Najważniejsze
- •Przewlekły stres psychologiczny u myszy obniża aktywność dwóch kluczowych obszarów mózgu: przyśrodkowej kory przedczołowej i istoty szarej okołowodociągowej.
- •Zmiany w mózgu uruchamiają zaburzenia w osi mózg–jelito–szpik, prowadząc do utraty krwiotwórczych komórek macierzystych i spadku produkcji limfocytów.
- •Stres wiązał się także z ubytkiem Lactobacillus reuteri oraz spadkiem spermidyny, metabolitu ważnego dla usuwania uszkodzonych komórek.
- •Badanie sugeruje, że komunikacja między mózgiem, mikrobiomem jelitowym i szpikiem kostnym może odgrywać ważną rolę w odporności i starzeniu układu krwiotwórczego.
- •Autorzy podkreślają, że wyniki dotyczą na razie tylko myszy i wymagają potwierdzenia u ludzi.
Chińscy badacze opisali mechanizm, w którym przewlekły stres psychologiczny zmienia mikrobiom jelitowy i komórki krwiotwórcze u myszy.
Oś mózg–jelito–szpik w badaniu na myszach
Na podstawie badania opisanego w Cell Stem Cell (2 lipca 2026) oraz materiałów streszczających wyniki.
Naukowcy z Uniwersytetu Sun Yat-sena w Chinach opisali w „Cell Stem Cell” mechanizm, przez który przewlekły stres psychologiczny wpływa na organizm myszy. W badaniu opublikowanym 2 lipca 2026 roku wykazali, że stres obniża aktywność dwóch obszarów mózgu, a to uruchamia zmiany w mikrobiomie jelitowym oraz w komórkach krwiotwórczych szpiku kostnego.
Zespół przeanalizował interakcje między mózgiem, jelitami i szpikiem kostnym. Badacze skupili się na przyśrodkowej korze przedczołowej oraz istocie szarej okołowodociągowej. U myszy poddanych przewlekłemu stresowi aktywność tych struktur była niższa, a to wiązało się z utratą krwiotwórczych komórek macierzystych i spadkiem produkcji limfocytów.
Autorzy badania wskazali też na zmiany w przewodzie pokarmowym. W jelitach myszy doszło do utraty Lactobacillus reuteri, bakterii istotnej dla równowagi mikrobiomu. Jednocześnie spadło stężenie spermidyny, metabolitu wytwarzanego przez drobnoustroje, który pomaga usuwać uszkodzone komórki. Zdaniem badaczy te zmiany odegrały kluczową rolę w komunikacji między mózgiem a szpikiem kostnym.
Meng Zhao z Uniwersytetu Sun Yat-sena powiedział, że ich praca pokazuje, w jaki sposób obszary mózgu reagujące na stres regulują równowagę mikrobioty jelitowej, co ostatecznie wpływa na funkcjonowanie krwiotwórczych komórek macierzystych. Linjia Jiang dodała, że zahamowanie aktywności zaledwie dwóch określonych obszarów mózgu wystarczyło, by wywołać wiele zaburzeń hematopoezy związanych ze stresem.
Przewlekły stres od dawna uznaje się za czynnik ryzyka wielu chorób, w tym schorzeń sercowo-naczyniowych i zaburzeń metabolicznych, takich jak cukrzyca. Wcześniejsze badania sugerowały też związek między stresem a zaburzeniami mikrobioty jelitowej, ale mechanizm tej zależności pozostawał niejasny. Nowa publikacja dodaje do tego obrazu oś mózg-jelito-szpik kostny.
Badanie dotyczyło jednak wyłącznie myszy, więc nie pozwala jeszcze przesądzać, czy identyczny mechanizm działa u ludzi. Autorzy podkreślają, że kolejne prace mają sprawdzić, czy podobna zależność występuje także w innych stanach chorobowych i czy można wykorzystać ją do ochrony funkcji szpiku oraz układu odpornościowego. Jeśli dalsze badania potwierdzą te wyniki, mogą otworzyć drogę do nowych strategii wspierania odporności u osób narażonych na długotrwały stres.
Słownik pojęć
- Mikrobiom jelitowy
- Zespół mikroorganizmów żyjących w jelitach oraz ich materiał genetyczny; wpływa m.in. na odporność i metabolizm.
- Hematopoetyczne komórki macierzyste (HSC)
- Komórki szpiku kostnego, z których powstają wszystkie komórki krwi i układu odpornościowego.
- Limfocyty
- Rodzaj białych krwinek kluczowych dla odporności swoistej.
- Lactobacillus reuteri
- Gatunek bakterii jelitowej uznawany za korzystny dla równowagi mikrobioty.
- Spermidyna
- Naturalny metabolit wytwarzany także przez drobnoustroje; wspiera procesy komórkowe, w tym usuwanie uszkodzonych elementów.
- Istota szara okołowodociągowa
- Obszar mózgu biorący udział m.in. w odpowiedzi na zagrożenie, ból i stres.
- Przyśrodkowa kora przedczołowa
- Część kory mózgowej związana z kontrolą emocji, oceną sytuacji i reakcją na stres.
