Najważniejsze
- •W Polsce częstość zgłaszanych zakażeń krwiobiegu wywołanych przez K. pneumoniae oporną na karbapenemy wzrosła z 1,38 do 6,81 przypadku na 100 tys. mieszkańców w latach 2019–2025.
- •Wzrost o około 393 proc. dotyczy wskaźnika zapadalności, a nie potwierdzonej bezwzględnej liczby zakażonych lub zgonów.
- •Dane wskazują, że Europa nie jest na dobrej drodze do osiągnięcia celów ograniczenia antybiotykooporności do 2030 roku.
- •Oporność na karbapenemy może znacząco ograniczać możliwości leczenia ciężkich zakażeń, ale materiały nie przesądzają, jaka część wzrostu wynika z transmisji, a jaka ze zmian w diagnostyce i raportowaniu.
- •Pełna ocena sytuacji wymaga weryfikacji pierwotnych danych ECDC oraz informacji o kompletności nadzoru i zakresie danych za 2025 rok.
Częstość zgłaszanych zakażeń krwiobiegu wywołanych przez oporny na karbapenemy szczep Klebsiella pneumoniae w Polsce wzrosła z 1,38 do 6,81 przypadku na 100 tys. mieszkańców między 2019 a 2025 rokiem. Przypisywane Europejskiemu Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) dane wskazują na wzrost o około 393 proc.
Wzrost dotyczy wskaźnika na 100 tys. mieszkańców, a nie potwierdzonej bezwzględnej liczby przypadków. Materiały nie podają liczby zakażonych ani zgonów w Polsce. Nie wynika z nich także, jaka część zmiany wiąże się z rzeczywistą transmisją bakterii, a jaka ze zmianami w diagnostyce, raportowaniu lub kompletności nadzoru.
W Unii Europejskiej częstość tych zakażeń miała wzrosnąć od 2019 roku o 72 proc. W przypadku zakażeń wywołanych przez oporny na karbapenemy szczep K. pneumoniae materiały wskazują cel redukcji o 5 proc. do 2030 roku. Nie przedstawiają jednak wartości początkowych i końcowych ani pierwotnej tabeli ECDC, która potwierdzałaby te dane.
W tym samym zestawieniu podano, że częstość zakażeń wywołanych przez Escherichia coli oporną na cefalosporyny trzeciej generacji wzrosła w UE o 16,4 proc., a w Polsce o 31,3 proc. Częstość zakażeń wywołanych przez MRSA miała spaść odpowiednio o 19 proc. w UE i 0,2 proc. w Polsce. Według tych materiałów zużycie antybiotyków zmniejszyło się o 5 proc. w UE i o 6,9 proc. w Polsce — z 23,6 do 22 dobowych dawek na 1000 mieszkańców dziennie. Unijny cel redukcji całkowitego zużycia antybiotyków do 2030 roku wynosi 20 proc., a dla Polski przedstawiono cel na poziomie 27 proc.
Dane dotyczą zakażeń krwiobiegu, a nie wszystkich zakażeń wywołanych przez K. pneumoniae ani samego nosicielstwa tej bakterii. Karbapenemy stosuje się w leczeniu ciężkich zakażeń, dlatego oporność na te leki może ograniczać możliwości terapii. Materiały podają także ponad 35 tys. zgonów rocznie związanych z opornością na środki przeciwdrobnoustrojowe w UE oraz około 4,3 mln zakażeń związanych z opieką zdrowotną rocznie w UE i EOG, ale nie określają metodologii tych szacunków.
Przed pełną oceną sytuacji trzeba potwierdzić dane w pierwotnych materiałach ECDC, sprawdzić ich kompletność oraz ustalić, czy obejmują cały 2025 rok. Znaczenie będą miały także informacje polskich instytucji dotyczące kontroli zakażeń, diagnostyki, nadzoru i racjonalnego stosowania antybiotyków.
Najczęstsze pytania
O ile wzrosła częstość zakażeń K. pneumoniae oporną na karbapenemy w Polsce?▼
Czy wzrost o 393 proc. oznacza, że liczba zakażonych wzrosła dokładnie w takim samym stopniu?▼
Dlaczego oporność na karbapenemy jest szczególnie niepokojąca?▼
Czy dane dotyczą wszystkich zakażeń K. pneumoniae?▼
Jak zmieniła się częstość zakażeń E. coli oporną na cefalosporyny trzeciej generacji?▼
Czy w Polsce spadło zużycie antybiotyków?▼
Słownik pojęć
- Antybiotykooporność
- Zdolność bakterii do przetrwania lub namnażania się mimo zastosowania antybiotyku, który wcześniej był skuteczny.
- Klebsiella pneumoniae
- Bakteria mogąca wywoływać między innymi ciężkie zakażenia, w tym zakażenia krwiobiegu.
- Karbapenemy
- Antybiotyki stosowane przede wszystkim w leczeniu ciężkich zakażeń, często określane jako leki ostatniej szansy.
- Zakażenie krwiobiegu
- Zakażenie, w którym drobnoustroje przedostają się do krwi i mogą prowadzić do ciężkiego zakażenia ogólnoustrojowego.
- MRSA
- Metycylinooporny szczep Staphylococcus aureus, czyli gronkowiec złocisty oporny na metycylinę i część innych antybiotyków.
- ECDC
- Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, unijna instytucja zajmująca się monitorowaniem i oceną zagrożeń chorobami zakaźnymi.
- Dobowa dawka definiowana
- Standardowa jednostka stosowana do porównywania zużycia leków, odpowiadająca przeciętnej dawce podtrzymującej danego leku na dobę u dorosłych.
Zmiany wybranych wskaźników związanych z antybiotykoopornością
| Wskaźnik | Unia Europejska | Polska | Uwagi |
|---|---|---|---|
| K. pneumoniae oporna na karbapenemy | +72% | +393% | Zakażenia krwiobiegu; w Polsce wzrost z 1,38 do 6,81 na 100 tys. mieszkańców |
| E. coli oporna na cefalosporyny III generacji | +16,4% | +31,3% | Zakażenia krwiobiegu |
| MRSA | −19% | −0,2% | Częstość zakażeń krwiobiegu |
| Zużycie antybiotyków | −5% | −6,9% | W Polsce z 23,6 do 22 dobowych dawek na 1000 mieszkańców dziennie |
Porównanie trendów przedstawionych w materiałach
K. pneumoniae oporna na karbapenemy
E. coli oporna na cefalosporyny III generacji
MRSA
Zużycie antybiotyków
Ewolucja Klebsiella pneumoniae napędzana pandemią COVID-19: narastająca oporność, różnorodność genetyczna i zjadliwość w brazylijskim szpitalu trzeciego stopnia referencyjności
Einstein (Sao Paulo, Brazil)
Cechy molekularne i metaboliczne szczepów Klebsiella pneumoniae ST11 opornych na kolistynę i karbapenemy
Journal of medical microbiology