Najważniejsze
- •Nowe wytyczne na sezon 2026/2027 dopuszczają jednoczesne podanie trzech, czterech lub więcej szczepionek (koadministrację) podczas jednej wizyty, także w aptekach.
- •Każdy preparat musi być zaaplikowany w osobnej strzykawce; przy podaniu w tę samą kończynę wymagany jest odstęp 2,5–3 cm między wkłuciami.
- •Jeśli szczepionki żywe nie zostaną podane jednocześnie, należy zachować między nimi 4 tygodnie odstępu, a przy szczepieniach przeciw pneumokokom odstęp wynosi 8 tygodni.
- •Wprowadzenie koadministracji w USA i Wielkiej Brytanii przyniosło wzrost wyszczepialności o 15–20% – w Polsce program może objąć nawet 9 milionów seniorów i chorych przewlekle.
- •Wytyczne budzą pewne wątpliwości m.in. z powodu braku jasności co do uprawnień farmaceutów do wykonywania szczepień przeciw RSV, pneumokokom i krztuścowi oraz sposobu rozliczania iniekcji przez NFZ.
Polscy eksperci medyczni opublikowali 29 lipca 2026 roku rekomendacje zalecające jednoczesne podawanie wielu szczepionek, również w aptekach, przed nadchodzącym sezonem infekcyjnym.
Polscy eksperci medyczni opublikowali 29 lipca 2026 roku rekomendacje zalecające koadministrację, czyli podawanie pacjentom wielu szczepionek podczas jednej wizyty przed sezonem 2026/2027. Wytyczne dopuszczają wykonywanie tych procedur również w aptecznych punktach szczepień.
Zasady podawania preparatów i odstępy czasowe
Nowe wytyczne pozwalają na jednoczesne podanie trzech, czterech lub nawet większej liczby preparatów u pacjentów kwalifikujących się do szczepień. Eksperci dopuścili m.in. jednoczesne zastosowanie wysokodawkowej szczepionki przeciw grypie oraz szczepionki przeciw RSV. Personel medyczny musi podać każdy preparat w osobnej strzykawce. W przypadku iniekcji w tę samą kończynę odległość między miejscami wkłucia musi wynosić minimum 2,5–3 centymetry. Wytyczne szczegółowo określają także zasady dotyczące odstępów czasowych. Jeśli pacjent nie otrzyma dwóch szczepionek żywych jednocześnie, musi zachować między nimi co najmniej cztery tygodnie odstępu. Z kolei w profilaktyce pneumokokowej należy zachować co najmniej osiem tygodni odstępu między podaniem szczepionki skoniugowanej a polisacharydowej.
Korzyści systemowe i wyzwania wdrożeniowe
Nowe zalecenia mają ograniczyć zjawisko rezygnacji pacjentów z kolejnych dawek szczepionek oraz odciążyć placówki podstawowej opieki zdrowotnej przed sezonem infekcyjnym. Podobne rozwiązania w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii pozwoliły zwiększyć poziom wyszczepialności o 15–20 procent. W Polsce program ten potencjalnie obejmie 9 milionów seniorów powyżej 65. roku życia oraz osoby przewlekle chore. Zmiana ta wpisuje się w transformację polskich aptek w placówki ochrony zdrowia, w których można bezpiecznie łączyć szczepionki inaktywowane.
Wdrożenie nowych zaleceń wiąże się jednak z wyzwaniami dla sektora medycznego. Opublikowane rekomendacje nie wskazują konkretnych autorów ani instytucji firmujących wytyczne. Ponadto dokument promuje wysokodawkową szczepionkę przeciw grypie wyłącznie pod nazwą handlową Efluelda, podczas gdy pozostałe preparaty opisuje nazwami generycznymi. Wytyczne nie rozstrzygają kwestii aktualnych uprawnień farmaceutów do kwalifikacji i szczepienia przeciw RSV, pneumokokom i krztuścowi w aptekach. Nie wyjaśniają również, czy Narodowy Fundusz Zdrowia będzie rozliczał każdą iniekcję osobno. Dodatkowo małe apteki mogą napotkać bariery logistyczne związane z brakiem miejsca do obserwacji pacjentów po podaniu kilku preparatów jednocześnie, co przy ryzyku wystąpienia odczynów poszczepiennych może wpłynąć na przebieg akcji szczepień.
Pierwotny artykuł autorstwa Wojciecha Łęczyckiego ukazał się 29 lipca 2026 roku na portalu mgr.farm, a jego pełną wersję opublikował tego samego dnia portal Farmacja.pl.
Wymogi techniczne i odstępy czasowe przy podawaniu szczepionek (koadministracja)
| Rodzaj procedury / Sytuacja kliniczna | Wymóg / Minimalny odstęp czasowy |
|---|---|
| Podanie kilku szczepionek podczas jednej wizyty | Dopuszczalne (trzy, cztery lub więcej preparatów) |
| Sposób podania preparatów | Każdy preparat w osobnej strzykawce |
| Iniekcja w tę samą kończynę | Odległość między miejscami wkłucia minimum 2,5–3 cm |
| Brak jednoczesnego podania szczepionek żywych | Minimum 4 tygodnie odstępu |
| Profilaktyka pneumokokowa (skoniugowana vs polisacharydowa) | Minimum 8 tygodni odstępu |
Opracowanie na podstawie rekomendacji medycznych na sezon 2026/2027
A subunit vaccine for multiple respiratory viruses.
Science advances
Polacy lubią leki. Potrzebujemy walki z polipragmazją i postawienia na nowe kompetencje farmaceutów
Potencjał wdrożenia koadministracji szczepionek
Dane na podstawie analiz wdrożeń w USA/UK oraz prognoz dla Polski
Słownik pojęć
- Koadministracja (wieloszczepionkowość)
- Jednoczesne podanie pacjentowi więcej niż jednej szczepionki (w różne miejsca anatomiczne) podczas tej samej wizyty szczepiennej.
- Szczepionka inaktywowana
- Szczepionka zawierająca martwe (zabite) drobnoustroje lub ich fragmenty, niezdolne do wywołania choroby (np. większość szczepionek przeciw grypie czy krztuścowi).
- Szczepionka żywa
- Szczepionka zawierająca żywe, ale znacznie osłabione (atenuowane) drobnoustroje, które stymulują odporność, lecz u zdrowych osób nie wywołują pełnoobjawowej choroby.
- Szczepionka skoniugowana
- Nowoczesny typ szczepionki, w której antygen bakteryjny (policukier otoczkowy) jest połączony z białkiem nośnikowym, co znacznie silniej pobudza układ odpornościowy, szczególnie u dzieci i seniorów.
- Szczepionka wysokodawkowa
- Szczepionka przeciwko grypie zawierająca czterokrotnie większą dawkę antygenu niż standardowy preparat, dedykowana głównie osobom starszym w celu wywołania silniejszej odpowiedzi odpornościowej.
