PCOS z nową nazwą: globalne konsorcjum rekomenduje termin PMOS

Międzynarodowe konsorcjum lekarzy, badaczy i organizacji pacjenckich ogłosiło 12 maja 2026 r. na European Congress of Endocrinology w Pradze rekomendację zmiany nazwy zespołu policystycznych jajników (PCOS) na „polyendocrine metabolic ovarian syndrome” (PMOS). Autorzy decyzji argumentują, że nowy termin lepiej oddaje wielonarządowy, hormonalny i metaboliczny charakter choroby, która według szacunków dotyczy około 170 mln kobiet na świecie. Równolegle opublikowano artykuł konsensusowy w „The Lancet” oraz list prof. Terhi Piltonen w „JAMA Internal Medicine”, uzasadniające zmianę. W prace nad nową nazwą zaangażowano ekspertów z sześciu kontynentów, 56 organizacji naukowych i pacjenckich oraz panel około 90 głosujących na etapie końcowego konsensusu. Jak opisuje STAT, 87 członków panelu od razu poparło nazwę PMOS, jeden dołączył później, a dwie przedstawicielki ruchu pacjenckiego – Angela Grassi i Sasha Ottey – zagłosowały przeciw. Cały proces, prowadzony od kilkunastu lat, obejmował trzy fale ankiet (2017, 2023, 2025), w których łącznie około 22 tys. pacjentek, klinicystów i innych interesariuszy oceniało propozycje nazw i ich znaczenie. Nowy termin ma trzy główne elementy: „polyendocrine” podkreśla udział wielu osi hormonalnych, „metabolic” – częste zaburzenia metaboliczne, w tym insulinooporność i zwiększone ryzyko cukrzycy oraz chorób sercowo‑naczyniowych, a „ovarian” – związek z funkcją jajników, bez sugerowania obecności torbieli. Liderki konsorcjum, w tym prof. Helena Teede i prof. Terhi Piltonen, wskazują, że dotychczasowa nazwa „polycystic ovary syndrome” błędnie kierowała uwagę na „cysty” w jajnikach, choć typowy obraz USG to zwiększona liczba pęcherzyków antralnych. Badania zespołu Piltonen, omawiane w „JAMA”, sugerują, że częstość „prawdziwych” patologicznych torbieli jajnika u kobiet z PCOS/PMOS nie różni się od populacji ogólnej. Konsorcjum zakłada około trzyletni okres przejściowy na wdrożenie nazwy PMOS do 2028 r. Zmiana ma objąć wytyczne kliniczne, programy edukacji medycznej, materiały informacyjne dla pacjentek oraz systemy kodowania i dokumentacji. Na razie PMOS pozostaje jednak rekomendacją konsensusową; brakuje decyzji o formalnym wpisaniu nowego terminu do klasyfikacji takich jak ICD czy SNOMED, a główne towarzystwa naukowe nie ogłosiły jeszcze aktualizacji swoich standardów. Eksperci podkreślają, że obowiązujące kryteria diagnostyczne oparte na konsensusie Rotterdamskim nie zmieniają się natychmiast, a ewentualna rewizja – zwłaszcza roli USG – będzie osobnym procesem. PMOS jest jednym z najczęstszych zaburzeń endokrynnych u kobiet w wieku rozrodczym – szacunki mówią o 8–13 proc. tej populacji, czyli mniej więcej jednej na osiem kobiet. Choroba wiąże się z nieregularnymi miesiączkami, hiperandrogenizmem (m.in. trądzik, hirsutyzm), otyłością, zaburzeniami płodności, powikłaniami ciążowymi, a także zwiększonym ryzykiem cukrzycy typu 2, nadciśnienia, chorób sercowo‑naczyniowych oraz zaburzeń psychicznych. Według danych cytowanych przez WHO nawet około 70 proc. osób spełniających kryteria pozostaje bez rozpoznania, a droga od pierwszych objawów do diagnozy trwa nierzadko kilka lat. Zwolennicy zmiany nazwy liczą, że bardziej opisowy termin ułatwi lekarzom i pacjentkom zrozumienie ogólnoustrojowego charakteru PMOS i wzmocni argumenty na rzecz kompleksowej opieki. Krytycy zwracają uwagę na koszty i logistykę rebrandingu oraz ryzyko utraty rozpoznawalności akronimu PCOS. Ostateczny wpływ zmiany nazwy na częstość i jakość diagnozowania pokażą dopiero analizy po wdrożeniu, gdy instytucje takie jak WHO i towarzystwa endokrynologiczne zdecydują o formalnej adaptacji nowego terminu.