Najważniejsze
- •Polskie apteki rozpoczęły w lipcu 2026 roku audyty przygotowawcze przed jesiennym sezonem szczepień ochronnych.
- •W Polsce uprawnienia do szczepień posiada 11 tysięcy z 27 tysięcy farmaceutów, a 3,5 tysiąca ma duże doświadczenie w tym zakresie.
- •Reforma z 2025 roku ułatwiła pacjentom dostęp do szczepień, likwidując tzw. dwustopniową ścieżkę i umożliwiając farmaceutom samodzielne wystawianie recept.
- •Audyty obejmują 10 obszarów operacyjnych, w tym weryfikację uprawnień personelu, stanów magazynowych oraz kompletności zestawów przeciwwstrząsowych.
- •Głównymi barierami rozwoju programu są ograniczenia kadrowo-prawne (zakaz szczepienia dla techników) oraz brak oficjalnych wytycznych Ministerstwa Zdrowia na nowy sezon.
W lipcu 2026 roku polskie apteki ogólnodostępne rozpoczęły wdrażanie procedur audytów wewnętrznych oraz reorganizację pracy personelu. Działania te mają na celu przygotowanie placówek do jesiennego sezonu szczepień ochronnych.
W lipcu 2026 roku w polskich aptekach ogólnodostępnych rozpoczęło się wdrażanie procedur audytów wewnętrznych oraz reorganizacja pracy personelu. Wszystko po to, by jak najlepiej przygotować placówki do jesiennego sezonu szczepień ochronnych.
Kluczowym elementem przygotowań do nadchodzącego sezonu są zasoby kadrowe oraz stan infrastruktury. Jak informuje dr n. med. i n. o zdr. Marek Tomków, prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej, w Polsce działa obecnie ponad 11 tysięcy aptek, w których pracuje blisko 27 tysięcy farmaceutów. Uprawnienia do szczepienia pacjentów ma 11 tysięcy z nich, przy czym około 3,5 tysiąca posiada już duże doświadczenie w realizacji tych świadczeń. Większe zaangażowanie personelu wynika bezpośrednio z rozszerzenia jego uprawnień zawodowych w 2025 roku. Od tamtej pory farmaceuci mogą samodzielnie wystawiać recepty farmaceutyczne na szczepionki. Przełożyło się to na setki tysięcy wystawionych dokumentów rocznie.
Procedury bezpieczeństwa i brak oficjalnych wytycznych
Procedury przygotowawcze opierają się na zaleceniach branżowych, które wskazują na konieczność przeprowadzenia audytu w dziesięciu obszarach operacyjnych placówki. Farmaceuci weryfikują ważność swoich uprawnień oraz kompletność zestawów przeciwwstrząsowych (w tym dostępność i datę ważności adrenaliny). Kontrole obejmują także procedury utrzymania łańcucha chłodniczego podczas przechowywania szczepionek, stany magazynowe materiałów jednorazowych oraz zgodność formularzy zgód i ankiet kwalifikacyjnych z obowiązującymi przepisami. W materiałach branżowych zwraca się jednak uwagę na brak oficjalnych wytycznych Ministerstwa Zdrowia na sezon 2026/2027.
Koniec dwustopniowej ścieżki pacjenta
Wprowadzane zmiany organizacyjne to efekt reformy z 2025 roku, która zlikwidowała tzw. dwustopniową ścieżkę pacjenta. Wcześniej chętni musieli najpierw odbyć wizytę lekarską, aby uzyskać receptę, a dopiero potem mogli zaszczepić się w aptece. Obecnie to apteki stały się punktami pierwszego kontaktu. Wdrożenie audytów w lipcu 2026 roku ma zapobiec powtórzeniu problemów logistycznych i systemowych z ubiegłego sezonu. Wtedy farmaceuci zgłaszali m.in. awarie systemu e-rejestracji P1, opóźnienia w dostawach preparatów oraz błędy formalne skutkujące odrzucaniem rozliczeń przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Ograniczenia kadrowe i kontrowersje środowiskowe
Dalszy rozwój programu szczepień w aptekach napotyka jednak bariery kadrowo-prawne oraz zastrzeżenia innych środowisk medycznych. Wydajność punktów szczepień zależy wyłącznie od obecności uprawnionych farmaceutów. Technicy farmaceutyczni z mocy prawa nie mogą bowiem kwalifikować do szczepień ani wykonywać iniekcji. Jednocześnie organizacje lekarskie zgłaszają wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa pacjentów. Wskazują przy tym na brak wglądu farmaceutów w pełną historię medyczną chorych oraz brak zaplecza reanimacyjnego w placówkach aptecznych.
Zasoby kadrowe i infrastruktura aptek w Polsce
Dane Naczelnej Rady Aptekarskiej
Porównanie ścieżki pacjenta ubiegającego się o szczepienie ochronne
Model dwustopniowy (przed 2025 r.)
Model jednostopniowy (od 2025 r.)
Polacy lubią leki. Potrzebujemy walki z polipragmazją i postawienia na nowe kompetencje farmaceutów
Zakres wewnętrznego audytu przygotowawczego w aptekach
| Obszar audytu | Kluczowe elementy weryfikacji |
|---|---|
| Uprawnienia personelu | Aktualność certyfikatów i szkoleń farmaceutów do wykonywania szczepień i kwalifikacji |
| Zestawy przeciwwstrząsowe | Kompletność wyposażenia, obecność oraz termin ważności adrenaliny |
| Łańcuch chłodniczy | Kontrola procedur przechowywania szczepionek, działanie lodówek medycznych i rejestratorów temperatury |
| Materiały jednorazowe | Stany magazynowe igieł, strzykawek, środków do dezynfekcji i opatrunków |
| Dokumentacja prawna | Zgodność formularzy zgód pacjenta oraz ankiet kwalifikacyjnych z aktualnymi przepisami |
Opracowanie na podstawie zaleceń branżowych na sezon 2026/2027
Słownik pojęć
- Zestaw przeciwwstrząsowy (zestaw do anafilaksji)
- Zestaw leków i wyrobów medycznych służący do udzielenia natychmiastowej pomocy w przypadku wystąpienia nagłego, ciężkiego odczynu alergicznego (wstrząsu anafilaktycznego) po podaniu szczepionki. Kluczowym elementem jest adrenalina.
- Recepta farmaceutyczna
- Recepta wystawiana bezpośrednio przez farmaceutę posiadającego prawo wykonywania zawodu. Od 2025 roku umożliwia pacjentowi zakup i zaszczepienie się w aptece bez uprzedniej wizyty u lekarza.
- Łańcuch chłodniczy (zimny łańcuch)
- Ciągły system logistyczny zapewniający utrzymanie stałej, niskiej temperatury (zwykle w przedziale od +2°C do +8°C) w trakcie transportu i przechowywania produktów wrażliwych na temperaturę, takich jak szczepionki, w celu zachowania ich trwałości i skuteczności.
- System P1 (Platforma P1)
- Centralny system teleinformatyczny w ochronie zdrowia w Polsce, odpowiedzialny m.in. za obsługę e-rejestracji na szczepienia, e-recept, e-skierowań oraz Elektronicznej Dokumentacji Medycznej.
- Technik farmaceutyczny
- Pracownik medyczny posiadający wykształcenie średnie zawodowe. W odróżnieniu od magistra farmacji (farmaceuty), technik farmaceutyczny nie posiada uprawnień do samodzielnego kwalifikowania pacjentów do szczepień oraz wykonywania iniekcji.
