Najważniejsze
- •Media branżowe donoszą o potencjale poddziąsłowej aplikacji żelu ze statyną w leczeniu zapalenia przyzębia, szczególnie u palaczy i cukrzyków.
- •Miejscowe stosowanie statyn (np. symwastatyny, atorwastatyny) ma hamować stany zapalne oraz stymulować odbudowę kości i regenerację tkanek.
- •Doniesieniom prasowym brakuje kluczowych danych naukowych, w tym nazwy badanej substancji, stężenia, grupy kontrolnej czy numeru DOI publikacji źródłowej.
- •Stosowanie statyn w periodontologii w Polsce i UE to procedura off-label (poza oficjalnymi wskazaniami), dopuszczalna jedynie eksperymentalnie lub w recepturze aptecznej.
W mediach branżowych pojawiły się doniesienia o skuteczności poddziąsłowego żelu ze statynami w leczeniu zapalenia przyzębia u palaczy oraz pacjentów z cukrzycą.
Serwisy branżowe infoDENT24 oraz Dentalmaster.pl opublikowały 29 lipca 2026 roku artykuły omawiające poddziąsłową aplikację żelu ze statyną jako metodę wspomagającą niechirurgiczne leczenie zapalenia przyzębia. Zgodnie z tymi doniesieniami miejscowe stosowanie leku w kieszonkach przyzębnych ma ograniczać stany zapalne jamy ustnej i stymulować odbudowę kości. Publikacje wskazują, że z terapii mogą skorzystać przede wszystkim palacze oraz pacjenci zmagający się z cukrzycą.
Mechanizm działania żelu opiera się na hamowaniu produkcji cytokin prozapalnych, w tym interleukin IL-6 i IL-8. Aplikacja preparatu ogranicza również wydzielanie metaloproteinaz oraz reaktywnych form tlenu, a jednocześnie stymuluje naturalną regenerację tkanek. Metoda ma kompensować zaburzenia gojenia ran u palaczy i chorych na cukrzycę poprzez stymulację białek kościotwórczych BMP-2 oraz czynników wzrostu naczyń VEGF. W medycynie ogólnej lekarze przepisują doustne statyny, aby obniżyć stężenie cholesterolu we krwi.
Wątpliwości metodologiczne i brak kluczowych danych
Analiza opublikowanych artykułów wykazuje brak kluczowych informacji identyfikacyjnych i metodologicznych. W tekstach nie podano nazwisk autorów badania, nazwy instytucji naukowej odpowiedzialnej za analizy ani tytułu czasopisma medycznego wraz z numerem DOI oryginalnej publikacji. Czytelnicy nie znajdą w nich również informacji o nazwie chemicznej badanej statyny, jej stężeniu, wielkości próby badawczej czy zastosowaniu grupy kontrolnej z placebo. Publikacje pomijają także opinie niezależnych periodontologów i farmakologów. Uniemożliwia to weryfikację ewentualnego konfliktu interesów autorów oryginalnego badania. W tekstach zabrakło też odniesienia do dyskutowanej w środowisku naukowym kwestii – czy stosowanie statyn rzeczywiście przynosi przewagę kliniczną nad samym tradycyjnym kiretażem mechanicznym (SRP). Nie określono bowiem rzeczywistego wymiaru spłycenia kieszonek przyzębnych w milimetrach.
Status prawny i perspektywy terapii w Polsce
Badania nad miejscowym podawaniem statyn do kieszonek dziąsłowych (metoda Local Drug Delivery) trwają na świecie od ponad dwunastu lat. Zazwyczaj naukowcy testują symwastatynę i atorwastatynę w stężeniach około 1,2%. Terapia ta nie stanowi obecnie standardu rynkowego. W Polsce i innych krajach Unii Europejskiej urzędy rejestracyjne nie dopuściły do obrotu gotowych preparatów stomatologicznych ze statynami. Stomatolodzy ordynują te substancje wyłącznie eksperymentalnie lub w ramach receptury aptecznej. Zastosowanie statyn w periodontologii jest procedurą typu off-label (poza oficjalnymi wskazaniami rejestracyjnymi), co nakłada na lekarza dodatkowe wymogi prawne.
Miejscowe stosowanie statyn w periodontologii pozostaje obiecującym kierunkiem badań naukowych. Metoda ta wymaga dalszych, szczegółowych badań klinicznych przed ewentualnym wdrożeniem do standardowych procedur w gabinetach stomatologicznych.
Mechanizm działania żelu ze statyną w kieszonkach przyzębnych
Opracowanie własne na podstawie analizy mechanizmu działania opisanego w publikacjach.
Słownik pojęć
- Zapalenie przyzębia (periodontitis)
- Przewlekła choroba infekcyjna tkanek otaczających ząb (dziąseł, kości, ozębnej), prowadząca w skrajnych przypadkach do utraty zębów.
- Statyny
- Grupa leków stosowanych doustnie głównie w celu obniżenia poziomu cholesterolu i zmniejszenia ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Posiadają też właściwości przeciwzapalne.
- Kiretaż mechaniczny (SRP)
- Zabieg mechanicznego oczyszczenia korzenia zęba z kamienia poddziąsłowego i zainfekowanego cementu korzeniowego.
- Procedura off-label
- Stosowanie leku poza oficjalnymi wskazaniami rejestracyjnymi zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL).
- BMP-2 (Białko morfogenetyczne kości 2)
- Białko stymulujące powstawanie tkanki kostnej i chrzęstnej, odgrywające kluczową rolę w regeneracji kości.
