Najważniejsze
- •Wysoki Sąd Karnataki zezwolił na całkowitą histerektomię 23-latki z ciężką niepełnosprawnością intelektualną, uznając zabieg za zgodny z jej najlepszym interesem.
- •Decyzja opierała się na niezależnej ocenie wielodyscyplinarnego zespołu medycznego, który stwierdził brak zdolności pacjentki do świadomej zgody i samodzielnej kontroli higieny menstruacyjnej.
- •Lekarze wskazali, że nawracające infekcje i inne powikłania zdrowotne były związane z niemożnością utrzymania higieny menstruacyjnej przez pacjentkę.
- •Sąd podkreślił, że orzeczenie nie wynika wyłącznie z zastępczej zgody rodziców ani z samego faktu niepełnosprawności, lecz z ochrony zdrowia, godności i bezpieczeństwa pacjentki.
- •Sprawa może stać się ważnym punktem odniesienia dla podobnych postępowań dotyczących autonomii, zgody medycznej i procedur nieodwracalnych u osób z niepełnosprawnościami.
Sąd w Karnatace zezwolił na całkowitą histerektomię 23-letniej kobiety z ciężką niepełnosprawnością intelektualną, uznając zabieg za konieczny dla jej zdrowia i godności.
Wysoki Sąd Karnataki w Bengaluru zezwolił 22 czerwca 2026 r. na wykonanie całkowitej histerektomii u 23-letniej kobiety z ciężkimi niepełnosprawnościami intelektualnymi i rozwojowymi. Sąd uznał, że zabieg leży w jej „najlepszym interesie” i służy ochronie zdrowia oraz godności pacjentki.
Orzeczenie wydał sędzia Suraj Govindaraj, rozpatrując wniosek złożony przez rodziców i opiekunów kobiety. Operacja ma zostać przeprowadzona w szpitalu Vanivilas Hospital w Bengaluru. Sąd wcześniej powołał wielodyscyplinarny zespół medyczny, w skład którego weszli specjaliści z zakresu psychologii, psychiatrii, neurologii, położnictwa i ginekologii, radiologii oraz anestezjologii.
Z ustaleń medycznych wynika, że pacjentka ma globalne opóźnienie rozwoju, umiarkowaną trwałą niepełnosprawność intelektualną, porażenie mózgowe i padaczkę. Jej IQ wynosi 36, a wiek społeczny oszacowano na 5 lat i 4 miesiące. Niepełnosprawność oceniono na 75 proc. Zespół medyczny jednogłośnie rekomendował zabieg, wskazując, że kobieta nie ma zdolności poznawczych, by rozumieć i samodzielnie kontrolować higienę menstruacyjną.
Lekarze ocenili, że brak takiej możliwości prowadził do nawracających infekcji i innych powikłań zdrowotnych. Sąd przytoczył także ocenę, zgodnie z którą pacjentka nie była w stanie wyrazić świadomej zgody na procedurę ani samodzielnie podejmować decyzji dotyczących leczenia. W orzeczeniu sędzia podkreślił, że decyzja nie opiera się wyłącznie na zastępczej zgodzie rodziców ani na samym fakcie niepełnosprawności.
Sąd wskazał, że przed wydaniem zgody uwzględnił niezależną ocenę specjalistów, brak przeciwwskazań do proponowanego zabiegu oraz konieczność ochrony pacjentki. Nakazał też dyrekcji szpitala zapewnić wszystkie potrzebne przygotowania do operacji oraz opiekę, poradnictwo i rehabilitację przed zabiegiem i po nim, jeśli uzna to za konieczne zespół prowadzący.
Sprawa wpisuje się w szerszą debatę o prawach reprodukcyjnych osób z niepełnosprawnościami w Indiach. Prawo indyjskie chroni prawo do życia, godności i autonomii w decyzjach medycznych, ale w przypadkach, gdy pacjent nie ma zdolności do świadomej zgody, sąd może działać w formule ochronnej i rozstrzygać w „najlepszym interesie” chorego.
Decyzja z Karnataki może mieć znaczenie dla podobnych spraw, w których sądy i lekarze muszą ważyć autonomię, bezpieczeństwo i trwałe skutki zabiegów. W praktyce taki tryb postępowania wzmacnia rolę niezależnych ocen medycznych i nadzoru sądowego przy procedurach nieodwracalnych.
Słownik pojęć
- Histerektomia
- Operacyjne usunięcie macicy; może być całkowita lub częściowa, w zależności od zakresu zabiegu.
- Niepełnosprawność intelektualna
- Trwałe ograniczenie funkcjonowania intelektualnego i adaptacyjnego, wpływające na uczenie się, rozumienie i samodzielność.
- Świadoma zgoda
- Zgoda pacjenta udzielona po otrzymaniu zrozumiałych informacji o celu, ryzyku, korzyściach i alternatywach leczenia.
- Parens patriae
- Zasada prawna, w której państwo lub sąd działa jako opiekun osoby, która nie może samodzielnie chronić swoich interesów.
- Najlepszy interes pacjenta
- Kryterium podejmowania decyzji medycznych i prawnych, oparte na tym, co najbardziej służy zdrowiu, bezpieczeństwu, godności i jakości życia chorego.
- Wielodyscyplinarny zespół medyczny
- Zespół specjalistów różnych dziedzin oceniających pacjenta wspólnie, aby podjąć bardziej kompleksową decyzję diagnostyczną lub terapeutyczną.
