Najważniejsze
- •W Kanadzie w 10 lat funkcjonowania programu MAID zmarło ponad 100 tys. osób, a liczba przypadków nadal rośnie.
- •W 2024 roku z procedury skorzystało 16 499 osób, a prognozy na 2025 rok mówią o blisko 18 tys. zgonów.
- •Największy wzrost liczby przypadków odnotowano w latach 2019–2022, a Kanada należy dziś do światowych liderów liczby zgonów w wyniku eutanazji.
- •Prawa do MAID rozszerzono w 2021 roku także na osoby z poważnymi i nieuleczalnymi schorzeniami, nawet jeśli ich śmierć nie była bliska.
- •Największy spór dotyczy planu objęcia MAID także osób z chorobami psychicznymi; wejście tych przepisów przesunięto na 2027 rok.
W Kanadzie w ciągu 10 lat programu MAID zmarło ponad 100 tys. osób, a liczba procedur nadal rośnie.
W Kanadzie w ciągu 10 lat funkcjonowania programu MAID, czyli medycznej pomocy w umieraniu, zmarło ponad 100 tys. osób. Oznacza to średnio około 27 zgonów dziennie, a liczba przypadków nadal rośnie wraz z kolejnymi zmianami prawa i planami dalszego rozszerzenia dostępu do procedury.
Jak podają cytowane przez Vatican News i Zenit dane rządowe, tylko w 2024 roku z programu skorzystało 16 499 Kanadyjczyków. Szacunki na 2025 rok mówią już o blisko 18 tys. zgonów, co odpowiadałoby około jednemu na dwadzieścia wszystkich zgonów w kraju. Największy wzrost liczby procedur odnotowano w latach 2019–2022. Kanada ma obecnie jedną z najwyższych na świecie liczb zgonów związanych z eutanazją.
Program MAID uruchomiono po wyroku Sądu Najwyższego Kanady. W lutym 2015 roku uznał on zakaz wspomaganego samobójstwa za niezgodny z konstytucją, a pełne wdrożenie przepisów nastąpiło w czerwcu 2016 roku. Początkowo dostęp do procedury był zarezerwowany głównie dla osób, których naturalna śmierć była uznawana za racjonalnie przewidywalną.
Sytuacja zmieniła się po nowelizacji prawa w 2021 roku. Zmiany rozszerzyły dostęp do MAID także na osoby z poważnymi i nieuleczalnymi schorzeniami, nawet jeśli ich śmierć nie była bezpośrednio bliska. To wtedy program zaczął obejmować szerszą grupę pacjentów niż na początku swojego obowiązywania.
Kolejna zmiana, która budzi największe spory, dotyczy osób z chorobami psychicznymi. Kanada odroczyła wejście w życie przepisów, które miałyby umożliwić skorzystanie z MAID osobom, u których choroba psychiczna stanowi jedyną podstawową przyczynę ich stanu. Nowy termin wyznaczono na 2027 rok.
W debacie publicznej pojawiają się też przykłady, które wywołały kontrowersje. Media opisywały przypadki bardzo szybkiego przeprowadzania procedury po zgłoszeniu takiej woli oraz sytuacje, w których pojawiały się wątpliwości co do stanu psychicznego niektórych osób poddanych eutanazji. Zastrzeżenia zgłaszają nie tylko środowiska religijne, ale również organizacje działające na rzecz osób z niepełnosprawnościami.
Kanada stała się jednym z najważniejszych punktów odniesienia w międzynarodowej debacie o eutanazji. Dla zwolenników MAID to model legalnej procedury z zabezpieczeniami, dla przeciwników — przykład zbyt daleko idącej liberalizacji przepisów. W praktyce najbliższe lata pokażą, czy Ottawa utrzyma plan rozszerzenia programu na osoby z chorobami psychicznymi, czy też wyhamuje kolejne zmiany pod presją krytyków.
MAID w Kanadzie: kluczowe liczby i etapy zmian
| Rok / okres | Dane / zmiana | Znaczenie |
|---|---|---|
| 2015 | Sąd Najwyższy Kanady uznał zakaz wspomaganego samobójstwa za niezgodny z konstytucją | Otwarcie drogi do legalizacji MAID |
| 2016 | Pełne wdrożenie programu MAID | Start funkcjonowania procedury w praktyce |
| 2019–2022 | Największy wzrost liczby procedur | Najszybsze tempo przyrostu zgonów |
| 2021 | Nowelizacja rozszerzająca dostęp na osoby z poważnymi i nieuleczalnymi schorzeniami | Znaczne poszerzenie kręgu uprawnionych |
| 2024 | 16 499 osób skorzystało z MAID | Oficjalnie potwierdzona skala programu |
| 2025 (szacunek) | Blisko 18 tys. zgonów | Prognoza dalszego wzrostu |
| 2027 | Planowany termin wejścia przepisów dla osób z chorobą psychiczną jako jedyną podstawą | Najbardziej sporny etap kolejnego rozszerzenia |
Opracowanie własne na podstawie podanych danych z artykułu i przytoczonych źródeł (Vatican News, PCH24.pl, info.wiara.pl).
Słownik pojęć
- MAID
- Skrót od Medical Assistance in Dying; kanadyjski program medycznej pomocy w umieraniu obejmujący dopuszczone prawem formy zakończenia życia na wniosek pacjenta.
- wspomagane samobójstwo
- Procedura, w której pacjent uzyskuje pomoc umożliwiającą zakończenie życia; termin często używany w debacie o MAID.
- eutanazja
- Intencjonalne spowodowanie śmierci osoby cierpiącej w celu zakończenia jej bólu lub cierpienia; pojęcie bywa różnie definiowane w zależności od prawa i kontekstu.
- racjonalnie przewidywalna śmierć
- Kryterium kwalifikujące używane w początkowej wersji programu MAID, odnoszące się do sytuacji, gdy zgon pacjenta był uznawany za bliski i spodziewany.
- nieuleczalne schorzenie
- Choroba lub stan zdrowia, którego nie można skutecznie wyleczyć, choć można łagodzić objawy lub spowalniać postęp.
- choroba psychiczna jako jedyna podstawa
- Planowane rozszerzenie MAID na osoby, u których jedyną podstawową przyczyną stanu zdrowia jest zaburzenie psychiczne.
