Najważniejsze
- •Francja zalegalizowała aktywną pomoc w umieraniu dla nieuleczalnie chorych dorosłych obywateli i stałych rezydentów.
- •Procedura wymaga kwalifikacji lekarskiej, weryfikacji przez konsylium oraz zachowania minimum dwudniowego okresu na refleksję.
- •Zasadą jest samodzielne przyjęcie substancji letalnej przez pacjenta; pomoc osób trzecich dopuszczalna jest tylko przy braku sprawności ruchowej.
- •Nowe prawo zastępuje ustawę z 2016 roku i wprowadza szeroką klauzulę sumienia dla personelu medycznego oraz placówek wyznaniowych.
19 sierpnia 2026 roku we Francji weszła w życie ustawa o pomocy w umieraniu. Legalizuje ona asystowaną śmierć dla nieuleczalnie chorych dorosłych obywateli oraz stałych rezydentów.
W środę, 19 sierpnia 2026 roku, we Francji weszła w życie ustawa o „pomocy w umieraniu”. Legalizuje ona asystowaną śmierć dla nieuleczalnie chorych dorosłych obywateli oraz stałych rezydentów kraju. Publikacja regulacji w oficjalnym dzienniku ustaw nastąpiła po decyzji Rady Konstytucyjnej z 14 sierpnia 2026 roku. Organ ten odrzucił skargi prawne i zatwierdził nowe przepisy.
Zgodnie z nowym prawem z procedury mogą skorzystać wyłącznie osoby pełnoletnie, które cierpią na nieuleczalne choroby wywołujące ból nie do zniesienia. Kwalifikację pacjenta przeprowadza lekarz, a następnie weryfikuje ją konsylium medyczne. Po uzyskaniu zgody pacjent musi odczekać minimum dwa dni na refleksję. Swoją wolę musi potwierdzić również w dniu przeprowadzenia procedury. Chory może wycofać zgodę na każdym etapie procesu. Nowe przepisy nakładają na pacjenta obowiązek samodzielnego przyjęcia substancji letalnej. Personel medyczny lub osoba trzecia mogą podać lek wyłącznie wtedy, gdy chory nie jest w stanie samodzielnie się poruszać.
Klauzula sumienia i rola personelu medycznego
Rada Konstytucyjna w swoim orzeczeniu doprecyzowała klauzulę sumienia. Lekarze, pielęgniarki oraz farmaceuci mają prawo odmówić udziału w procedurze. Przysługuje ono także prywatnym placówkom medycznym o charakterze wyznaniowym – pod warunkiem, że nie są jedynymi podmiotami leczniczymi w danym rejonie. Ponadto orzeczenie nakłada na lekarzy obowiązek uwzględniania opinii opiekunów prawnych pacjenta podczas rozpatrywania wniosków. Głównym autorem i sprawozdawcą ustawy jest centrowy poseł Olivier Falorni z ugrupowania MoDem.
Koniec ery ustawy Claeys-Leonetti
Nowe regulacje zastępują ustawę Claeys-Leonetti z 2016 roku. Ówczesne prawo dopuszczało jedynie pasywną eutanazję, w tym odłączenie aparatury podtrzymującej życie oraz głęboką sedację, zabraniając jednocześnie aktywnego uśmiercania. Francja staje się największym państwem Unii Europejskiej, które w pełni zalegalizowało aktywną pomoc w umieraniu. Oczekuje się, że ta zmiana ograniczy wyjazdy chorych obywateli do Belgii i Szwajcarii. Przyjęcie przepisów poprzedziły trwające od 2022 roku debaty społeczne, które wywołały sprzeciw liderów religijnych oraz części środowisk medycznych.
Kolejnym etapem wdrażania nowych przepisów będzie wydanie przez ministerstwo zdrowia dekretów wykonawczych. Określą one parametry stosowanych substancji medycznych. Nowe regulacje mogą również wywołać spory prawne dotyczące dostępności procedury w regionach, w których dominują wyznaniowe placówki medyczne korzystające z prawa do odmowy.
Procedura asystowanej śmierci we Francji krok po kroku
Ustawa o pomocy w umieraniu (Francja, 2026 r.)
Porównanie przepisów o asystowanym umieraniu we Francji (2016 vs 2026)
Pasywna eutanazja (Ustawa Claeys-Leonetti z 2016 r.)
Aktywna pomoc w umieraniu (Nowe prawo z 2026 r.)
Słownik pojęć
- Asystowana śmierć (asystowane samobójstwo)
- Procedura, w której pacjentowi na jego wyraźną i świadomą prośbę dostarcza się środki umożliwiające odebranie sobie życia. Pacjent sam przyjmuje substancję letalną.
- Eutanazja pasywna
- Działanie polegające na zaniechaniu uporczywej terapii, odłączeniu aparatury podtrzymującej funkcje życiowe lub wdrożeniu głębokiej sedacji u pacjentów terminalnie chorych.
- Klauzula sumienia
- Przepis prawny pozwalający pracownikom medycznym (lekarzom, pielęgniarkom, farmaceutom) lub placówkom na odmowę wykonania świadczenia zdrowotnego niezgodnego z ich przekonaniami moralnymi lub religijnymi.
- Konsylium medyczne
- Przejściowe lub stałe zgromadzenie lekarzy powoływane w celu zdiagnozowania trudnego przypadku medycznego, podjęcia decyzji terapeutycznej lub weryfikacji wniosku o asystowane umieranie.
