Najważniejsze
- •Model DAMM w małym badaniu 17 zdrowych dorosłych lepiej niż wzór Atwatera przewidywał faktycznie przyswajaną energię z pożywienia.
- •Nowe podejście uwzględnia nie tylko makroskładniki i wchłanianie w górnym odcinku przewodu pokarmowego, ale także udział mikrobiomu jelitowego w dalszym metabolizmie energii.
- •W publikacji poprawa dopasowania wyniosła od R² = 0,88 dla wzoru Atwatera do R² = 0,96 dla DAMM, a średni błąd predykcji wyraźnie się zmniejszył.
- •Materiały towarzyszące sugerują, że dieta zachodnia mogła dostarczać średnio ok. 116 kcal dziennie więcej energii przyswajanej niż dieta wysokobłonnikowa wspierająca mikrobiom.
- •Autorzy podkreślają, że to wstępne wyniki badawcze: model nie zmienia obecnie zasad znakowania żywności ani zaleceń dietetycznych i wymaga walidacji w większych populacjach.
Badacze z Arizona State University i AdventHealth opisali na łamach „PLOS ONE” model DAMM, który w małym badaniu z udziałem 17 zdrowych dorosłych trafniej niż wzór Atwatera przewidywał energię przyswajaną z pożywienia.
Naukowcy z Arizona State University i AdventHealth Translational Research Institute opublikowali 27 maja 2026 r. w czasopiśmie „PLOS ONE” model DAMM, który w małym badaniu z udziałem 17 zdrowych dorosłych lepiej niż wzór Atwatera przewidywał energię faktycznie przyswajaną z pożywienia. Model ma uwzględniać także udział mikrobiomu jelitowego w metabolizmie energii.
Autorzy, na czele z Taylorem Davisem, opisali DAMM jako matematyczny model „Digestion, Absorption, and Microbial Metabolism”. Narzędzie śledzi los energii z pożywienia: od składu makroskładników, przez wchłanianie w górnym odcinku przewodu pokarmowego, po przemiany zachodzące w jelicie grubym z udziałem mikroorganizmów. W gronie starszych autorów publikacji znaleźli się Rosa Krajmalnik-Brown i Bruce Rittmann, a prace prowadzili badacze z ASU i AdventHealth.
Według abstraktu opublikowanego w „PLOS ONE” model poprawił dopasowanie przewidywań do pomiarów energii metabolizowalnej: od R² = 0,88 dla wzoru Atwatera do R² = 0,96 dla DAMM. Średnia różnica między pomiarem a predykcją spadła z −22,3 gCOD/d do −2,5 gCOD/d. Jak podano w publikacji, DAMM lepiej uchwycił kierunek i skalę zmian w badaniu porównującym dwie wyraźnie odmienne diety.
Z materiałów towarzyszących wynika, że badanie obejmowało dietę zachodnią oraz dietę wysokobłonnikową, wspierającą mikrobiom, choć szczegóły protokołu nie były w pełni widoczne w przytoczonym fragmencie publikacji. Według komunikatów instytucjonalnych uczestnicy stosujący dietę zachodnią przyswajali średnio około 116 kcal dziennie więcej niż osoby na diecie wysokobłonnikowej. Te same materiały wskazują też, że krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe mogły dostarczać średnio około 140 kcal dziennie, czyli około 7,4 proc. energii użytecznej.
Co oznaczają te wyniki
Wzór Atwatera pozostaje podstawą współczesnego znakowania żywności i służy do uśrednionego szacowania liczby kalorii pochodzących z białka, tłuszczu i węglowodanów. Od dawna wiadomo jednak, że rzeczywiście przyswajana energia może się różnić w zależności od rodzaju diety, stopnia przetworzenia żywności, zawartości błonnika oraz cech indywidualnych, w tym składu mikrobiomu jelitowego. Nowa publikacja wpisuje się w prace nad dokładniejszym modelowaniem bilansu energetycznego, ale nie oznacza zmiany zasad etykietowania żywności.
Autorzy nie przedstawiają jeszcze dowodów na kliniczne zastosowanie modelu ani podstaw do zmiany zaleceń żywieniowych. Badanie objęło małą grupę zdrowych dorosłych i wymaga potwierdzenia w większych, bardziej zróżnicowanych populacjach, także u osób z otyłością, cukrzycą i innymi chorobami metabolicznymi.
Jak działa model DAMM
Na podstawie opisu modelu DAMM w publikacji PLOS ONE.
DAMM a wzór Atwatera — najważniejsze różnice
Wzór Atwatera
Model DAMM
Najważniejsze liczby z badania modelu DAMM
| Wskaźnik | Wzór Atwatera / punkt odniesienia | Model DAMM / wynik badania |
|---|---|---|
| Dopasowanie do pomiarów metabolizowalnej energii (R²) | 0,88 | 0,96 |
| Średnia różnica między pomiarem a predykcją | −22,3 gCOD/d | −2,5 gCOD/d |
| Liczba uczestników badania | 17 zdrowych dorosłych | 17 zdrowych dorosłych |
| Różnica w przyswajanej energii między dietami | — | ok. 116 kcal/d więcej na diecie zachodniej |
| Szacowany wkład SCFA do energii użytecznej | — | ok. 140 kcal/d (ok. 7,4%) |
Źródło: PLOS ONE oraz materiały instytucjonalne przywołane w artykule.
Słownik pojęć
- DAMM
- Skrót od Digestion, Absorption, and Microbial Metabolism — modelu matematycznego opisującego trawienie, wchłanianie i udział mikrobiomu w pozyskiwaniu energii z pożywienia.
- Wzór Atwatera
- Klasyczna metoda szacowania kaloryczności żywności na podstawie zawartości białka, tłuszczu i węglowodanów.
- Mikrobiom jelitowy
- Zespół mikroorganizmów zasiedlających przewód pokarmowy, które wpływają m.in. na trawienie i metabolizm.
- Metabolizowalna energia
- Część energii z pożywienia, którą organizm może realnie wykorzystać po uwzględnieniu strat i procesów trawiennych.
- SCFA
- Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe powstające głównie w jelicie grubym podczas fermentacji błonnika przez bakterie.
- R²
- Współczynnik dopasowania modelu statystycznego; im wyższy, tym lepiej przewidywania odpowiadają rzeczywistym pomiarom.
- gCOD/d
- Gramy chemicznego zapotrzebowania tlenu na dobę — miara używana w modelu do opisu metabolizowalnej energii.
