Najważniejsze
- •Japońscy naukowcy odkryli, że superstulatkowie (osoby powyżej 110. roku życia) mają znacznie wyższy poziom rzadkich komórek odpornościowych CD4 CTL.
- •Mediana udziału tych komórek u superstulatków wynosi 17,6%, podczas gdy u większości ludzi (oraz w grupie 70-99 lat) wskaźnik ten kształtuje się poniżej 5%.
- •Badane limfocyty CD4 CTL nie wykazywały ekspresji białka PD-1, co oznacza, że zachowały pełną aktywność immunologiczną i nie uległy wyczerpaniu.
- •Odkrycie sugeruje obecność naturalnych mechanizmów obronnych przed nowotworami u osób długowiecznych, choć badanie miało ograniczenia metodologiczne (m.in. mała próba 28 pacjentów).
Japońscy naukowcy wykazali w badaniu opublikowanym w sierpniu 2026 roku, że osoby powyżej 110. roku życia mają we krwi znacznie podwyższony poziom rzadkich komórek odpornościowych CD4 CTL.
Japońscy naukowcy z Uniwersytetu w Osace, instytutu RIKEN oraz Uniwersytetu Keio wykazali, że osoby powyżej 110. roku życia mają we krwi znacznie podwyższony poziom rzadkich komórek odpornościowych CD4 CTL. W badaniu opublikowanym w sierpniu 2026 roku w czasopiśmie „Cell Reports” autorzy przeanalizowali próbki krwi pobrane od 28 japońskich dawców.
Unikalny profil immunologiczny superstulatków
Badacze przeanalizowali profil genetyczny i molekularny 43 584 pojedynczych komórek T. Podzielili oni uczestników na trzy grupy wiekowe: osiem osób w wieku od 70 do 99 lat, dziesięciu stulatków (100–109 lat) oraz dziesięciu superstulatków (powyżej 110. roku życia). Mediana udziału komórek CD4 CTL w populacji limfocytów T wyniosła odpowiednio 4% dla najmłodszej grupy, 9,6% dla stulatków oraz 17,6% dla superstulatków. Dla porównania u większości ludzi w innych przedziałach wiekowych wskaźnik ten nie przekracza zazwyczaj 5%.
Analiza wykazała silne namnożenie komórek CD4 CTL u najstarszych uczestników. U jednego ze stulatków pojedynczy klon stanowił aż 53,8% całej populacji tych limfocytów. Co ważne, badane komórki nie wykazywały ekspresji białka PD-1, co oznacza, że zachowały aktywność i nie uległy wyczerpaniu immunologicznemu. Autorzy porównali również sekwencje receptorów komórkowych dawców z bazą zawierającą ponad 690 milionów sekwencji. Uzyskali 617 dopasowań, z których 36 odpowiadało dużym klonom w bazie, a 32 należały do pacjentów z chorobami nowotworowymi (w tym 17 z rakiem płuc). Dopasowanie to dotyczyło jednak tylko jednego z dwóch łańcuchów receptora, dlatego autorzy traktują ten rezultat jako wstępny wynik o charakterze eksploracyjnym.
Rola komórek CD4 CTL w starzeniu się
Limfocyty CD4 CTL to rzadka, hybrydowa populacja komórek odpornościowych łącząca cechy komórek pomocniczych i cytotoksycznych. Choć w procesie starzenia się układu odpornościowego zazwyczaj dochodzi do uwiądu tych funkcji oraz wzrostu liczby komórek wyczerpanych, u superstulatków zaobserwowano odwrotną zależność. Odkrycie to sugeruje obecność naturalnych mechanizmów przeciwnowotworowych u osób długowiecznych. W przyszłości badacze mogliby spróbować odtworzyć te mechanizmy w celach terapeutycznych.
Ograniczenia metodologiczne badania
Autorzy zwracają jednak uwagę na pewne ograniczenia metodologiczne badania. Próba była mała i jednorodna, gdyż objęła wyłącznie 28 obywateli Japonii. Korelacja między wysokim poziomem komórek CD4 CTL a brakiem diagnozy nowotworowej nie dowodzi bezpośrednio, że limfocyty te aktywnie niszczą guzy. Naukowcy nie zidentyfikowali jeszcze konkretnych antygenów, przeciwko którym skierowane są te komórki. Dodatkowo ich ekspansja może wynikać z zakażenia wirusem cytomegalii (CMV), którego obecności nie kontrolowano w tym badaniu. Co ciekawe, pacjent z najwyższym odsetkiem tych komórek należał do grupy poniżej 100. roku życia, czego autorzy szczegółowo nie przeanalizowali pod kątem wpływu na istotność statystyczną wniosków. Z tego względu zespół traktuje uzyskane wyniki jako obiecujący kierunek dalszych analiz, a nie gotowe rozwiązanie medyczne.
Udział komórek CD4 CTL w populacji limfocytów T w zależności od wieku badanych
| Grupa wiekowa | Liczba uczestników badania | Mediana udziału CD4 CTL (%) |
|---|---|---|
| 70 - 99 lat | 8 | 4,0% |
| 100 - 109 lat (stulatkowie) | 10 | 9,6% |
| Powyżej 110 lat (superstulatkowie) | 10 | 17,6% |
| Inne przedziały wiekowe (populacja ogólna) | - | poniżej 5,0% |
Badanie opublikowane w Cell Reports (sierpień 2026)
Kluczowe dane i statystyki badania immunologicznego
Dane na podstawie publikacji naukowej w Cell Reports
Słownik pojęć
- Superstulatek
- Osoba, która ukończyła 110. rok życia. Jest to niezwykle rzadka grupa demograficzna, będąca obiektem badań nad długowiecznością.
- CD4 CTL
- (Cytotoksyczne limfocyty T pomocnicze) – unikalna, hybrydowa podpopulacja komórek odpornościowych, które posiadają cechy zarówno komórek pomocniczych (CD4+), jak i zdolność do bezpośredniego niszczenia chorych komórek (cytotoksyczność).
- Białko PD-1
- Receptor na powierzchni komórek odpornościowych, który działa jak hamulec układu immunologicznego. Jego obecność często sygnalizuje tzw. wyczerpanie immunologiczne komórki.
- Wyczerpanie immunologiczne
- Stan, w którym komórki odpornościowe (np. limfocyty T) w wyniku długotrwałego pobudzenia tracą zdolność do namnażania się i skutecznego eliminowania zagrożeń.
- Wirus cytomegalii (CMV)
- Powszechny wirus z grupy opryszczkowych; infekcja nim u wielu osób przebiega bezobjawowo, ale wywiera silny wpływ na profil limfocytów w układzie odpornościowym.
