Najważniejsze
- •Narodowy Fundusz Zdrowia uruchomił 1,8 miliarda złotych z rezerwy ogólnej na pokrycie nielimitowanych nadwykonań ze szpitali.
- •Budżet na programy lekowe w 2026 roku wynosi 16,8 mld zł (wzrost z 15,9 mld zł w 2025 r.), a liczba leczonych pacjentów w połowie roku osiągnęła 315 tysięcy.
- •Wzrost liczby chorych kwalifikujących się do nowoczesnych terapii wynosi ok. 30% rocznie, co przy wzroście budżetu o 5,6% generuje deficyt finansowy.
- •Szpitale borykają się z opóźnieniami w wypłacie nadlimitów przez NFZ, co zmusza placówki do kredytowania leków i czasowo blokuje przyjmowanie nowych pacjentów.
- •W przypadku braku wolnych limitów, szpital ma ustawowy obowiązek wskazać choremu alternatywną placówkę, która może go przyjąć.
Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski poinformował 31 lipca 2026 roku w Sejmie o uruchomieniu przez NFZ 1,8 mld zł z rezerwy ogólnej na pokrycie nielimitowanych nadwykonań w szpitalach.
@MZ_GOV_PL
@NFZ_GOV_PL 18 mld zł z KPO i Funduszu Medycznego trafiło już do podmiotów leczniczych.
Wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski poinformował w Sejmie w piątek, 31 lipca 2026 roku, że Narodowy Fundusz Zdrowia uruchomił 1,8 miliarda złotych z rezerwy ogólnej na pokrycie nielimitowanych nadwykonań. Decyzja ta stanowi odpowiedź na zarzuty opozycji dotyczące ograniczania pacjentom dostępu do programów lekowych. Prezes NFZ podpisał stosowne zarządzenie w tej sprawie 30 lipca 2026 roku.
Na co trafią fundusze z rezerwy?
Środki te pokryją koszty świadczeń nielimitowanych, w tym tych zrealizowanych w pierwszym kwartale 2026 roku. Wiceprezes NFZ Jakub Szulc wyjaśnił, że pieniądze sfinansują wszystkie świadczenia nielimitowane, takie jak porody czy leczenie zawałów serca, a nie wyłącznie same programy lekowe i chemioterapię.
Całkowity budżet zaplanowany na programy lekowe w 2026 roku wynosi 16,8 miliarda złotych, co oznacza wzrost z 15,9 miliarda złotych w roku ubiegłym. Z tej kwoty 15 miliardów złotych to środki zabezpieczone w podstawowych umowach ze szpitalami, a dodatkowe 566 milionów złotych Fundusz przekazał w lipcu 2026 roku. Obecnie NFZ finansuje 142 programy lekowe, w tym 101 nieonkologicznych i 41 onkologicznych. Liczba chorych objętych tymi terapiami wzrosła z 337 tysięcy w całym 2025 roku do 315 tysięcy w połowie 2026 roku. Jeśli placówka nie dysponuje wolnymi limitami finansowymi na leczenie, ma formalny obowiązek wskazać pacjentowi inną jednostkę, która może go przyjąć.
Opóźnienia w rozliczeniach i utrata płynności finansowej
Wydatki na programy lekowe stanowią blisko 10 procent budżetu NFZ na świadczenia zdrowotne. Liczba korzystających z nich pacjentów rośnie o około 30 procent rocznie, podczas gdy wzrost bazowych nakładów na ten cel w 2026 roku wyniósł 5,6 procent. Fundusz rozlicza jednak nadwykonania z wielomiesięcznym opóźnieniem. W lipcu 2026 roku instytucja wypłacała środki za pierwszy kwartał tego roku oraz za rok 2025, co zmusza szpitale do kredytowania zakupu leków. Z tego powodu placówki medyczne m.in. w Krakowie i Łodzi wstrzymały w lipcu przyjmowanie nowych chorych do programów lekowych po utracie płynności finansowej.
Uruchomienie kwoty 1,8 miliarda złotych na pokrycie zaległości za pierwszy kwartał nie rozwiązuje systemowego problemu niedoboru środków w drugiej połowie roku. Nowo zdiagnozowani pacjenci nadal napotykają odmowy rozpoczęcia leczenia w szpitalach deklarujących brak funduszy. Nałożony na szpitale obowiązek odsyłania chorych do innych placówek jedynie przenosi obciążenie finansowe na jednostki, które także podlegają limitom NFZ. Lekarze klinicyści oraz organizacje pacjenckie wskazują, że dotychczasowy system limitowania drogich terapii pozostaje niewydolny.
Statystyki finansowania i realizacji programów lekowych w latach 2025–2026
| Wskaźnik | Rok 2025 | Rok 2026 (plan / stan na lipiec) |
|---|---|---|
| Budżet na programy lekowe | 15,9 mld zł | 16,8 mld zł (w tym 15 mld zł w kontraktach podstawowych) |
| Dodatkowe środki (lipiec) | - | 566 mln zł |
| Liczba programów lekowych (łącznie) | b.d. | 142 (101 nieonkologicznych, 41 onkologicznych) |
| Liczba objętych pacjentów | 337 tys. (cały rok) | 315 tys. (I półrocze) |
| Uruchomiona rezerwa na nadwykonania ogółem | b.d. | 1,8 mld zł |
Dane na podstawie informacji Ministerstwa Zdrowia i NFZ (lipiec 2026)
Finansowanie programów lekowych i problem nadwykonań w liczbach
Źródło: Ministerstwo Zdrowia / Narodowy Fundusz Zdrowia
Słownik pojęć
- Nadwykonania (nadlimity)
- Świadczenia medyczne wykonane przez placówkę ponad limit finansowy określony w kontrakcie z Narodowym Funduszem Zdrowia. W przypadku świadczeń nielimitowanych NFZ ma obowiązek za nie zapłacić, jednak często następuje to z opóźnieniem.
- Rezerwa ogólna NFZ
- Wydzielone środki finansowe w budżecie NFZ przeznaczone na nieprzewidziane wydatki lub na pokrycie deficytów w kluczowych obszarach leczenia.
- Programy lekowe
- Świadczenia gwarantowane, w ramach których pacjenci z ciężkimi, rzadkimi lub przewlekłymi schorzeniami otrzymują innowacyjne i bardzo kosztowne terapie lekowe, niedostępne w standardowym leczeniu.
- Brak limitów finansowych
- Sytuacja, w której szpital wyczerpuje przyznane przez NFZ limity finansowe na dany okres, przez co przyjęcie kolejnego pacjenta wiąże się z brakiem gwarancji natychmiastowej zapłaty przez płatnika (NFZ).
