najważniejsze
- •Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciw HPV od 2027 roku.
- •Nowy międzynarodowy raport Vaccine Integrity Project potwierdza 80% redukcję ryzyka raka szyjki macicy u osób zaszczepionych do 16. roku życia.
- •Szczepienia w ramach programu będą realizowane przez placówki POZ we współpracy ze szkołami, które pełnią funkcję organizacyjno-informacyjną.
- •Polska dotychczas opierała się na dobrowolnym modelu szczepień, którego wskaźniki wyszczepialności były niższe niż średnia europejska.
Ministerstwo Zdrowia przygotowuje przepisy, które od 2027 roku uczynią szczepienia przeciwko HPV obowiązkowymi.
Ministerstwo Zdrowia prowadzi prace nad włączeniem szczepień przeciwko HPV do katalogu szczepień obowiązkowych od 2027 roku. Równolegle opublikowano nowy międzynarodowy raport naukowy, który potwierdza wysoką skuteczność i bezpieczeństwo tych preparatów.
Projekt rozporządzenia o numerze 1820 znajduje się obecnie na etapie konsultacji publicznych. Dokument ten zmienia dotychczasowe przepisy w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Resort zdrowia zgłosił projekt w październiku 2025 roku, a w grudniu tego samego roku wprowadził do niego modyfikacje. Pierwotnie planowano wydanie rozporządzenia w drugim półroczu 2026 roku, jednak w wykazie prac legislacyjnych nie wyznaczono jeszcze nowego terminu. Powszechny i bezpłatny program szczepień przeciwko HPV funkcjonuje w Polsce od 1 czerwca 2023 roku. Początkowo obejmował nastolatków w wieku 12 i 13 lat, a z czasem został rozszerzony na kolejne roczniki.
Skuteczność potwierdzona badaniami
Międzynarodowy raport Vaccine Integrity Project, opracowany przez naukowców z University of Minnesota, podsumowuje 274 badania opublikowane od września 2024 roku do stycznia 2026 roku. Autorzy dokumentu wskazują, że szczepienie zmniejsza ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy o 80 procent u osób zaszczepionych w wieku 16 lat lub młodszych. W przypadku kobiet zaszczepionych po 16. roku życia skuteczność wynosi 66 procent. Analiza wykazuje również redukcję przewlekłych infekcji wysokourazowymi szczepami HPV-16 i HPV-18 na poziomie od 84 do 90 procent. Autorzy raportu podkreślają brak wiarygodnych dowodów na powiązanie szczepionki z ciężkimi zaburzeniami neurologicznymi, problemami z płodnością czy powikłaniami ciążowymi.
W odpowiedzi na interpelację poselską Ministerstwo Zdrowia wyjaśniło kwestie organizacyjne związane z podawaniem preparatów. Za realizację szczepień w szkołach odpowiadają placówki podstawowej opieki zdrowotnej, natomiast szkoły pełnią wyłącznie rolę organizacyjno-informacyjną.
Polska dotychczas opierała się na dobrowolnym programie szczepień przeciw HPV, którego wskaźniki wyszczepialności znacznie odbiegały od średniej w krajach europejskich, takich jak państwa skandynawskie. Przejście na model obowiązkowy stanowi rzadki krok w skali Europy, gdzie większość państw stawia na dobrowolność wspartą silnymi rekomendacjami.
Planowana zmiana przepisów oznacza dla sektora ochrony zdrowia konieczność reorganizacji pracy placówek POZ oraz intensyfikację działań informacyjnych skierowanych do pacjentów i ich rodziców.
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 listopada 2010 r. w sprawie sposobu przekazywania szczepionek świadczeniodawcom prowadzącym obowiązkowe szczepienia ochronne oraz sposobu przechowywania szczepionek stanowiących rezerwę przeciwepidemiczną kraju
DU 2010, poz. 1524
Ponad 170 operacji przez...
Skuteczność szczepień przeciw HPV według nowego raportu
Raport Vaccine Integrity Project (University of Minnesota)
Skuteczność i bezpieczeństwo szczepień przeciw HPV (wyniki raportu Vaccine Integrity Project)
| Badany aspekt | Wynik / Wartość | Szczegóły |
|---|---|---|
| Rak szyjki macicy | 80% redukcja ryzyka | U osób zaszczepionych w wieku 16 lat lub młodszych |
| Rak szyjki macicy (starsze grupy) | 66% redukcja ryzyka | U kobiet zaszczepionych po 16. roku życia |
| Infekcje HPV-16 i HPV-18 | 84% – 90% redukcja | Spadek liczby przewlekłych zakażeń wysokourazowymi szczepami |
| Zaburzenia i powikłania | Brak dowodów | Brak wiarygodnych dowodów na powiązanie z zaburzeniami neurologicznymi czy problemami z płodnością |
University of Minnesota, Vaccine Integrity Project (2024–2026)
Najczęstsze pytania
Kiedy szczepienia przeciw HPV będą obowiązkowe w Polsce?▼
Jaka jest skuteczność szczepionek przeciw HPV?▼
Kto odpowiada za organizację szczepień w szkołach?▼
Czy szczepienia przeciw HPV są bezpieczne?▼
Słownik pojęć
- HPV
- Ludzki wirus brodawczaka (Human Papillomavirus) – wirus odpowiedzialny za rozwój m.in. raka szyjki macicy oraz innych nowotworów narządów rodnych i głowy.
- POZ
- Podstawowa Opieka Zdrowotna – pierwszy poziom kontaktu pacjenta z systemem ochrony zdrowia, obejmujący m.in. lekarzy rodzinnych i pielęgniarki środowiskowe.
- HPV-16 i HPV-18
- Wysokourazowe (onkogenne) typy wirusa HPV, najczęściej odpowiedzialne za rozwój zmian nowotworowych (szczególnie rak szyjki macicy).
- Vaccine Integrity Project
- Międzynarodowy projekt analityczny podsumowujący setki badań naukowych nad bezpieczeństwem i skutecznością szczepień.
