Najważniejsze
- •Młodsi pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową częściej nie przestrzegają zaleceń terapeutycznych niż osoby starsze.
- •Niższa adhezja do leczenia wiąże się z czynnikami społecznymi i klinicznymi, m.in. niższym wykształceniem, samotnym statusem, wcześniejszym początkiem choroby i cięższym przebiegiem schorzenia.
- •Słabsze stosowanie się do terapii współwystępuje częściej z próbami samobójczymi, hospitalizacjami oraz zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu i kanabinoidów.
- •Wyniki analizy sugerują potrzebę bardziej intensywnego wsparcia młodszych chorych oraz pacjentów z uzależnieniami i innymi zaburzeniami psychicznymi.
- •Kluczowe znaczenie ma leczenie podtrzymujące stabilizujące nastrój, które zmniejsza ryzyko nawrotów i obciążenie systemu ochrony zdrowia.
Młodsi pacjenci z cięższą postacią choroby afektywnej dwubiegunowej rzadziej stosują się do zaleceń leczenia, wynika z analizy 19 badań.
Młodsi pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową oraz osoby z cięższym przebiegiem schorzenia rzadziej przestrzegają zaleceń terapeutycznych, co wiąże się z gorszymi wynikami leczenia. Tak wynika z systematycznego przeglądu i metaanalizy obejmującej 19 badań, opisanego przez MedWiss i Deutsches Gesundheitsportal.
Autorzy analizy zwracają uwagę, że niższa zgodność z leczeniem częściej dotyczyła osób młodszych, z niższym wykształceniem oraz żyjących samotnie. W tej grupie odnotowano też gorszą adhezję do terapii przy wcześniejszym początku choroby. Dla młodszego wieku w porównaniu z pacjentami bardziej zdyscyplinowanymi leczniczo średnia różnica wyniosła MD: -0,22 przy 95 proc. przedziale ufności od -0,42 do -0,02. Niższy poziom wykształcenia wiązał się z MD: -0,34, a status samotny z OR: 0,54.
Badanie wykazało również związek między słabszym przestrzeganiem terapii a cięższym przebiegiem choroby. U pacjentów z gorszą adhezją częściej notowano wcześniejsze próby samobójcze, których częstość wyniosła OR: 1,36 przy 95 proc. przedziale ufności 1,03–1,78. Częściej występowały też hospitalizacje, ze średnią różnicą MD: 0,53. W analizie uwzględniono ponadto częstsze współwystępowanie zaburzeń związanych z używaniem substancji: dla alkoholu OR wyniosło 1,71, a dla kanabinoidów 2,34. Zależność tę wzmacniały także inne zaburzenia psychiczne, w tym lęk uogólniony i zaburzenia osobowości.
Choroba afektywna dwubiegunowa przebiega z naprzemiennymi epizodami manii i depresji. Z tego powodu leczenie podtrzymujące, czyli stosowanie leków stabilizujących nastrój, ma kluczowe znaczenie dla ograniczania nawrotów i poprawy funkcjonowania pacjentów. Gorsza adhezja do terapii oznacza nie tylko większe ryzyko zaostrzeń, ale też większe obciążenie dla systemu ochrony zdrowia, między innymi przez częstsze hospitalizacje.
W praktyce wyniki analizy sugerują, że większą uwagę trzeba kierować na młodszych chorych, osoby z wcześniejszym początkiem choroby i pacjentów z uzależnieniami lub innymi zaburzeniami współistniejącymi. Autorzy podkreślają, że pomocne może być jednoczesne rozpoznawanie i leczenie problemów towarzyszących, a nie skupianie się wyłącznie na farmakoterapii choroby podstawowej.
Najważniejsze czynniki gorszej adhezji do leczenia w chorobie afektywnej dwubiegunowej
Na podstawie wyników metaanalizy 19 badań opisanej w artykule.
Czynniki związane z gorszym przestrzeganiem leczenia w chorobie afektywnej dwubiegunowej
| Czynnik | Miara | Wartość | Interpretacja |
|---|---|---|---|
| Młodszy wiek | MD | -0,22 (95% CI: -0,42 do -0,02) | Młodsi pacjenci rzadziej przestrzegali leczenia |
| Niższe wykształcenie | MD | -0,34 | Niższy poziom edukacji wiązał się z gorszą adhezją |
| Status samotny | OR | 0,54 | Osoby żyjące samotnie częściej miały gorszą adhezję |
| Wcześniejsze próby samobójcze | OR | 1,36 (95% CI: 1,03–1,78) | Większa częstość u osób słabiej adherentnych |
| Hospitalizacje | MD | 0,53 | Częściej występowały u pacjentów z gorszą adhezją |
| Zaburzenia związane z używaniem alkoholu | OR | 1,71 | Silny związek z niższym przestrzeganiem terapii |
| Zaburzenia związane z używaniem kanabinoidów | OR | 2,34 | Najmocniejszy z podanych związków w analizie |
Opracowanie własne na podstawie systematycznego przeglądu i metaanalizy 19 badań opisanej w artykule.
Słownik pojęć
- Choroba afektywna dwubiegunowa
- Zaburzenie psychiczne z naprzemiennymi epizodami manii i depresji.
- Adhezja do leczenia
- Stopień, w jakim pacjent stosuje się do zaleceń terapeutycznych, np. przyjmuje leki zgodnie z planem.
- Leczenie podtrzymujące
- Długoterminowa terapia mająca zapobiegać nawrotom choroby i stabilizować nastrój.
- MD (mean difference, różnica średnich)
- Miara statystyczna pokazująca różnicę przeciętnych wartości między grupami.
- OR (odds ratio)
- Iloraz szans; miara związku między czynnikiem a występowaniem zdarzenia.
- Metaanaliza
- Analiza łącząca wyniki wielu badań, aby uzyskać bardziej wiarygodny wniosek.
