Naukowcy kwestionują skuteczność postu przerywanego

W sierpniu 2026 roku badacze żywienia z amerykańskich i brytyjskich uczelni poinformowali, że wpływ postu przerywanego na zdrowie ludzi wciąż nie jest jednoznacznie potwierdzony. Jako główne przyczyny tego stanu wskazali oni zawodność kwestionariuszy dietetycznych wypełnianych przez pacjentów oraz znaczące różnice metaboliczne między ludźmi a zwierzętami laboratoryjnymi.

Międzynarodowy zespół badawczy pod kierownictwem dr. Thomasa Wilsona z Uniwersytetu Aberystwyth wykazał w 2025 roku, że około 30 proc. badanych systematycznie zaniża deklarowaną kaloryczność posiłków o 400 do ponad 800 kilokalorii (kcal) na dobę. Pomiary, w których wykorzystano wodę podwójnie znakowaną, wykazały, że uczestnicy deklarujący spożycie od 1600 do 2000 kcal w rzeczywistości przyjmowali około 3500 kcal dziennie. Dane przedstawione przez prof. Kristę Varady z Uniwersytetu Illinois w Chicago wskazują również, że zaledwie połowa uczestników badań klinicznych rzetelnie i w pełni uzupełnia dzienniki żywieniowe.

Bariera metaboliczna w badaniach przedklinicznych

Różnice w metabolizmie między różnymi modelami badawczymi stanowią kolejną przeszkodę w interpretacji wyników. Dr Courtney Peterson z Harvard School of Public Health potwierdziła, że 16 godzin postu u myszy laboratoryjnej odpowiada pod względem fizjologicznym kilku dniom postu u człowieka. Wynika to z o wiele szybszego tempa metabolizmu u gryzoni. Z kolei prof. Varady wykazała, że u ludzi utrata masy ciała w wyniku stosowania postu przerywanego wynosi średnio około 5 proc., co pokrywa się z efektami tradycyjnych diet redukcyjnych.

Naukowcy odnieśli się także do doniesień sugerujących szkodliwość tej metody. Głośne badanie zespołu Victora Wenze Zhonga z Uniwersytetu Jiao Tong w Szanghaju z marca 2024 roku, które wskazywało na wzrost ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych aż o 91 proc. u osób poszczących, opierało się na zaledwie dwóch całodobowych wywiadach żywieniowych. Ponadto praca ta w momencie nagłośnienia w mediach nie przeszła jeszcze recenzji naukowej.

Koszty precyzyjnych pomiarów a wiarygodność danych

Przekładanie wyników badań przedklinicznych na fazę kliniczną napotyka wyraźną barierę biologiczną. Myszy tracą nawet 20 proc. masy ciała już po 24 godzinach postu, co u ludzi nie występuje. Dodatkowo najdokładniejsza metoda weryfikacji kaloryczności, czyli badanie z użyciem wody podwójnie znakowanej, kosztuje od 1000 do 1500 dolarów amerykańskich na jednego uczestnika. Tak wysoki koszt wyklucza jej masowe zastosowanie w badaniach komercyjnych. Z tego powodu dotychczasowe duże badania z randomizacją, w tym praca opublikowana w New England Journal of Medicine w 2022 roku, nie wykazały przewagi postu przerywanego nad standardowym ograniczeniem kalorii.

Aby wyeliminować błędy ankietowe, autorzy kolejnych projektów badawczych planują wdrożyć nowe technologie weryfikacji diety, takie jak specjalne sensory oraz kamery rejestrujące spożywane posiłki. Zastosowanie tych narzędzi ma usprawnić zbieranie obiektywnych danych w nadchodzących testach klinicznych.