Najważniejsze
- •Niemcy wdrażają cyfrowy plan leczenia (eMedikation) powiązany z elektroniczną kartą pacjenta (ePA) w lutym i marcu 2025 roku.
- •Pacjenci przyjmujący co najmniej 3 leki systemowe mają prawo do bezpłatnego planu leczenia, a przyjmujący 5 lub więcej leków – do corocznej analizy farmaceutycznej w aptece.
- •Wprowadzenie systemu ma na celu zmniejszenie liczby hospitalizacji (ok. 250 tys. rocznie) oraz zgonów (10–25 tys. rocznie) wywołanych niewłaściwą farmakoterapią w Niemczech.
- •Projekt budzi spory kompetencyjne między lekarzami a farmaceutami oraz obawy pacjentów o ochronę danych osobowych w systemie ePA.
Niemieccy pacjenci przyjmujący na stałe co najmniej trzy leki zyskają prawo do bezpłatnego cyfrowego planu leczenia. Jego ogólnokrajowe wdrożenie zaplanowano na przełom lutego i marca 2025 roku.
Harmonogram wdrażania cyfrowego planu leczenia eMedikation
Dane Federalnego Ministerstwa Zdrowia Niemiec oraz gematik
Niemieccy pacjenci stale przyjmujący co najmniej trzy leki o działaniu ogólnoustrojowym mają prawo do bezpłatnego, ujednoliconego planu leczenia (BMP). Obecnie tamtejszy system ochrony zdrowia wdraża jego cyfrową wersję (eMedikation), która jest ściśle powiązana z elektroniczną kartą pacjenta (ePA). Faza testowa projektu ruszyła w połowie stycznia 2025 roku w Hamburgu oraz Frankonii. Ogólnokrajowe wdrożenie Federalne Ministerstwo Zdrowia i spółka gematik zaplanowały na luty i marzec 2025 roku.
Zgodnie z niemieckim kodeksem ubezpieczeń społecznych dokument ten przysługuje osobom stosującym minimum trzy leki o działaniu ogólnoustrojowym przez co najmniej 28 dni. Ponadto ustawa o wzmocnieniu aptek gwarantuje pacjentom przyjmującym pięć lub więcej takich preparatów prawo do corocznej, bezpłatnej i rozszerzonej analizy farmaceutycznej. Kasy chorych płacą aptekom za tę usługę ryczałt w wysokości 90 euro netto. Kolejna darmowa konsultacja przysługuje pacjentowi szybciej, jeśli w ciągu czterech tygodni lekarze przepiszą mu co najmniej trzy nowe lub zmodyfikowane preparaty.
Nowe przepisy precyzyjnie określają odpowiedzialność prawną medyków. Lekarz odpowiada wyłącznie za ordynację leków, które sam przepisuje. Wprowadzenie do systemu informacji o preparatach zalecanych przez innych specjalistów nie przenosi na niego odpowiedzialności. Wyjątkiem jest sytuacja, w której medyk zignoruje oczywiste i bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia pacjenta wynikające z interakcji między lekami.
Skala problemu i opóźnienia w cyfryzacji
Wdrożenie systemu eMedikation to odpowiedź na poważne problemy z bezpieczeństwem farmakoterapii w Niemczech. Niewłaściwe stosowanie leków oraz groźne interakcje między nimi są tam przyczyną około 250 tysięcy hospitalizacji i od 10 do 25 tysięcy zgonów rocznie. Dotychczasowy, papierowy plan leczenia z kodem QR funkcjonuje od 2016 roku. Niemcy wdrażają jednak cyfrowe rozwiązania znacznie później niż inne kraje europejskie. Przykładowo Dania uruchomiła swój system już w 2013 roku, a w Polsce historia recept w ramach Internetowego Konta Pacjenta działa od 2018 roku.
Spory kompetencyjne i bariery techniczne
Nowe przepisy budzą spory kompetencyjne między lekarzami a farmaceutami. Organizacje lekarskie, w tym Kasy Chorych Lekarzy Ubezpieczenia Zdrowotnego (KBV), sprzeciwiały się prowadzeniu analiz lekowych w aptekach. Argumentowały to wkraczaniem w kompetencje diagnostyczne lekarzy oraz niepotrzebnym dublowaniem struktur. Co więcej, z powodu braków kadrowych i czasochłonności procedury, wiele mniejszych aptek nie oferuje takich konsultacji.
Istotną barierą dla samego systemu pozostaje również konieczność posiadania elektronicznej karty pacjenta (ePA). Jest ona zakładana automatycznie na zasadzie zgody domniemanej (opt-out), jednak część pacjentów rezygnuje z niej z obawy o bezpieczeństwo swoich danych osobowych.
Skutki niewłaściwej farmakoterapii i interakcji lekowych w Niemczech
| Wskaźnik | Szacowana liczba rocznie |
|---|---|
| Hospitalizacje z powodu błędów lekowych | ok. 250 000 |
| Zgony z powodu niewłaściwej farmakoterapii i interakcji | 10 000 – 25 000 |
Dane niemieckiego systemu ochrony zdrowia przytaczane przy wdrażaniu eMedikation
Słownik pojęć
- BMP
- (Bundeseinheitlicher Medikationsplan) – ogólnokrajowy, jednolity plan leczenia w Niemczech w formie papierowej z kodem QR, wprowadzony w 2016 roku.
- eMedikation
- Cyfrowy plan leczenia w Niemczech zintegrowany z elektroniczną kartą pacjenta.
- ePA
- (elektronische Patientenakte) – elektroniczna karta pacjenta w Niemczech, na bazie której funkcjonuje cyfrowy system eMedikation.
- gematik
- Niemiecka narodowa agencja ds. cyfryzacji systemu ochrony zdrowia (odpowiedzialna m.in. za ePA i eMedikation).
- Leki systemowe
- Leki działające na cały organizm (wchłaniane do krwiobiegu), w odróżnieniu od leków stosowanych miejscowo.
