Najważniejsze
- •Badanie z University of Waterloo ma charakter modelu matematycznego i sugeruje, że witamina C może ograniczać nitrozację w przewodzie pokarmowym, ale nie jest to dowód kliniczny.
- •Model obejmował m.in. ślinianki, żołądek, jelito cienkie i osocze oraz uwzględniał czynniki takie jak czas posiłków, warunki żołądkowe i aktywność mikrobiomu jamy ustnej.
- •Wyniki mogą pomagać wyjaśniać, dlaczego podobna zawartość azotanów i azotynów w różnych produktach nie musi oznaczać takiego samego efektu zdrowotnego.
- •Szczególnie istotny jest kontekst żywieniowy: warzywa dostarczają często jednocześnie azotanów, witaminy C i innych antyoksydantów, które mogą hamować nitrozację.
- •Publikacja może być punktem wyjścia do dalszych badań laboratoryjnych i klinicznych, ale na razie nie uzasadnia zaleceń, że witamina C zapobiega nowotworom.
Naukowcy z University of Waterloo poinformowali w maju 2026 r., że model opublikowany w „Journal of Theoretical Biology” sugeruje, iż witamina C może ograniczać nitrozację w przewodzie pokarmowym.
Naukowcy z University of Waterloo poinformowali w maju 2026 r., że opublikowany w „Journal of Theoretical Biology” model matematyczny sugeruje, iż witamina C może ograniczać w przewodzie pokarmowym reakcje nitrozacji, prowadzące do powstawania związków potencjalnie związanych z ryzykiem nowotworów. Badanie ma charakter mechanistyczny i modelowy, a nie kliniczny.
Praca nosi tytuł „Vitamin C as a nitrosation inhibitor: A modelling study across dietary patterns and water quality”. Według materiałów uczelni i omówień prasowych jej autorami są m.in. dr Gordon McNicol i prof. Anita Layton z University of Waterloo. W materiałach wtórnych podano DOI 10.1016/j.jtbi.2026.112444 oraz identyfikator ScienceDirect S002251932600069X, ale redakcja nie zweryfikowała tych danych bezpośrednio w rekordzie wydawcy.
Zespół opracował model obejmujący co najmniej ślinianki, żołądek, jelito cienkie i osocze. Symulacje miały pokazać, jak azotany i azotyny przemieszczają się w organizmie oraz jak ich stężenia zmieniają się w czasie. Z opisu wynika, że model uwzględniał także witaminę C i inne przeciwutleniacze, czas posiłków, warunki panujące w żołądku oraz aktywność mikrobiomu jamy ustnej. Sam tytuł pracy wskazuje również, że badacze analizowali różne wzorce dietetyczne i jakość wody, choć dostępne materiały prasowe nie podają szczegółów tych scenariuszy ani danych liczbowych.
Co sugeruje model
Najściślej potwierdzony wniosek jest taki, że model sugeruje możliwość ograniczenia przez witaminę C powstawania produktów nitrozacji związanych z ryzykiem nowotworów. Autorzy wskazywali w materiałach prasowych, że taki mechanizm może pomagać wyjaśniać rozbieżności w starszych badaniach nad związkami między azotanami, azotynami i nowotworami. W dostępnych omówieniach nie opublikowano jednak informacji o dawkach witaminy C, wielkości efektu, dokładnych parametrach modelu ani warunkach, w których efekt miał być największy.
Nitrozacja jest jednym z rozważanych mechanizmów, przez które azotyny i azotany mogą prowadzić do powstawania związków N‑nitrozowych, potencjalnie związanych z ryzykiem nowotworów, zwłaszcza w kontekście przetworzonego mięsa. Sytuacja żywieniowa nie jest jednak taka sama dla wszystkich źródeł tych związków. Warzywa często dostarczają równocześnie witaminy C i innych antyoksydantów, które mogą hamować nitrozację. Dlatego model ten może pomóc interpretować, dlaczego podobna zawartość azotanów nie musi oznaczać takiego samego efektu zdrowotnego.
Ograniczenia badania
Nagłośnienie badania nastąpiło między 20 a 24 maja 2026 r. Wynik może pomóc w projektowaniu dalszych badań laboratoryjnych i klinicznych, ale nie stanowi podstawy do zaleceń klinicznych ani dowodu na to, że witamina C zapobiega nowotworom.
Źródła azotanów i azotynów w różnym kontekście żywieniowym
Warzywa bogate w azotany
Przetworzone mięso z azotynami/azotanami
Jak według modelu może powstawać i być hamowana nitrozacja
Słownik pojęć
- Nitrozacja
- Reakcja chemiczna, w której z udziałem azotynów mogą powstawać związki N‑nitrozowe; w określonych warunkach jest rozważana jako mechanizm związany z ryzykiem nowotworów.
- Azotany
- Związki chemiczne obecne m.in. w warzywach, wodzie i części produktów spożywczych; w organizmie mogą ulegać przemianom do azotynów.
- Azotyny
- Związki chemiczne obecne m.in. w żywności przetworzonej; w kwaśnym środowisku żołądka mogą uczestniczyć w reakcjach prowadzących do nitrozacji.
- Związki N‑nitrozowe
- Grupa związków powstających w wyniku nitrozacji; część z nich jest podejrzewana o związek ze zwiększonym ryzykiem nowotworów.
- Model mechanistyczny
- Model opisujący procesy biologiczne lub chemiczne na podstawie znanych mechanizmów, używany do symulacji i testowania hipotez.
- Antyoksydanty
- Substancje, które mogą ograniczać reakcje utleniania i niektóre inne przemiany chemiczne; do tej grupy zalicza się m.in. witaminę C.
