Najważniejsze
- •Meta-analiza 46 badań opublikowana w JAMA Network Open sugeruje, że znormalizowane wywiady diagnostyczne w psychiatrii nie są równie wiarygodne dla wszystkich rozpoznań.
- •Średnia zgodność test-retest wyniosła κ = 0,69, ale wyniki wyraźnie różniły się między grupami zaburzeń i wskazywały na dużą zmienność między badaniami.
- •Najlepszą wiarygodność odnotowano m.in. dla zaburzeń używania opioidów (κ = 0,81), a najniższą dla nieafektywnych psychoz (κ = 0,55).
- •Wywiady diagnostyczne wydają się działać lepiej tam, gdzie kryteria są bardziej obserwowalne i jednoznaczne, niż w zaburzeniach opartych w większym stopniu na subiektywnym opisie objawów.
- •Autorzy podkreślają potrzebę dokładniejszych porównań narzędzi diagnostycznych oraz danych lepiej odzwierciedlających różnorodność pacjentów i realia praktyki klinicznej.
Nowe badanie opublikowane w JAMA Network Open pokazuje, że wiarygodność wywiadów diagnostycznych w psychiatrii zależy od rodzaju rozpoznania.
Nowe badanie opublikowane 28 maja 2026 roku w JAMA Network Open podważa przekonanie, że wywiad diagnostyczny jest równie wiarygodny we wszystkich zaburzeniach psychicznych. Zespół z McMaster University, kierowany przez Laurę Duncan, przeanalizował 46 badań dotyczących test-retest reliability standardowych wywiadów diagnostycznych prowadzonych od lutego 2024 do września 2025 roku.
Autorzy sprawdzali, jak często pacjenci otrzymują to samo rozpoznanie po ponownym przeprowadzeniu tego samego wywiadu. Do oceny wykorzystali współczynnik kappa Cohena, który uwzględnia zgodność odpowiedzi wykraczającą poza przypadek. Średnia wartość wyniosła 0,69, co wskazuje na umiarkowanie dobrą, ale niejednolitą wiarygodność. Wyniki wyraźnie różniły się między grupami rozpoznań. W przypadku zaburzeń używania opioidów kappa sięgnęła 0,81, a przy nieafektywnych psychozach spadła do 0,55. Wartość dla zaburzeń używania substancji była wyższa niż dla zaburzeń psychicznych jako grupy.
Badacze objęli analizą różne standardowe narzędzia diagnostyczne, w tym SCID i Mini International Neuropsychiatric Interview, ale nie podali pełnych danych o wszystkich instrumentach użytych w badaniach. Jak wynika z opisu pracy, część publikacji nie dostarczała też wystarczających informacji o formacie wywiadu, co utrudniło bezpośrednie porównanie narzędzi. W praktyce oznacza to, że obecne dane pozwalają ocenić ogólną stabilność wywiadów, ale nie wskazują jednoznacznie, które konkretne narzędzia wypadają najlepiej.
Przez lata wywiady diagnostyczne uchodziły za złoty standard w psychiatrii. Są powszechnie stosowane zarówno w badaniach, jak i w codziennej praktyce klinicznej, zwłaszcza tam, gdzie lekarz nie ma dostępu do bardziej obiektywnych testów laboratoryjnych. Autorzy badania podkreślają jednak, że ich wyniki są bardziej przekonujące w rozpoznaniach opartych na obserwowalnych zachowaniach i jasno określonych kryteriach niż w zaburzeniach zależnych od subiektywnego opisu objawów.
W pracy zaznaczono też ograniczenia analizy. Nie uwzględniono różnorodności demograficznej badanych grup, a to może ograniczać możliwość przenoszenia wniosków na szerszą populację. Brakuje również opinii klinicystów pracujących na co dzień z tymi narzędziami. W kolejnych badaniach potrzebne będą dokładniejsze porównania między typami wywiadów i więcej danych o tym, które rozwiązania najlepiej sprawdzają się w konkretnych rozpoznaniach. W praktyce może to zwiększyć zainteresowanie bardziej precyzyjnymi narzędziami diagnostycznymi i metodami, które lepiej odzwierciedlają przebieg objawów w czasie.
Jak działa ocena wiarygodności wywiadu diagnostycznego w psychiatrii
Na podstawie opisu badania opublikowanego w JAMA Network Open.
Wiarygodność wywiadów diagnostycznych w zależności od rozpoznania
| Obszar / rozpoznanie | Wartość kappa (κ) | Interpretacja |
|---|---|---|
| Wszystkie standardowe wywiady diagnostyczne | 0,69 | Umiarkowanie dobra wiarygodność ogólna |
| Zaburzenia używania opioidów | 0,81 | Najwyższa wiarygodność wśród podanych grup |
| Nieafektywne psychozy | 0,55 | Niższa wiarygodność |
| Zaburzenia używania substancji | wyższa niż dla zaburzeń psychicznych jako grupy | Ogólnie lepsze wyniki niż dla zaburzeń psychicznych |
| Zaburzenia psychiczne jako grupa | 0,65 | Niższa wiarygodność niż dla zaburzeń używania substancji |
Na podstawie meta-analizy 46 badań opublikowanej w JAMA Network Open oraz przytoczonych w artykule wartości κ.
Słownik pojęć
- Test-retest reliability
- Miara sprawdzająca, czy ten sam wynik lub rozpoznanie pojawia się po ponownym wykonaniu tego samego badania.
- Współczynnik kappa Cohena
- Statystyczny wskaźnik zgodności między ocenami, uwzględniający zgodność przypadkową.
- SCID
- Ustrukturyzowany wywiad kliniczny stosowany do diagnozowania zaburzeń psychicznych.
- Mini International Neuropsychiatric Interview (MINI)
- Krótszy, ustrukturyzowany wywiad diagnostyczny używany w psychiatrii i badaniach klinicznych.
- Meta-analiza
- Metoda łączenia wyników wielu badań w celu uzyskania bardziej ogólnego wniosku.
- Nieafektywne psychozy
- Grupa zaburzeń psychotycznych, które nie są związane z epizodami nastroju, takimi jak mania lub depresja.
