Opłata cukrowa w 2025 roku: 95,6% przeznaczone na leczenie, a nie profilaktykę

Polskie Stowarzyszenie Diabetyków oraz Forum Ekspertów ds. Cukrzycy skrytykowały sposób wykorzystania środków z opłaty cukrowej w 2025 r. Po analizie sprawozdania Narodowego Funduszu Zdrowia organizacje oceniły, że 95,6 proc. pieniędzy trafiło na rutynowe leczenie cukrzycy, a nie na działania profilaktyczne i edukacyjne.

Największą pozycję wydatków stanowiła refundacja leków przeciwcukrzycowych. W 2025 r. kosztowała ona 645,3 mln zł, wobec 632,1 mln zł rok wcześniej, co oznacza wzrost o 2,1 proc. Kolejną dużą kategorią były paski do samokontroli glikemii. Na ich refundację przeznaczono 409,6 mln zł, czyli mniej niż w 2024 r., gdy było to 440,7 mln zł, oraz w 2023 r., gdy wydano 456,4 mln zł.

Wzrosły natomiast wydatki na ambulatoryjną opiekę specjalistyczną w diabetologii i chorobach metabolicznych. W 2025 r. wyniosły one 356,4 mln zł, wobec 324,6 mln zł w 2024 r. i 282,6 mln zł w 2023 r. Organizacje oceniły ten trend pozytywnie, ale jednocześnie wskazały, że nie rozstrzyga on głównego problemu: znaczna część pieniędzy z opłaty cukrowej nadal finansuje świadczenia, które były opłacane przez NFZ jeszcze przed wprowadzeniem tego mechanizmu.

Prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego i członek Forum Ekspertów ds. Cukrzycy, powiedział, że kolejny raport jest „mocno rozczarowujący”. Jego zdaniem pokazuje on, jak bardzo utrwaliła się praktyka traktowania wpływów z opłaty cukrowej jako źródła łatania deficytu NFZ. Ekspert przypomniał, że pierwotnym celem opłaty było wspieranie profilaktyki oraz nowoczesnej opieki nad osobami z cukrzycą i otyłością.

Prof. Paweł Koczkodaj z Forum Ekspertów ds. Cukrzycy zwrócił uwagę, że systemy ochrony zdrowia należy oceniać nie tylko przez wysokość wydatków, ale także przez efekty zdrowotne. Organizacje podkreślają, że pacjenci powinni wiedzieć, które programy zostały uruchomione, rozszerzone lub przyspieszone dzięki opłacie cukrowej i jakie przyniosły rezultaty.

W tle sporu pozostaje pierwotny cel samej opłaty cukrowej, która miała finansować działania profilaktyczne i wzmacniać nowoczesną opiekę diabetologiczną. Eksperci wskazują, że kolejne raporty NFZ coraz dokładniej pokazują strukturę wydatków, ale nadal nie odpowiadają na pytanie, czy środki rzeczywiście poprawiają jakość opieki i zapobiegają chorobie.

Polskie Stowarzyszenie Diabetyków i Forum Ekspertów ds. Cukrzycy postulują większą transparentność, publikowanie porównywalnych danych rok do roku oraz silniejsze finansowanie profilaktyki i edukacji. Organizacje chcą też powołania przy Ministerstwie Zdrowia zespołu ds. opłaty cukrowej z udziałem ekspertów, ekonomistów i przedstawicieli pacjentów.