Palbocyklib wycofany z refundacji. Pacjenci z rakiem piersi zmuszeni do zmiany leczenia

1 października 2026 roku Ministerstwo Zdrowia wycofało z wykazów refundacyjnych palbocyklib (znany pod nazwą handlową Ibrance). Decyzja resortu pozbawiła pacjentów z zaawansowanym, hormonozależnym rakiem piersi dostępu do jednego z trzech dotychczas stosowanych inhibitorów CDK4/6 w ramach programu lekowego B.9.FM. W efekcie chorzy ze stabilnym przebiegiem nowotworu muszą z przyczyn pozamedycznych zmienić przyjmowany lek na inny preparat z tej samej grupy.

Zmiana wykazu wymusza na placówkach medycznych procedurę tzw. non-medical switching, czyli zamianę leku wynikającą wyłącznie z przesłanek administracyjno-ekonomicznych. Pacjenci – zarówno kobiety, jak i mężczyźni – zostali zmuszeni do przejścia na jeden z dwóch pozostałych refundowanych cyklibów: rybocyklib albo abemacyklib. Nowe zasady dotykają chorych z nowotworem hormonozależnym i HER2-ujemnym. Ten typ pod względem biologicznym stanowi około 78 proc. wszystkich zarejestrowanych przypadków raka piersi.

Różnice profilu bezpieczeństwa i obawy klinicystów

Lekarze podkreślają, że leki z grupy cyklibów nie są prostymi zamiennikami. Prof. dr hab. n. med. Jacek Jassem z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego zaznacza, że poszczególne cząsteczki różnią się profilem toksyczności, schematem dawkowania oraz wymaganym sposobem monitorowania pacjenta.

Wycofany palbocyklib odznacza się niską toksycznością pozaszpikową. Z kolei abemacyklib stosunkowo często wywołuje powikłania ze strony układu pokarmowego, głównie nasilone biegunki. Rybocyklib wymaga natomiast stałej kontroli parametrów pracy serca (poprzez regularne badania EKG) oraz monitorowania czynności wątroby. Pacjenci leczeni dotąd palbocyklibem obawiają się gorszej tolerancji nowych leków i utraty uzyskanej stabilizacji procesu nowotworowego.

Brak ustaleń cenowych i stanowisko organizacji medycznych

Palbocyklib znajdował się na polskiej liście refundacyjnej od września 2019 roku. Wykreślenie preparatu z wykazu wynika z wygaśnięcia pięcioletniej decyzji refundacyjnej oraz braku porozumienia cenowego między Ministerstwem Zdrowia a producentem leku. Międzynarodowe towarzystwa naukowe, w tym ESMO oraz ASCO, odradzają przeprowadzanie pozamedycznych zamian preparatów u pacjentów, u których uzyskano stabilizację stanu zdrowia przy dobrej tolerancji leczenia.

Aktualizacja listy refundacyjnej weszła w życie 1 października 2026 roku – w pierwszym dniu Miesiąca Świadomości Raka Piersi, gdy w całym kraju ruszały coroczne akcje bezpłatnych badań mammograficznych dla kobiet w wieku od 45 do 74 lat.

Zarówno Ministerstwo Zdrowia, jak i producent preparatu nie opublikowali informacji dotyczących ewentualnego wznowienia negocjacji cenowych. Narodowy Fundusz Zdrowia nie podał liczby pacjentów dotkniętych tą decyzją ani nie sprecyzował, czy osoby będące w trakcie terapii otrzymają możliwość dokończenia leczenia dotychczasowym preparatem.