PCOS oficjalnie zmienione na PMOS po 14 latach globalnego procesu konsensusu

Międzynarodowy zespół klinicystów, naukowców i przedstawicieli organizacji pacjenckich ogłosił 12 maja 2026 r. w Pradze oraz na łamach „The Lancet” zmianę nazwy „polycystic ovary syndrome” (PCOS) na „polyendocrine metabolic ovarian syndrome” (PMOS). Decyzja ma podkreślać wieloukładowy, hormonalno‑metaboliczny charakter schorzenia i zostać uwzględniona w przyszłych wytycznych klinicznych oraz systemach klasyfikacji chorób. Zmiana jest efektem około 14 lat prac, zapoczątkowanych m.in. forum National Institutes of Health w USA w 2012 r. oraz spotkaniem ekspertów na Sycylii w 2015 r. W kolejnych rundach konsultacji, w tym badaniach typu Delphi w 2017 i 2023 r., zebrano łącznie około 22 tys. odpowiedzi od pacjentek i lekarzy. W proces zaangażowano 56 towarzystw medycznych i organizacji pacjenckich z sześciu kontynentów. Wśród kluczowych postaci znaleźli się: prof. Helena Teede z Monash University, prof. Colin Duncan i prof. Stephen Franks z Wielkiej Brytanii, prof. Melanie Cree z University of Colorado Anschutz oraz prof. Terhi Piltonen z Finlandii. Eksperci podkreślają, że dotychczasowa nazwa była myląca. Człon „polycystic” sugerował obecność torbieli jajników, podczas gdy badania – w tym prace zespołu prof. Piltonen – nie wykazały zwiększonej częstości występowania nieprawidłowych torbieli u osób z tym schorzeniem w porównaniu z populacją ogólną. Nazwa skoncentrowana na „ovary” i „cystach” sprzyjała postrzeganiu choroby jako wyłącznie ginekologicznej, mimo że z definicji obejmuje ona zaburzenia endokrynne, metaboliczne i psychiczne, a także zwiększone ryzyko cukrzycy typu 2, chorób sercowo‑naczyniowych i raka endometrium. Nowy termin „polyendocrine metabolic ovarian syndrome” ma wskazywać na wieloukładowość („polyendocrine”), kluczowy komponent metaboliczny („metabolic”) oraz rolę jajnika jako narządu związanego z płodnością i miejscem rozpoznawania („ovarian”). Według szacunków PMOS dotyka około 10–13% kobiet oraz osób przypisanych do płci żeńskiej przy urodzeniu w wieku rozrodczym, co odpowiada ponad 170 mln chorych na świecie. WHO ocenia, że około 70% z nich nie ma postawionej formalnej diagnozy, a większość pacjentek ma insulinooporność. Obowiązujące kryteria diagnostyczne, oparte na tzw. kryteriach rotterdamskich z 2003 r., pozostają na razie bez zmian. Obejmują one trzy filary: hiperandrogenizm, zaburzenia owulacji oraz charakterystyczny obraz jajników w USG, przy wymaganych dwóch z trzech cech do rozpoznania. Międzynarodowe wytyczne z 2018 r. już kładły nacisk na ocenę ryzyka metabolicznego i zdrowia psychicznego, jednak nadal posługiwały się nazwą PCOS. Autorzy konsensusu zapowiadają pełne wdrożenie nazwy PMOS w kolejnej aktualizacji międzynarodowych wytycznych w 2028 r. Rekomendują także stopniową aktualizację programów edukacji medycznej oraz systemów klasyfikacji chorób, takich jak ICD czy SNOMED, choć WHO nie ogłosiła jeszcze konkretnego kodu ani harmonogramu. Dla praktyki klinicznej zmiana może oznaczać większą czujność w zakresie powikłań metabolicznych i psychicznych, ale jej realny wpływ na wyniki zdrowotne będzie zależeć od równoległych inwestycji w diagnostykę, opiekę wielospecjalistyczną i szkolenie personelu medycznego.