Najważniejsze
- •Vermont jako pierwszy stan w USA wprowadził zakaz paraquat, a pełne wycofanie sprzedaży i użycia ma nastąpić do 2030 roku.
- •Zakaz ma charakter etapowy: od 1 listopada 2026 r. wchodzi w życie nowa ustawa, ale sadownicy uprawiający jabłonie, jagody i drobne owoce mogą otrzymać czasowe zezwolenia.
- •Paraquat jest uznawany za wyjątkowo toksyczny herbicyd; EPA wymaga specjalnego szkolenia certyfikowanych aplikatorów, a połknięcie substancji może być śmiertelne.
- •Decyzja Vermontu wpisuje się w globalny trend ograniczania paraquat — zakazało go już ponad 70 krajów, w tym UE i Wielka Brytania.
- •Zakaz może stać się impulsem dla innych stanów USA, zwłaszcza że paraquat od lat pozostaje w centrum sporu o związek z chorobą Parkinsona.
Vermont jako pierwszy stan w USA zakazał paraquatu, herbicydu wiązanego z wyższym ryzykiem choroby Parkinsona. Zakaz zacznie obowiązywać 1 listopada 2026 roku.
Vermont jako pierwszy stan w USA zakazał stosowania paraquatu, jednego z najczęściej używanych herbicydów, który badacze wiążą z podwyższonym ryzykiem choroby Parkinsona. Nowa ustawa H. 739 została podpisana przez gubernatora Phila Scotta 26 maja 2026 roku, a przepisy wejdą w życie 1 listopada 2026 roku.
Zakaz nie obejmie od razu wszystkich zastosowań. Rolnicy uprawiający sady owocowe, jagody i drobne owoce będą mogli korzystać z paraquatu do 2030 roku, jeśli otrzymają odpowiednie zezwolenia od stanowych władz rolnych. Władze Vermontu uznały, że potrzebny jest okres przejściowy, aby część producentów mogła znaleźć inne rozwiązania i dostosować praktyki uprawowe.
Dane dotyczące skali użycia środka w stanie są niewielkie. W 2023 roku w Vermont sprzedano 14,5 galona paraquatu, a w 2024 roku planowana sprzedaż wyniosła 107,5 galona. Według przytoczonych danych w USA zużycie tego herbicydu przekracza 10 milionów funtów rocznie, choć skupia się głównie na południu kraju, Środkowym Zachodzie i w Kalifornii.
Paraquat jest stosowany od 1964 roku. EPA wymaga od certyfikowanych aplikatorów specjalnego szkolenia, ponieważ substancja jest uznawana za wyjątkowo toksyczną. Kontakt z nią może powodować przewlekłe problemy zdrowotne, a połknięcie bywa śmiertelne. Herbicyd trafia głównie do upraw soi, bawełny i kukurydzy, ale używa się go także w sadach jabłoniowych i winnicach.
Decyzja Vermontu wpisuje się w szerszy międzynarodowy trend. Dziesiątki państw zakazały już paraquatu, w tym Unia Europejska i Wielka Brytania w 2007 roku, a później także Chiny, Wietnam, Malezja i Tajlandia. W USA sprawą zajmuje się obecnie Agencja Ochrony Środowiska, która analizuje bezpieczeństwo środka po latach sporów o związek z chorobą Parkinsona.
Zakaz w Vermont może stać się punktem odniesienia dla innych stanów. Organizacje wspierające osoby chore na Parkinsona liczą, że decyzja władz w Montpelier przyspieszy podobne działania w USA, gdzie spór o paraquat pozostaje otwarty.
Jak Vermont wycofuje paraquat
Opracowanie własne na podstawie artykułu i źródeł uzupełniających.
Skala użycia paraquat i kluczowe daty zakazu w Vermont
| Rok / data | Dane | Znaczenie |
|---|---|---|
| 1964 | Paraquat jest stosowany od tego roku | Długa historia użycia herbicydu |
| 2023 | Sprzedano 14,5 galona paraquat w Vermont | Bardzo mała skala użycia w stanie |
| 2024 | Planowana sprzedaż: 107,5 galona | Wzrost względem 2023 r., ale nadal niewielki wolumen |
| 1 listopada 2026 | Wejście w życie nowych przepisów | Początek formalnego zakazu |
| 2030 | Koniec okresu przejściowego dla części sadowników | Pełne wycofanie po zezwoleniach przejściowych |
| USA | Ponad 10 mln funtów rocznie | Skala użycia w skali kraju |
| Ponad 70 krajów | Zakazało paraquat | Świadczy o globalnym trendzie ograniczania substancji |
Na podstawie treści artykułu oraz przytoczonych źródeł (m.in. AP News, Safety+Health Magazine, Addison Independent).
Słownik pojęć
- Paraquat
- Silnie toksyczny herbicyd nieselektywny używany do zwalczania chwastów i jako desykant; w wielu krajach wycofany lub zakazany z powodu zagrożeń dla zdrowia.
- Herbicyd
- Środek chemiczny służący do zwalczania chwastów.
- Choroba Parkinsona
- Postępująca choroba neurodegeneracyjna, która wpływa na kontrolę ruchów i może powodować drżenie, sztywność oraz spowolnienie ruchowe.
- EPA
- Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (Environmental Protection Agency), odpowiedzialna m.in. za ocenę bezpieczeństwa pestycydów.
- Certyfikowany aplikator
- Osoba przeszkolona i uprawniona do stosowania niektórych środków ochrony roślin uznawanych za szczególnie niebezpieczne.
- Okres przejściowy
- Czas, w którym część użytkowników może jeszcze stosować dany środek na podstawie wyjątków lub zezwoleń, zanim zakaz stanie się pełny.
- Desykant
- Substancja używana do wysuszania roślin przed zbiorem.
