Naukowcy odkryli, jak młode krwinki pomagają pasożytom malarii przetrwać leczenie

Naukowcy z Rajiv Gandhi Centre for Biotechnology (BRIC-RGCB) w Thiruvananthapuram odkryli nowy mechanizm, dzięki któremu pasożyty malarii opierają się działaniu artemizyniny. Wyniki badania opublikowano 17 czerwca 2026 roku w „The Journal of Infectious Diseases”.

Zespół badawczy ustalił, że kluczową rolę odgrywają retikulocyty, czyli młode czerwone krwinki. Pasożyty zakażające te komórki trafiają do środowiska bogatego w składniki odżywcze, przeciwutleniacze i enzymy ochronne. To biochemiczne otoczenie pomaga im przetrwać stres wywołany lekiem i sprawia, że są mniej wrażliwe na artemizyninę oraz związane z nią związki.

Badacze porównali pasożyty rozwijające się w retikulocytach i w dojrzałych czerwonych krwinkach. Wykazali, że te pierwsze były wyraźnie mniej podatne na działanie leku. Co ważne, efekt ochronny znikał, gdy pasożyty przenoszono z powrotem do dojrzałych komórek. To wskazuje, że nie chodzi o trwałą zmianę genetyczną pasożyta, lecz o wpływ środowiska komórki gospodarza.

Dr Rajesh Chandramohanadas, główny autor pracy i badacz BRIC-RGCB, powiedział, że biologia komórki gospodarza może znacząco wpływać na odpowiedź pasożytów na leczenie. Jak dodał, pasożyt nie działa sam, lecz wykorzystuje naturalne mechanizmy obronne młodych krwinek, by chronić się przed stresem wywołanym lekiem.

W badaniu uczestniczyli także naukowcy z IISER Thiruvananthapuram, Cosmopolitan Hospital w Thiruvananthapuram oraz CSIR–National Chemical Laboratory w Pune. Dr Beena Pillai, dyrektor BRIC-RGCB, oceniła, że wyniki mogą pomóc wyjaśnić, dlaczego część zakażeń malarią ustępuje wolniej lub utrzymuje się mimo leczenia, nawet wtedy, gdy nie wykrywa się znanych markerów oporności.

Odkrycie ma szczególne znaczenie dla dzieci, pacjentów z anemią oraz osób dochodzących do siebie po utracie krwi lub infekcji. U tych grup częściej utrzymuje się podwyższony poziom retikulocytów, co może sprzyjać przeżyciu pasożytów w trakcie terapii.

Malaria pozostaje jednym z największych wyzwań zdrowia publicznego na świecie i nadal powoduje setki milionów zakażeń rocznie, zwłaszcza w krajach tropikalnych. Dotychczas badania oporności na leki koncentrowały się głównie na genach pasożyta, a nowa praca pokazuje, że znaczenie ma również reakcja komórek gospodarza.

W praktyce autorzy sugerują, że przyszłe terapie mogą wymagać nie tylko zwalczania samego pasożyta, lecz także uwzględnienia jego interakcji z komórkami krwi. To otwiera drogę do dalszych badań nad sposobami osłabienia ochronnego środowiska, które pasożyt wykorzystuje podczas leczenia.