Najważniejsze
- •84 proc. lekarzy spotkało się z odmową terapii statynami z powodu lęku pacjentów przed uszkodzeniem mięśni, a 81 proc. — przed uszkodzeniem wątroby.
- •Większość lekarzy ocenia, że 10–20 proc. pacjentów samodzielnie przerywa leczenie, mimo że istotne działania niepożądane dotyczą mniej niż 10 proc. leczonych.
- •Najcięższe powikłanie, rabdomioliza, jest bardzo rzadkie — średnio występuje u 1 na 100 tys. pacjentów.
- •Statyny są dobrze przebadane i zmniejszają ryzyko zawału serca, udaru mózgu oraz zgonu sercowo-naczyniowego.
- •Kluczowe znaczenie ma edukacja pacjenta i rozmowa o rzeczywistym bilansie korzyści oraz ryzyka, bo obawy często wynikają z mitów i dezinformacji.
W badaniu UMW we Wrocławiu 84 proc. lekarzy spotkało się z pacjentami odmawiającymi stosowania statyn z obawy przed uszkodzeniem mięśni, a 81 proc. z lęku o wątrobę.
Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu opisali skalę obaw pacjentów przed leczeniem statynami. W badaniu opublikowanym 2 lipca 2026 roku 84 proc. lekarzy przyznało, że spotkało się z odmową terapii z powodu lęku przed uszkodzeniem mięśni, a 81 proc. wskazało na obawy dotyczące wątroby.
Autorzy ankietowali 260 lekarzy, głównie z podstawowej opieki zdrowotnej i medycyny rodzinnej. Większość respondentów oceniła, że 10–20 proc. pacjentów samodzielnie przerywa terapię statynami. Jednocześnie lekarze wskazali, że istotne działania niepożądane występują u mniej niż 10 proc. leczonych, a najcięższe powikłanie, rabdomioliza, pojawia się średnio u jednego na 100 tys. pacjentów.
Prawie wszyscy lekarze biorący udział w badaniu, bo 96,5 proc., deklarowali, że edukują pacjentów na temat statyn. Dr Mateusz Babicki z Katedry i Zakładu Medycyny Rodzinnej UMW mówił, że do rezygnacji z terapii prowadzą przede wszystkim mity o „niszczeniu wątroby” oraz przekonanie, że brak dolegliwości oznacza brak potrzeby leczenia. Zwrócił też uwagę, że dyslipidemia przez długi czas może przebiegać bezobjawowo.
Autorzy przypomnieli, że przejściowy wzrost aktywności enzymów wątrobowych na początku terapii zwykle nie oznacza trwałego uszkodzenia wątroby. Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego wzrost ALT lub AST poniżej trzykrotności górnej granicy normy nie jest sam w sobie wskazaniem do odstawienia statyny. W badaniach kontrolowanych placebo objawy mięśniowe zgłaszano u 1,5–5 proc. pacjentów.
Statyny należą do najlepiej przebadanych leków stosowanych w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych. Zmniejszają ryzyko zawału serca, udaru mózgu i zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. Mimo to lekarze coraz częściej stykają się z nieufnością pacjentów, którą częściowo podsycają błędne informacje krążące w mediach i internecie. W badaniu ponad połowa ankietowanych uznała fałszywe przekonania pacjentów za jedną z głównych przeszkód w skutecznym leczeniu.
W praktyce oznacza to, że rozmowa o ryzyku i korzyściach pozostaje kluczową częścią terapii. Autorzy badania podkreślają, że monitorowanie działań niepożądanych jest potrzebne, ale decyzji o odstawieniu statyn nie powinno się podejmować wyłącznie na podstawie obaw, które nie znajdują potwierdzenia w danych klinicznych.
Statynofobia: najważniejsze liczby
Źródło: badanie ankietowe lekarzy opisane w artykule, 2026.
Najważniejsze wyniki badania o statynofobii w gabinetach
| Wskaźnik | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Liczba ankietowanych lekarzy | 260 | Głównie POZ i medycyna rodzinna |
| Lekarze widzący odmowę terapii z powodu lęku przed uszkodzeniem mięśni | 84% | Najczęstsza bariera rozpoczęcia leczenia |
| Lekarze widzący lęk przed uszkodzeniem wątroby | 81% | Druga najczęstsza obawa pacjentów |
| Lekarze oceniający samodzielne przerywanie terapii przez pacjentów na | 10–20% | Skala niekontrolowanego odstawiania statyn |
| Istotne działania niepożądane według lekarzy | <10% | Rzadkie w porównaniu z obawami pacjentów |
| Ryzyko rabdomiolizy | 1 na 100 tys. | Najcięższe, ale bardzo rzadkie powikłanie |
| Lekarze edukujący pacjentów o statynach | 96,5% | Edukacja jako standard praktyki |
| Objawy mięśniowe w badaniach placebo | 1,5–5% | Częstość zgłaszania w kontrolowanych badaniach |
Źródło: badanie opisane przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu / MedExpress, 2026.
Słownik pojęć
- Statyny
- Leki obniżające stężenie cholesterolu LDL i zmniejszające ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych.
- Dyslipidemia
- Zaburzenie gospodarki lipidowej, np. podwyższone stężenie cholesterolu lub trójglicerydów.
- ALT
- Aminotransferaza alaninowa — enzym wątrobowy, którego aktywność ocenia się przy podejrzeniu uszkodzenia wątroby.
- AST
- Aminotransferaza asparaginianowa — enzym obecny m.in. w wątrobie i mięśniach, pomocny w ocenie ich uszkodzenia.
- Rabdomioliza
- Rzadkie, ciężkie uszkodzenie mięśni prowadzące do rozpadu włókien mięśniowych i potencjalnie groźnych powikłań ogólnoustrojowych.
- Kinaza kreatynowa (CK)
- Enzym mięśniowy, którego znaczny wzrost może wskazywać na uszkodzenie mięśni.
- SAMS
- Statin-Associated Muscle Symptoms — objawy mięśniowe związane ze stosowaniem statyn.
