NIL żąda dymisji wiceminister Kęckiej. W tle spór o kontrolę i lekarzy z Ukrainy

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej 8 maja 2026 r. złożyło w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów pisemny apel o „niezwłoczne odwołanie” Katarzyny Kęckiej z funkcji podsekretarza stanu w Ministerstwie Zdrowia. Wniosek, podpisany przez prezesa Łukasza Jankowskiego i sekretarza Grzegorza Wronę, opiera się na uchwale Prezydium z tego samego dnia. Do czasu publikacji tekstu Kancelaria Premiera nie odniosła się publicznie do żądania samorządu lekarskiego. NIL zarzuca wiceminister przede wszystkim „brak jakiejkolwiek współpracy” z samorządem lekarskim oraz niewywiązywanie się z obowiązków osoby odpowiedzialnej w resorcie za dialog z samorządami, związkami i partnerami społecznymi. W apelu wskazano m.in. brak wiążących konsultacji przy pracach nad zmianami ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Prezydium NRL ocenia dotychczasowe działania Katarzyny Kęckiej w obszarze dialogu i legislacji jako negatywne. Kolejny zarzut dotyczy pisma z 30 kwietnia 2026 r. w sprawie lekarzy cudzoziemców, głównie z Ukrainy. Od 1 maja obowiązuje wymóg przedstawienia certyfikatu znajomości języka polskiego na poziomie B1 dla lekarzy pracujących na podstawie uproszczonych, covidowo-wojennych przepisów. Według relacji władz NIL pismo wiceminister miało sugerować, by przy decyzjach wobec tych lekarzy brać pod uwagę projekt nowych przepisów i w praktyce wstrzymać wygaszanie uprawnień osobom bez wymaganego certyfikatu. Izba interpretuje to jako nacisk na niestosowanie obowiązującego prawa, jednak pełna treść pisma nie została upubliczniona, co uniemożliwia niezależną ocenę tej interpretacji. Trzeci obszar sporu to kontrola finansowa Ministerstwa Zdrowia w NIL. Od połowy kwietnia resort sprawdza wydatkowanie dotacji z lat 2024–2025 w czterech samorządach medycznych: lekarskim, pielęgniarek i położnych, aptekarskim oraz ratowników medycznych. W NIL kontrola obejmuje cztery umowy na łączną kwotę 2 296 179,44 zł, dotyczące zadań z zakresu administracji publicznej. Ministerstwo informuje, że w pozostałych izbach postępowania przebiegają „sprawnie i prawidłowo”, natomiast NIL – według MZ – uporczywie uchyla się od kontroli, nie przekazując pełnego kompletu dokumentów i nie odpowiadając na 10 pism oraz 3 ponaglenia. NIL odpiera te zarzuty. Samorząd potwierdza, że część żądanej dokumentacji już przekazał, a pozostałe materiały przekaże po Krajowym Zjeździe Lekarzy, planowanym na drugą połowę maja. Tłumaczy to koniecznością zabezpieczenia procesu wyborczego i przygotowania dokumentów na zjazd. Prezydium NRL ocenia tryb uproszczony kontroli, wszczętej „z dnia na dzień” na miesiąc przed wyborami władz, jako „działania godzące w niezależność samorządu” i niezasadną ingerencję w autonomiczne procesy wyborcze. Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda oraz wiceminister Katarzyna Kęcka podkreślają, że resort ma ustawowy obowiązek kontrolowania wydatkowania środków publicznych, a umowy dotacyjne zobowiązują izby do poddania się kontroli. MZ zaznacza, że samorządy mogą wnioskować o przesunięcie terminu, ale w ocenie resortu NIL dąży do przesunięcia kontroli „na czas nieokreślony”. Wiceminister informuje, że do NIL wysłano 10 pism i 3 ponaglenia oraz zapowiada, że dalsze uchylanie się od kontroli może skutkować konsekwencjami finansowymi, w tym żądaniem zwrotu części dotacji i nałożeniem kar wynikających z umów. Samorządy zawodowe, w tym Naczelna Izba Lekarska, są organami zaufania publicznego umocowanymi w Konstytucji. Odpowiadają m.in. za rejestry lekarzy, prawo wykonywania zawodu oraz postępowania dyscyplinarne. Wiceminister zdrowia ds. dialogu ma być głównym kanałem współpracy między resortem a tymi samorządami i partnerami społecznymi. Po pandemii i po agresji Rosji na Ukrainę polski system dopuścił do pracy kilku tysiącom lekarzy z Ukrainy na podstawie uproszczonych przepisów, a zaostrzenie wymogów językowych od 1 maja 2026 r. rodzi obawy o możliwą utratę części tej kadry. Dalszy bieg sprawy zależy od decyzji premiera w sprawie wniosku NIL oraz od tego, czy samorząd lekarski przekaże brakujące dokumenty w terminie satysfakcjonującym resort. Utrzymujący się konflikt może wpływać na tempo prac nad zmianami w ustawie o zawodach lekarza, a sposób stosowania nowych przepisów wobec lekarzy z Ukrainy będzie miał znaczenie dla dostępności świadczeń w wielu placówkach ochrony zdrowia.