Naukowcy edytowali DNA ludzkich embrionów bez uszkadzania chromosomów

Międzynarodowa grupa naukowców z Uniwersytetu Kolumbijskiego, Uniwersytetu Narodowego w Seulu i Czeskiej Akademii Nauk poinformowała o wynikach badań nad edycją genów ludzkich embrionów. Zespół opisał technologię adenine base editors (ABE), która pozwala wprowadzać precyzyjne zmiany w DNA bez naruszania struktury chromosomów. Praca została opublikowana 15 czerwca 2026 roku.

Badacze porównali ABE z klasycznym systemem CRISPR/Cas9. Według opisu badań CRISPR/Cas9 powoduje podwójne pęknięcia DNA, które mogą prowadzić do utraty fragmentów chromosomów lub nieoczekiwanych mutacji w komórkach embrionalnych. Nowa metoda działa inaczej. ABE umożliwia zmianę pojedynczych zasad DNA bez przecinania obu nici. W badaniach naukowcy sprawdzali m.in. gen PCSK9, związany z poziomem cholesterolu, oraz geny HBG1/2, które odpowiadają za syntezę hemoglobiny.

Autorzy pracy podali, że bezpieczeństwo ABE było wyraźnie wyższe niż w przypadku CRISPR/Cas9. W analizie statystycznej odnotowano wynik p < 0,00001. Zamin.uz podał też, że badacze potwierdzili zachowanie integralności chromosomów 1 i 11 w edytowanych komórkach. Według opisu eksperymentu technologia pozwoliła na skuteczne wyłączanie wybranych genów bez uszkadzania chromosomów.

Jednocześnie badanie nie rozwiązało wszystkich problemów. Ynetnews.com podał, że około 80 proc. edytowanych embrionów wykazało mozaikowość, czyli obecność zarówno komórek zmienionych, jak i niezmienionych. To oznacza, że edycja nie przebiegała równomiernie we wszystkich komórkach rozwijającego się zarodka. W praktyce taki wynik utrudnia myślenie o zastosowaniu metody w medycynie klinicznej.

Technologia ABE jest postrzegana jako bardziej zaawansowana i bezpieczniejsza od starszego CRISPR/Cas9, bo nie wymaga cięcia obu nici DNA. To ważne w badaniach nad chorobami dziedzicznymi, ale także obszar wyjątkowo wrażliwy etycznie i prawnie. Edycja genów ludzkich embrionów od lat budzi sprzeciw części środowiska naukowego i regulatorów, zwłaszcza po wcześniejszych próbach, które zakończyły się globalnym potępieniem.

Na obecnym etapie badanie pokazuje przede wszystkim, że precyzyjniejsza edycja embrionalnego DNA jest technicznie możliwa i mniej destrukcyjna dla chromosomów niż dawny CRISPR/Cas9. Do zastosowań klinicznych droga pozostaje jednak długa, a kluczowe będą dalsze testy bezpieczeństwa oraz ocena ryzyka mozaikowości. Dla medycyny genetycznej to ważny krok, ale jeszcze nie rozwiązanie gotowe do użycia w praktyce.