Najważniejsze
- •Projekt ustawy ma uporządkować kilka obszarów naraz: leczenie za granicą, składkę zdrowotną, dostęp do danych ZUS i finansowanie wybranych grup pacjentów.
- •Najważniejsze ułatwienia dla pacjentów dotyczą leczenia transgranicznego: prostszy zwrot kosztów, mniej formalności i dostosowanie przepisów do prawa UE.
- •Minister zdrowia ma zyskać szerszy dostęp do danych ZUS, aby analizować nieopłacone składki i nadpłaty, a przedsiębiorców mają objąć nowe zasady rozliczania nadpłat składki zdrowotnej.
- •Projekt przewiduje finansowanie leczenia osób z Krajowego Ośrodka w Gostyninie przez NFZ oraz objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym części absolwentów kierunków medycznych w językach obcych.
- •Wprowadzenie Ośrodków Eksperckich Chorób Rzadkich ma poprawić diagnostykę i koordynację opieki dla pacjentów z chorobami rzadkimi, a szczegóły ustawy trafią dalej do prac rządowych i legislacyjnych.
Ministerstwo Zdrowia opublikowało projekt ustawy zmieniającej zasady leczenia za granicą, ubezpieczeń zdrowotnych i rozliczania składki zdrowotnej.
Ministerstwo Zdrowia przedstawiło projekt nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw. Rząd ma zająć się nim w trzecim kwartale 2026 roku. Dokument obejmuje kilkanaście zmian dotyczących leczenia za granicą, ubezpieczeń zdrowotnych i rozliczeń składki zdrowotnej.
Jednym z głównych elementów projektu są przepisy o leczeniu transgranicznym. Resort chce dostosować polskie regulacje do wymogów prawa Unii Europejskiej oraz uprościć zasady zwrotu kosztów leczenia poza Polską. Zmiany mają objąć także osoby pobierające emerytury i renty z państw UE, EFTA i Wielkiej Brytanii. Ministerstwo planuje uszczelnić zasady pobierania składek zdrowotnych od tych świadczeń.
Projekt przewiduje też rozszerzenie dostępu ministra zdrowia do danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Obecnie takie uprawnienia ma minister właściwy do spraw rodziny i zabezpieczenia społecznego. Po zmianach resort zdrowia ma analizować skalę nieopłaconych składek i nadpłat. W nowelizacji znalazły się również przepisy dotyczące rozliczania nadpłat składki zdrowotnej przedsiębiorców. Nadpłaty do 160 zł mają nie być zwracane przelewem, lecz pozostawać na koncie płatnika i być zaliczane na poczet przyszłych zobowiązań. Wyższe kwoty ZUS ma zwracać automatycznie, bez osobnego wniosku.
Nowe przepisy obejmują także kilka grup pacjentów i świadczeniodawców. NFZ ma finansować leczenie osób umieszczonych w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w Gostyninie, także wtedy, gdy nie mają statusu osoby ubezpieczonej. Obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym mają też zostać objęci absolwenci kierunków lekarskich i lekarsko-dentystycznych prowadzonych w językach obcych podczas półrocznego szkolenia praktycznego.
Projekt zakłada ponadto utworzenie Ośrodków Eksperckich Chorób Rzadkich. Status takich placówek ma nadawać minister zdrowia na pięć lat. Ośrodki będą musiały spełniać wymagania dotyczące diagnostyki i leczenia. Resort przekonuje, że ma to poprawić dostęp pacjentów z chorobami rzadkimi do wyspecjalizowanej, skoordynowanej opieki medycznej. Zmiany mają też uporządkować procedurę potwierdzania prawa do świadczeń zdrowotnych dla osób nieubezpieczonych. Decyzję ma wydawać gmina ostatniego miejsca zameldowania osoby bezdomnej, a jeśli nie da się go ustalić — gmina aktualnego pobytu.
Projekt pokazuje, że resort chce jednocześnie uporządkować sprawy transgraniczne, finansowanie świadczeń i dostęp do opieki dla wybranych grup. Po przyjęciu przez rząd dokument trafi do dalszych prac legislacyjnych. Dla pacjentów i przedsiębiorców kluczowe będą szczegóły wykonawcze, zwłaszcza przy rozliczaniu składek i refundacji leczenia za granicą.
Najważniejsze zmiany w projekcie nowelizacji MZ
| Obszar | Planowana zmiana | Kogo dotyczy |
|---|---|---|
| Leczenie transgraniczne | Uproszczenie zasad zwrotu kosztów leczenia za granicą i dostosowanie do prawa UE | Pacjenci korzystający z leczenia poza Polską |
| Emerytury i renty z UE/EFTA/Wielkiej Brytanii | Uszczelnienie zasad pobierania składki zdrowotnej od tych świadczeń | Osoby pobierające świadczenia z zagranicy |
| Dostęp do danych ZUS | Szerszy dostęp ministra zdrowia do danych o składkach i nadpłatach | Resort zdrowia, ZUS, płatnicy składek |
| Nadpłaty składki zdrowotnej | Nadpłaty do 160 zł pozostają na koncie, wyższe mają być zwracane automatycznie | Przedsiębiorcy |
| Leczenie w Gostyninie | NFZ ma finansować świadczenia także dla osób bez statusu ubezpieczonego | Osoby w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym |
| Absolwenci medycyny w językach obcych | Obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne w okresie półrocznego szkolenia praktycznego | Absolwenci kierunków lekarskich i lekarsko-dentystycznych |
| Ośrodki Eksperckie Chorób Rzadkich | Status placówki nadawany na 5 lat przez ministra zdrowia | Pacjenci z chorobami rzadkimi |
Na podstawie projektu ustawy opisanego w artykule i materiałach uzupełniających.
Projekt MZ: najważniejsze kierunki zmian
Na podstawie projektu nowelizacji przedstawionego przez Ministerstwo Zdrowia.
Słownik pojęć
- Leczenie transgraniczne
- Świadczenia medyczne udzielane poza krajem zamieszkania pacjenta, z możliwością ubiegania się o zwrot kosztów na zasadach określonych w przepisach.
- Składka zdrowotna
- Obowiązkowa należność na finansowanie publicznej opieki zdrowotnej.
- Nadpłata składki
- Kwota wpłacona ponad należne zobowiązanie, którą ZUS może zwrócić albo zaliczyć na poczet przyszłych składek.
- NFZ
- Narodowy Fundusz Zdrowia, instytucja finansująca świadczenia opieki zdrowotnej ze środków publicznych.
- ZUS
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych, instytucja odpowiedzialna m.in. za rozliczanie składek i ewidencję ubezpieczeń.
- Ośrodek Ekspercki Chorób Rzadkich
- Placówka wyznaczona do specjalistycznej diagnostyki i leczenia pacjentów z chorobami rzadkimi, spełniająca określone wymagania.
- Krajowy Ośrodek Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym
- Placówka w Gostyninie, w której przebywają osoby objęte szczególnymi środkami zabezpieczającymi.
