Symulowana mikrograwitacja osłabia lekooporność komórek nowotworowych

Zespół naukowców z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu pod kierownictwem prof. Julity Kulbackiej wykazał w badaniach laboratoryjnych in vitro, że symulowana mikrograwitacja osłabia mechanizmy lekooporności komórek raka żołądka i jajnika. Uczelnia upubliczniła informacje o wynikach tych prac oraz o opracowaniu biozgodnej platformy Lab-on-a-Chip w lipcu 2026 roku.

Badacze połączyli działanie symulowanej mikrograwitacji z chemioterapeutykami. W przypadku raka żołądka zastosowali doksorubicynę, a w przypadku raka jajnika – cisplatynę. Eksperymenty wykazały spadek ekspresji genów odpowiedzialnych za oporność wielolekową, uszkodzenie DNA komórek nowotworowych oraz zahamowanie ich namnażania i ruchliwości. Do symulacji stanu nieważkości naukowcy użyli bioreaktorów oraz klinostatów 3D, które obracają próbki, aby uśrednić wektor grawitacji do zera. Prezentowane wnioski opierają się na badaniach opublikowanych w czasopismach naukowych w latach 2019–2022. Lipcowe doniesienia wiążą się z promocją regionalnej strategii kosmicznej, a nie z nowymi publikacjami.

Projekt LabSat i technologia Lab-on-a-Chip

Konsorcjum wrocławskich uczelni oraz Instytutu Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN opracowało szklaną platformę Lab-on-a-Chip do autonomicznej hodowli komórek w warunkach mikrograwitacji. W projektowaniu mikrolaboratorium kosmicznego o nazwie LabSat uczestniczy także prywatna firma SatRevolution. Prof. Julita Kulbacka, liderka zespołu badawczego, jest jednocześnie współautorką dokumentu „Strategia Kosmiczna Województwa Dolnośląskiego 2026–2035”.

Mechanizm działania mikrograwitacji

Wspomniana oporność wielolekowa odpowiada za ponad 90 proc. niepowodzeń w klasycznej chemioterapii pacjentów z przerzutami. Reakcja komórek na brak grawitacji wynika z mechanotransdukcji. Brak napięcia fizycznego deformuje szkielet komórkowy i błonę komórkową, co blokuje białka odpowiedzialne za wypompowywanie leków z wnętrza komórki. Podczas gdy agencje NASA i ESA prowadzą badania bezpośrednio na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, wrocławski zespół wykorzystuje tańsze, naziemne klinostaty.

Naukowcy planują weryfikację orbitalną technologii za pomocą satelitów typu CubeSat. Przedstawione wyniki dotyczą jednak wyłącznie uproszczonych modeli in vitro na szklanych płytkach i nie odzwierciedlają złożonego mikrośrodowiska guza w żywym organizmie. Do wdrożenia tej metody w lecznictwie konieczne jest przejście do fazy badań in vivo. Na Ziemi nie można bowiem wyłączyć grawitacji, a farmakologiczne niszczenie cytoszkieletu uszkadza zdrowe tkanki.