Koreańscy naukowcy opracowali test śliny wykrywający nowotwory układu pokarmowego

Naukowcy z południowokoreańskiego Uniwersytetu Yonsei opracowali nową metodę wykrywania raka jelita grubego oraz raka żołądka na podstawie analizy bakterii obecnych w ślinie. Badacze opublikowali wyniki prac nad wskaźnikiem transmisji mikrobiomu z jamy ustnej do jelit, określanym jako wskaźnik MF, 20 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie naukowym „Cell Host & Microbe”. Nowe narzędzie bazuje na zjawisku wzmożonej kolonizacji jelit przez bakterie pochodzące z jamy ustnej u chorych na nowotwory układu pokarmowego.

Wskaźnik MF a skuteczność diagnostyczna

W badaniu wzięło udział 507 uczestników z Korei Południowej. W grupie tej znalazło się 129 osób zdrowych, 215 pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi oraz odpowiednio 77 chorych na raka żołądka i 86 na raka jelita grubego. Przed rozpoczęciem leczenia onkologicznego naukowcy pobrali od 502 osób sparowane próbki śliny i kału, uzyskując 1010 próbek do sekwencjonowania. Średni wskaźnik MF u pacjentów z nowotworami układu pokarmowego był od 2,6 do 3 razy wyższy niż u osób zdrowych i z zaburzeniami metabolicznymi. Wyniósł on odpowiednio 3,63 dla raka żołądka oraz 3,09 dla raka jelita grubego, podczas gdy w grupie kontrolnej wynosił średnio 1,19.

W małej grupie walidacyjnej liczącej 66 uczestników nowy test wykazał czułość na poziomie 92,9% oraz swoistość wynoszącą 92,1% dla próbek śliny i 94,7% dla kału. W tej samej grupie standardowy test na krew utajoną w kale (FOBT) osiągnął 100% swoistości, ale jedynie 61% czułości. Skuteczność diagnostyczna nowej metody różniła się jednak w zależności od typu nowotworu. Dokładność klasyfikatora w zewnętrznych grupach walidacyjnych była znacznie niższa dla raka żołądka (wskaźnik AUC od 0,61 do 0,65) niż dla raka jelita grubego, gdzie osiągnęła wartości od 0,71 do 0,85. Ponadto test wymaga identyfikacji dokładnych wariantów sekwencji genetycznych bakterii. Gdy zastąpiono ją uproszczoną analizą na poziomie rodzaju, wskaźnik AUC dla raka jelita grubego spadł z 0,82 do 0,33.

Wyzwania i ograniczenia nowej metody

Obecnie standardowe badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego opierają się na analizie kału oraz inwazyjnej kolonoskopii. Choć pobranie śliny jest dla pacjenta znacznie wygodniejsze, analiza mikrobiomu wymaga kosztownego sekwencjonowania genów 16S rRNA zamiast powszechnie stosowanych testów PCR. Wskaźnik MF wykazywał również niższą skuteczność we wczesnych stadiach rozwoju nowotworów w porównaniu z etapami zaawansowanymi. Dodatkowo autorzy badania nie uwzględnili stanu zdrowia jamy ustnej uczestników ani ich nawyków higienicznych. Jednorodność populacji koreańskiej ogranicza także możliwość bezpośredniego przełożenia wyników na pacjentów z krajów zachodnich. Według szacunków American Cancer Society w 2026 roku w Stanach Zjednoczonych zostanie zdiagnozowanych 31 510 nowych przypadków raka żołądka i 108 860 przypadków raka jelita grubego.

Badanie współfinansowały National Research Foundation of Korea oraz Yonsei Signature Research Cluster Program. Dwóch autorów zadeklarowało wsparcie finansowe od firmy Basgen Bio oraz udział w planowanym wniosku patentowym na diagnostykę opartą na wskaźniku MF. Wprowadzenie metody do codziennej praktyki klinicznej będzie wymagało potwierdzenia jej skuteczności w szeroko zakrojonych badaniach na zróżnicowanych populacjach.