Najważniejsze
- •Program „Moje Zdrowie” zwiększył wykrywalność HCV w Polsce o 20 proc. i pozwolił rozpoznać o ponad 700 zakażeń więcej niż rok wcześniej.
- •Mimo postępu, ok. 130 tys. Polaków może nadal nie wiedzieć o aktywnym zakażeniu HCV, które latami uszkadza wątrobę.
- •Samo stwierdzenie przeciwciał anty-HCV nie potwierdza aktywnej infekcji — potrzebne jest badanie RNA wirusa.
- •Eksperci postulują uproszczenie ścieżki diagnostycznej, aby po dodatnim teście anty-HCV od razu wykonywać badanie RNA i szybciej kierować pacjentów do leczenia.
- •Aby zbliżyć się do celu WHO eliminacji WZW C do 2030 r., Polska musiałaby badać i leczyć znacznie więcej osób niż obecnie.
Program „Moje Zdrowie” zwiększył wykrywalność HCV w Polsce o 20 proc., ale około 130 tys. osób wciąż nie wie, że jest zakażonych.
Najważniejsze dane liczbowe dotyczące wykrywalności HCV w programie „Moje Zdrowie”
| Wskaźnik | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Uczestnicy programu | blisko 3 mln | Skala zainteresowania programem |
| Wypełniona ankieta o ryzyku HCV | 2,5 mln | Osoby, u których oceniono czynniki ryzyka |
| Dodatkowe wykryte przypadki HCV | ponad 700 | Wzrost liczby rozpoznań w 11 miesięcy |
| Wzrost wykrywalności | 20 proc. | Efekt programu względem poprzedniego okresu |
| Potencjalnie zakażeni Polacy | około 130 tys. | Osoby, które mogą nie wiedzieć o zakażeniu |
| Odsetek aktywnie replikującego wirusa w populacji | 0,4 proc. | Szacunkowa częstość aktywnego zakażenia |
| Liczba badań rocznie potrzebna do celu WHO | około 10 mln | Poziom potrzebny do eliminacji WZW C do 2030 r. |
| Liczba leczonych rocznie potrzebna do celu WHO | około 20 tys. | Zakładane tempo terapii |
| Aktualna liczba leczonych rocznie | około 4 tys. | Obecne tempo leczenia w Polsce |
Źródło: artykuł o programie „Moje Zdrowie” i wypowiedzi prof. Roberta Flisiaka.
Program „Moje Zdrowie” zwiększył wykrywalność wirusa HCV w Polsce o 20 proc. w ciągu 11 miesięcy działania. Od maja 2025 r. do końca marca 2026 r. zidentyfikowano o ponad 700 przypadków zakażenia więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku, a do programu przystąpiło blisko 3 mln Polaków.
Jak poinformował prof. Robert Flisiak, kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku oraz wiceprezes Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, do stycznia 2026 r. 2,5 mln uczestników wypełniło ankietę dotyczącą czynników ryzyka zakażenia HCV. Badanie przeciwciał anty-HCV stanowi jeden z elementów programu i jest pierwszym krokiem do wykrycia osób, u których może rozwijać się wirusowe zapalenie wątroby typu C.
Eksperci zwracają jednak uwagę, że sama obecność przeciwciał nie oznacza jeszcze aktywnego zakażenia. Prof. Flisiak proponuje, by po dodatnim wyniku testu anty-HCV automatycznie wykonywać badanie RNA wirusa. Taki schemat pozwoliłby szybciej potwierdzać zakażenie i kierować pacjentów do leczenia bez konieczności kolejnej wizyty u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Obecnie taką ścieżkę trzeba przejść oddzielnie.
W Polsce około 130 tys. osób może być zakażonych HCV i nie mieć o tym pojęcia. Wirus replikuje aktywnie u około 0,4 proc. populacji, a nieleczone zakażenie może przez lata niszczyć wątrobę i prowadzić do marskości oraz raka wątrobowokomórkowego. Szacunki wskazują też, że u około 30 proc. zakażonych rozwija się WZW C, mimo że u większości organizm usuwa wirusa samoistnie.
Program „Moje Zdrowie” zastąpił wcześniejszą „Profilaktykę 40+” i obejmuje osoby od 20. roku życia ubezpieczone w NFZ. Według prof. Flisiaka to ważny początek, ale niewystarczający, by osiągnąć cel WHO, która chce wyeliminować wirusowe zapalenia wątroby do 2030 r. Aby zbliżyć się do tego celu, Polska musiałaby badać około 10 mln osób rocznie i leczyć około 20 tys. zakażonych rocznie. Obecnie terapia obejmuje około 4 tys. pacjentów rocznie.
Eksperci podkreślają, że polska diagnostyka HCV nadal odstaje od krajów, które wdrożyły osobne programy eliminacji wirusa. Wskazują też, że szybsze testowanie i natychmiastowe kierowanie do opieki specjalistycznej mogłyby przyspieszyć leczenie i ograniczyć liczbę późnych rozpoznań.
Ścieżka diagnostyczna HCV w programie „Moje Zdrowie”
Źródło: artykuł o programie „Moje Zdrowie” i komentarze ekspertów.
Słownik pojęć
- HCV
- Wirus zapalenia wątroby typu C, który może prowadzić do przewlekłego uszkodzenia wątroby, marskości i raka wątrobowokomórkowego.
- WZW C
- Wirusowe zapalenie wątroby typu C, czyli choroba wywoływana przez zakażenie HCV.
- Przeciwciała anty-HCV
- Białka układu odpornościowego świadczące o kontakcie organizmu z wirusem HCV; nie przesądzają o aktywnym zakażeniu.
- Badanie RNA HCV
- Test wykrywający materiał genetyczny wirusa, służący do potwierdzenia aktywnego zakażenia.
- Marskość wątroby
- Zaawansowane, nieodwracalne uszkodzenie wątroby prowadzące do zaburzeń jej funkcji.
- Rak wątrobowokomórkowy
- Najczęstszy pierwotny nowotwór złośliwy wątroby, którego ryzyko rośnie przy przewlekłym WZW C.
- EPIMELD
- Baza danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PIB, do której trafiają rozpoznane przypadki zakażeń.
