Najważniejsze
- •NFZ zwiększył budżet o 566,15 mln zł na pokrycie nadwykonań w programach lekowych i chemioterapii za I kwartał 2026 roku.
- •Decyzja ta jest bezpośrednią reakcją na kryzys w Centralnym Szpitalu Klinicznym w Łodzi, który z braku środków wstrzymał przyjmowanie pacjentów onkologicznych.
- •Mimo że leczenie onkologiczne w Polsce jest nielimitowane, to nowoczesne terapie w programach lekowych podlegają ograniczeniom budżetowym na konkretne preparaty.
- •Wydatki NFZ na programy lekowe i chemioterapię wzrosły z 9 mld zł w 2023 roku do planowanych 16 mld zł w 2026 roku, a liczba programów wzrosła ze 118 do 140.
W lipcu 2026 roku prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, Filip Nowak, podpisał zarządzenie zwiększające tegoroczny budżet o 566,15 mln zł. Dodatkowe środki zostaną przeznaczone na pokrycie kosztów nadwykonań w programach lekowych oraz w chemioterapii.
W lipcu 2026 roku prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, Filip Nowak, podpisał zarządzenie nr 73/2026/DEF, które zwiększa tegoroczny budżet płatnika o 566,15 mln zł. Środki te zostaną przeznaczone na pokrycie kosztów nadwykonań w programach lekowych i chemioterapii za pierwszy kwartał. Decyzja zapadła po doniesieniach medialnych o wstrzymaniu terapii i odsyłaniu pacjentów onkologicznych przez Centralny Szpital Kliniczny w Łodzi.
Środki uruchomione z funduszu zapasowego trafią na dwa główne cele. Kwota 523,58 mln zł zasili programy lekowe, natomiast pozostałe 42,57 mln zł pokryje koszty chemioterapii. Zmiana ta podwyższa całkowite planowane wydatki NFZ w 2026 roku o 0,25%, zwiększając budżet z 224,896 mld zł do 225,462 mld zł. Decyzja prezesa Funduszu umożliwi oddziałom wojewódzkim rozliczenie świadczeń, które szpitale zrealizowały ponad limity określone w umowach.
Wstrzymane przyjęcia w łódzkiej placówce
Bezpośrednim impulsem do nowelizacji planu finansowego stała się sytuacja w Centralnym Szpitalu Klinickim Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Placówka ta wstrzymała przyjmowanie nowych pacjentów do programów lekowych. Jednej z chorych wskazano pierwszy kwartał 2027 roku jako termin rozpoczęcia leczenia. Dyrekcja szpitala tłumaczyła odmowę brakiem finansowania nadwykonań, których wartość w tej placówce sięgała wówczas około 3 mln zł. Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji Społecznej i Promocji w NFZ, poinformował, że płatności z podstawowych umów limitowych Fundusz realizuje na bieżąco, a dodatkowe środki pokryją wyłącznie leczenie ponadlimitowe.
Procedury opóźniają wypłatę środków
Choć leczenie onkologiczne w Polsce formalnie nie podlega limitom, to dostęp do nowoczesnych terapii w ramach programów lekowych ograniczają budżety na poszczególne preparaty. Procedura uruchamiania rezerw z funduszu zapasowego wymaga zatwierdzenia przez Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo Finansów, a także weryfikacji raportów szpitalnych. Ten skomplikowany proces powoduje kilkumiesięczne opóźnienia – w konsekwencji nadwykonania za pierwszy kwartał Fundusz rozlicza dopiero pod koniec lipca. Warto jednak zauważyć, że budżet na programy lekowe wzrósł z 9 mld zł w 2023 roku do planowanych 16 mld zł w 2026 roku, a liczba samych programów zwiększyła się ze 118 do 140.
Prezes NFZ, Filip Nowak, zadeklarował, że pacjentka z łódzkiego szpitala otrzyma pomoc natychmiast. Podpisane zarządzenie nie określa jednak ani dokładnej daty wejścia przepisów w życie, ani terminu fizycznego przelewu środków do szpitali. Urzędowe dokumenty nie rozstrzygają również, czy kwota 566,15 mln zł w pełni pokryje roszczenia placówek za pierwszy kwartał. Tymczasem szpitale przygotowują się już do rozliczenia nadwykonań za drugi kwartał 2026 roku.
Podział dodatkowych środków NFZ oraz zmiana budżetu w 2026 roku
| Kategoria finansowa | Kwota przed zmianą / Cel finansowania | Kwota po zmianie / Wartość dodatkowa | Procentowa zmiana |
|---|---|---|---|
| Programy lekowe (dodatkowe środki) | - | 523,58 mln zł | - |
| Chemioterapia (dodatkowe środki) | - | 42,57 mln zł | - |
| Suma dodatkowych środków (nadwykonania I kw.) | - | 566,15 mln zł | - |
| Całkowity budżet NFZ na 2026 rok | 224,896 mld zł | 225,462 mld zł | +0,25% |
Zarządzenie Prezesa NFZ nr 73/2026/DEF
Skala finansowania programów lekowych i chemioterapii w Polsce
Dane Narodowego Funduszu Zdrowia za lata 2023-2026
Cost-effectiveness of DPYD genotyping prior to capecitabine administration for metastatic breast cancer.
Breast cancer research and treatment
Priorytety opieki onkologicznej z perspektywy pacjentów
Słownik pojęć
- Nadwykonania
- Świadczenia medyczne wykonane przez placówkę zdrowotną ponad limit i wartość finansową określoną w umowie (kontrakcie) z Narodowym Funduszem Zdrowia.
- Program lekowy
- Wydzielona w ramach NFZ kategoria leczenia dedykowana pacjentom z konkretnymi, zazwyczaj rzadkimi lub ciężkimi schorzeniami, w ramach której finansowane są nowoczesne i bardzo kosztowne substancje czynne.
- Chemioterapia
- Metoda systemowego leczenia nowotworów za pomocą leków cytostatycznych, których celem jest zniszczenie komórek nowotworowych lub zahamowanie ich podziału.
- Fundusz zapasowy NFZ
- Specjalny fundusz tworzony z nadwyżki przychodów NFZ nad kosztami, przeznaczony m.in. na pokrywanie nieprzewidzianych wydatków lub sfinansowanie świadczeń ponadlimitowych po zatwierdzeniu przez Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Finansów.
