Najważniejsze
- •Fale upałów wywołują obecnie 60-70 tysięcy zgonów rocznie w Europie, a prognozy wskazują nawet na 20-krotny wzrost tej liczby do końca XXI wieku przy braku działań mitygacyjnych.
- •Zanieczyszczenie powietrza odpowiada za ponad 400 000 przedwczesnych zgonów rocznie w regionie europejskim (8-10% wszystkich rocznych zgonów).
- •Toksyczny pył saharyjski absorbujący zanieczyszczenia z Afryki Północnej oraz pleśń rozwijająca się po powodziach (w ciągu 48 h) drastycznie nasilają stany zapalne płuc i ryzyko astmy.
- •Wdrażanie regulacji środowiskowych, takich jak Strefy Bardzo Niskiej Emisji (ULEZ) czy brytyjska Awaab’s Law, przynosi mierzalne korzyści dla rozwoju funkcji płuc u dzieci.
Podczas Kongresu Europejskiego Towarzystwa Oddechowego w Barcelonie eksperci wykazali, że ekstremalne zjawiska klimatyczne bezpośrednio wpływają na wzrost zachorowalności i umieralności w Europie.
Impact of heat on respiratory health: Age- and sex-specific risks in a nationwide Korean study (2014-2019).
International journal of biometeorology
Podczas Kongresu Europejskiego Towarzystwa Oddechowego (ERS) w Barcelonie eksperci z zakresu epidemiologii i pulmonologii przedstawili dane dowodzące, że ekstremalne zjawiska klimatyczne — takie jak fale upałów, napływ pyłu saharyjskiego czy powodzie — bezpośrednio przyczyniają się do wzrostu liczby zachorowań na choroby układu oddechowego oraz wyższej umieralności w Europie.
Fale upałów odpowiadają obecnie za 60 000–70 000 zgonów rocznie w Europie. Prognozy wskazują, że bez odpowiednich działań mitygacyjnych liczba ta może wzrosnąć do końca XXI wieku nawet dwudziestokrotnie. Jednocześnie zanieczyszczenie powietrza wywołuje ponad 400 000 przedwczesnych zgonów rocznie w regionie europejskim. Z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że aż 99 proc. populacji na świecie oddycha powietrzem przekraczającym normy jakości. Dodatkowe zagrożenie stanowi pył saharyjski — przemieszczając się nad przemysłowymi rejonami Afryki Północnej, absorbuje zanieczyszczenia antropogeniczne oraz mikroorganizmy. W efekcie staje się toksycznym nośnikiem wywołującym stres oksydacyjny i stany zapalne płuc.
Wpływ powodzi i reakcja legislacyjna
Kolejnym istotnym czynnikiem ryzyka są coraz częstsze powodzie. Pleśń w zalanych budynkach rozwija się już w ciągu 48 godzin od ustąpienia wody, stanowiąc udowodnioną przyczynę rozwoju i zaostrzenia objawów astmy, szczególnie u dzieci. W odpowiedzi na te zagrożenia poszczególne miasta i państwa wdrażają nowe regulacje prawne. Utworzenie Strefy Bardzo Niskiej Emisji (ULEZ) w Londynie w 2019 roku doprowadziło do mierzalnej poprawy rozwoju czynności płuc u najmłodszych. Z kolei brytyjska ustawa Awaab’s Law nakłada na zarządców mieszkań socjalnych prawny obowiązek usunięcia pleśni w ciągu 24 godzin od zgłoszenia zagrożenia zdrowia.
Szybkie tempo ocieplenia i wyzwania dla ochrony zdrowia
Europa ociepla się dwukrotnie szybciej niż reszta świata. Zanieczyszczenie powietrza generuje od 8 do 10 proc. wszystkich zgonów w regionie, stanowiąc — obok palenia tytoniu — kluczowy modyfikowalny czynnik ryzyka. Skutki zdrowotne fal upałów potęguje zjawisko miejskiej wyspy ciepła, które podnosi temperaturę w aglomeracjach nawet o 10°C w porównaniu z terenami wiejskimi. Zagrożenie nasila również synergiczne powstawanie ozonu przyziemnego ze spalin samochodowych pod wpływem wysokich temperatur.
Rosnąca częstotliwość ekstremalnych zjawisk pogodowych wymusza na systemach ochrony zdrowia oraz samorządach szybką adaptację infrastruktury i wdrażanie rygorystycznych norm sanitarno-środowiskowych.
Wpływ wybranych czynników klimatycznych i środowiskowych na zdrowie mieszkańców Europy
| Czynnik / Zjawisko | Wpływ zdrowotny / Statystyka | Prognoza / Skala problemu |
|---|---|---|
| Fale upałów | 60 000 – 70 000 zgonów rocznie w Europie | Możliwy 20-krotny wzrost liczby zgonów do końca XXI w. |
| Zanieczyszczenie powietrza | >400 000 przedwczesnych zgonów rocznie w Europie | Odpowiada za 8–10% wszystkich zgonów w regionie |
| Jakość powietrza (WHO) | 99% populacji światowej oddycha skażonym powietrzem | Powszechne przekroczenie norm jakości powietrza WHO |
| Miejska wyspa ciepła | Wzrost temperatury w miastach o nawet 10°C | Synergiczne nasilenie syntezy ozonu przyziemnego |
| Pleśń po powodziach | Rozwój w ciągu 48 godzin od opadnięcia wody | Udowodniona przyczyna rozwoju i zaostrzenia astmy u dzieci |
Dane zaprezentowane podczas Kongresu Europejskiego Towarzystwa Oddechowego (ERS) w Barcelonie oraz WHO.
Oferty pracy w tej specjalizacji
Ekstremalne zjawiska klimatyczne a zdrowie płuc w Europie
Dane ERS / WHO
Słownik pojęć
- Mitygacja klimatyczna
- Środki i procesy mające na celu zapobieganie zmianom klimatu lub zmniejszanie ich skali i tempo, np. poprzez redukcję emisji gazów cieplarnianych.
- Stres oksydacyjny
- Stan równowagi chemicznej w organizmie naruszony przez nadmiar wolnych rodników tlenowych, prowadzący do uszkodzenia komórek i tkanek, m.in. w układzie oddechowym.
- Miejska wyspa ciepła
- Zjawisko mikroklimatyczne polegające na podwyższeniu temperatury w obszarach zurbanizowanych w porównaniu z otaczającymi je terenami pozamiejskimi.
- Ozon przyziemny (troposferyczny)
- Forma ozonu występująca w troposferze (przy powierzchni ziemi), powstająca w wyniku reakcji spalin samochodowych i zanieczyszczeń w obecności promieniowania słonecznego i wysokiej temperatury; silny utleniacz i czynnik drażniący drogi oddechowe.
- Awaab’s Law
- Ustawa w Wielkiej Brytanii nakładająca na zarządców mieszkań socjalnych obowiązek usunięcia pleśni i wilgoci stanowiących zagrożenie dla zdrowia lokatorów w ściśle określonym czasie (24 h).
