Najważniejsze
- •Wojciech Łęczycki opublikował poradnik dotyczący metod bezkonfrontacyjnej komunikacji farmaceutów z pacjentami na temat szczepień przeciw grypie.
- •W publikacji wskazano błąd merytoryczny polegający na pominięciu obecności żywej, atenuowanej szczepionki donosowej dla dzieci.
- •Polska zmaga się z bardzo niską wyszczepialnością przeciw grypie (5–6%), podczas gdy średnia unijna wynosi 40–50%, a cel WHO to 75% dla grup ryzyka.
- •Od sezonu 2023/2024 kwalifikacja i podanie szczepionki u dorosłych w aptece są refundowane przez NFZ.
19 sierpnia 2026 roku na portalu mgr.farm Wojciech Łęczycki opublikował poradnik dla farmaceutów. Publikacja opisuje metody bezkonfrontacyjnej komunikacji i sposoby obalania sześciu popularnych mitów na temat szczepionek przeciw grypie.
19 sierpnia 2026 roku o godzinie 11:46 na łamach branżowego portalu mgr.farm ukazał się poradnik edukacyjny Wojciecha Łęczyckiego dla polskich farmaceutów. Autor wskazuje w nim metody bezkonfrontacyjnej komunikacji z pacjentami oraz argumenty służące do obalania sześciu popularnych mitów dotyczących szczepień przeciw grypie. Tego samego dnia o godzinie 17:11 tekst przedrukował portal Farmacja.pl.
Poradnik szczegółowo omawia sześć mitów. Dotyczą one m.in. rzekomego wywoływania grypy przez szczepionkę, obecności w niej toksyn i rtęci, braku potrzeby szczepień u zdrowych osób w wieku 20–50 lat oraz rzekomego niebezpieczeństwa szczepień u kobiet w ciąży. Autor proponuje schemat rozmowy oparty na empatii i unikaniu zwrotu „to nieprawda”. Wskazuje, że większość preparatów dostępnych na polskim rynku nie zawiera tiomersalu, a ich skład jest w pełni jawny i co roku aktualizowany przez Światową Organizację Zdrowia. Łęczycki powołuje się również na badania (bez podania ich nazwy i metodologii), z których wynika, że to właśnie rekomendacja personelu medycznego ma najsilniejszy wpływ na decyzję pacjenta o szczepieniu.
Merytoryczne braki i potencjalny konflikt interesów
Opublikowany materiał zawiera jednak błąd merytoryczny – autor twierdzi w nim, że wszystkie dostępne w Polsce szczepionki przeciw grypie są inaktywowane. Pomija przy tym obecność na rynku żywej, atenuowanej szczepionki donosowej przeznaczonej dla dzieci. Tekst nie uwzględnia także procedur kwalifikacji medycznej ani rzeczywistych przeciwwskazań do szczepienia (takich jak ostre infekcje z gorączką powyżej 38°C czy silne reakcje alergiczne). Brakuje w nim również danych o częstotliwości występowania ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP). Publikacja nie przedstawia opinii psychologów ani perspektywy pacjentów, pomijając m.in. bariery finansowe u osób nieobjętych refundacją. Warto dodać, że wydawca obu portali utrzymuje się z reklam firm farmaceutycznych, w tym producentów szczepionek, co przed rozpoczęciem sezonu grypowego może rodzić potencjalny konflikt interesów.
Niska wyszczepialność wyzwaniem dla farmacji
Działania edukacyjne farmaceutów są prowadzone w warunkach niskiej wyszczepialności w Polsce. Wskaźnik ten wynosi w naszym kraju zaledwie 5–6% w populacji ogólnej, podczas gdy średnia unijna sięga 40–50%, a cel WHO dla grup ryzyka to 75%. Warto przypomnieć, że od sezonu 2023/2024 Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje usługę kwalifikacji i podania szczepionki u dorosłych w aptekach przez certyfikowanych farmaceutów. Po zniesieniu obostrzeń pandemicznych roczna zachorowalność na grypę w Polsce (oraz liczba podejrzeń zachorowań) wzrosła do poziomu 5–6 milionów przypadków rocznie.
Wdrożenie bezkonfrontacyjnych metod komunikacji w aptekach może pozytywnie wpłynąć na decyzje pacjentów o szczepieniach przed nadchodzącym sezonem infekcyjnym. Skuteczność tych narzędzi zależy jednak od uzupełnienia wiedzy personelu o pełne procedury kwalifikacji medycznej.
Schemat bezkonfrontacyjnej komunikacji farmaceuty z pacjentem
Na podstawie schematu bezkonfrontacyjnej komunikacji opisanego w poradniku W. Łęczyckiego
Kto biegnie się zaszczepić? Jest nowy preparat
Porównanie wyszczepialności przeciw grypie oraz rocznej liczby zachorowań w Polsce
| Wskaźnik / Statystyka | Wartość w Polsce | Średnia Unii Europejskiej | Cel Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) |
|---|---|---|---|
| Wyszczepialność w populacji ogólnej | ok. 5–6% | 40–50% | 75% (dla grup ryzyka) |
| Roczna zachorowalność i podejrzenia grypy | 5–6 mln przypadków | brak danych w artykule | brak danych w artykule |
Dane na podstawie tekstu artykułu oraz WHO
Porównanie rodzajów szczepionek przeciw grypie dostępnych na rynku
Szczepionka żywa, atenuowana (donosowa)
Szczepionka inaktywowana (wstrzyknięcie)
Słownik pojęć
- Szczepionka atenuowana (żywa)
- Szczepionka zawierająca osłabione, ale żywe drobnoustroje, które wywołują odpowiedź odpornościową bez powodowania pełnoobjawowej choroby (np. szczepionka donosowa przeciw grypie).
- Szczepionka inaktywowana
- Szczepionka zawierająca zabite drobnoustroje lub ich fragmenty, które nie mają zdolności namnażania się w organizmie.
- Tiomersal
- Organiczny związek chemiczny zawierający rtęć, stosowany w przeszłości jako środek konserwujący w niektórych szczepionkach i lekach.
- Kwalifikacja medyczna
- Ogół procedur i badań wykonywanych przez uprawnionego pracownika medycznego w celu wykluczenia ewentualnych przeciwwskazań do podania szczepionki.
- NOP
- Niepożądany Odczyn Poszczepienny – zaburzenie stanu zdrowia, które wystąpiło w określonym czasie po podaniu szczepionki.
