Najważniejsze
- •Szczepienie przeciw HPV w wieku 12–13 lat niemal całkowicie eliminuje ryzyko zgonu z powodu raka szyjki macicy przed 30. rokiem życia.
- •W Anglii w latach 2020–2024 nie odnotowano żadnego zgonu z powodu raka szyjki macicy w grupie 20–24 lata; bez szczepień oczekiwano by około 23 zgonów.
- •Program szczepień HPV w Anglii uratował już około 200 żyć i jego efekt ochronny utrzymuje się przez lata.
- •Spadek wyszczepialności do ok. 76 proc. wśród dziewcząt do 15. roku życia budzi obawy, bo może zahamować dalszy spadek zachorowań i zgonów.
- •HPV odpowiada za niemal wszystkie przypadki raka szyjki macicy, a szczepionka chroni także przed innymi nowotworami związanymi z HPV oraz brodawkami płciowymi.
Szczepienie przeciw HPV w wieku 12–13 lat niemal całkowicie eliminuje ryzyko zgonu z powodu raka szyjki macicy przed 30. rokiem życia – wynika z badania Queen Mary University of London.
Badacze z Queen Mary University of London ustalili, że szczepienie przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) w wieku 12–13 lat niemal całkowicie eliminuje ryzyko zgonu z powodu raka szyjki macicy przed 30. rokiem życia. Wyniki badania opublikowano w środę w czasopiśmie „The Lancet”.
Analiza danych z Anglii pokazała, że w latach 2020–2024 nie zarejestrowano żadnego zgonu z powodu raka szyjki macicy w grupie kobiet w wieku 20–24 lata. Naukowcy ocenili, że bez szczepień w tej grupie można by oczekiwać około 23 zgonów. Badanie wskazuje też, że w całej Anglii program szczepień uratował już około 200 żyć.
Autorzy podkreślają, że ochrona utrzymuje się przez lata. Szczepienie podane w wieku szkolnym daje długoterminowy efekt i znacząco obniża ryzyko choroby w młodym wieku. To ważne, bo rak szyjki macicy wciąż pozostaje istotnym problemem zdrowotnym. W Wielkiej Brytanii chorobę rozpoznaje się u około 3300 osób rocznie, a HPV odpowiada za 99 proc. przypadków.
Badanie wpisuje się w program szczepień prowadzony w Anglii od 2008 roku, kiedy preparat wprowadzono dla dziewcząt. Od 2019 roku szczepienie oferuje się także chłopcom. Naukowcy i organizacje medyczne zwracają jednak uwagę, że poziom zaszczepienia nie jest wystarczający, by utrzymać obecny postęp. W roku szkolnym 2024–2025 zaszczepionych było 76 proc. dziewcząt w Anglii do 15. roku życia, czyli wyraźnie mniej niż 90 proc. zalecane przez Światową Organizację Zdrowia.
HPV przenosi się przez bliski kontakt fizyczny. Większość zakażeń ustępuje samoistnie, ale część prowadzi do zmian przedrakowych i nowotworów nie tylko szyjki macicy, lecz także jamy ustnej, gardła, odbytu i narządów płciowych. Szczepionka stosowana w brytyjskim programie chroni przed dziewięcioma typami HPV wysokiego ryzyka.
W praktyce badanie wzmacnia argumenty za utrzymaniem i rozszerzaniem programu szczepień oraz za poprawą zgłaszalności nastolatków. Autorzy sugerują, że jeśli wyszczepienie wzrośnie, liczba zgonów i zachorowań może dalej spadać, a w kolejnych latach efekt ochronny będzie widoczny u starszych roczników zaszczepionych w dzieciństwie.
Najważniejsze liczby z badania o szczepieniu HPV i raku szyjki macicy
| Wskaźnik / grupa | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Kobiety 20–24 lata w Anglii (2020–2024) | 0 zgonów | Pierwszy taki okres bez zgonów w tej grupie wiekowej |
| Oczekiwane zgony bez szczepień | ok. 23 | Szacunek kontrfaktyczny badaczy |
| Liczba uratowanych żyć w Anglii | ok. 200 | Łączny efekt programu szczepień |
| Wyszczeplenie dziewcząt do 15. r.ż. w Anglii (2024/2025) | 76% | Poziom niższy od zalecenia WHO |
| Rekomendacja WHO | 90% | Cel potrzebny do eliminacji raka szyjki macicy jako problemu zdrowia publicznego |
| Odsetek przypadków raka szyjki macicy przypisywanych HPV | 99% | HPV jest główną przyczyną choroby |
Źródło: badanie Queen Mary University of London opublikowane w The Lancet oraz dane przytoczone w artykule.
Preventive and therapeutic efficacy of mRNA/LNP vaccines encoding HPV16 E6 and E7 in an early-intervention HPV tumor mouse models.
Human vaccines & immunotherapeutics
Ponad 170 operacji przez...
Jak działa program szczepień HPV i jaki daje efekt?
Źródło: artykuł o badaniu Queen Mary University of London i dane WHO przytoczone w tekście.
Słownik pojęć
- HPV
- Wirus brodawczaka ludzkiego; część typów HPV wywołuje zmiany przedrakowe i nowotwory, w tym raka szyjki macicy.
- Rak szyjki macicy
- Nowotwór złośliwy rozwijający się w obrębie szyjki macicy, w większości przypadków związany z przewlekłym zakażeniem HPV.
- Zmiany przedrakowe
- Nieprawidłowe zmiany komórkowe, które mogą z czasem przekształcić się w nowotwór, jeśli nie zostaną wykryte i leczone.
- Wyszczeplenie
- Odsetek osób w populacji, które zostały zaszczepione przeciw danej chorobie.
- Kontrfaktyczny szacunek
- Oszacowanie tego, co mogłoby się wydarzyć bez interwencji, np. bez szczepień.
- HPV wysokiego ryzyka
- Typy wirusa szczególnie silnie powiązane z rozwojem nowotworów, m.in. raka szyjki macicy.
